Open up for better care

Op de muur van de wachtkamer van onze tandarts staat de volgende tekst geschilderd: open up for better care. Jullie snappen al dat ik dat een uitstekende tekst vind, met name omdat mijn project de naam OpenUp draagt. Ik maakte er dus een foto van terwijl ik op mijn beurt wachtte; je weet maar nooit waar je zoiets nog eens voor kunt gebruiken.

Een wat oudere deftige dame zag dat ik het fotografeerde en zei: 'Mij intrigeerde deze tekst ook al zo - ik vroeg me af of die letterlijk genomen moet worden. Volgens de tandarts was-ie toch vooral figuurlijk bedoeld'. Ik vertelde dat ik de foto vooral maakte omdat mijn project OpenUp heet en ze vroeg me wat dat voor een project was.

Ik legde haar uit waar OpenUp voor staat, namelijk het zo veel mogelijk delen en hergebruiken van digitale leermaterialen in het hoger onderwijs. Open access, maar dan voor leermaterialen. En hoe belangrijk en duurzaam dat wel niet is. 

Ze was meteen enthousiast, en vertelde dat zij vroeger ambtemaar bij de gemeente Nijmegen was en hoe zij kinderen uit de wat minder kansrijke gezinnen hielp om beter onderwijs te krijgen en hoe dat hen vooruit hielp. Kortom, we vonden elkaar meteen.

We waren echter niet alleen in de wachtkamer en een dame op leeftijd die een boek aan het lezen was, vroeg ons of we niet in een andere kamer konden gaan staan kletsen; zij had er last van, wilde zich op haar boek concentreren. We keken elkaar veelbetekenend aan en verhuisden naar de hal ernaast.

Tja, als je alle ruimtes eigenhandig als stilteruimte gaat bestempelen, krijg je de dialoog in Nederland natuurlijk nooit op gang....

Hoe krijg je studenten geneeskunde aan het lezen?

Jonge mensen, zelfs studenten, aan het lezen krijgen is een grote uitdaging. Er is immers zo veel concurrentie van Netflix, games en festivals....

Maar sinds kort krijgen ze er studiepunten voor bij de studie geneeskunde in Nijmegen. Waarom? Om te proberen de studenten empatischer te maken. Dat laatste kan natuurlijk door heel veel patiënten te spreken, maar in het begin van je studie heb je daar niet zo heel veel gelegenheid voor.

In dat geval zou het enorm helpen als diep in iemands hoofd kunt kijken door boeken over mensen met bepaalde leeswijzen of afwijkingen kunt lezen. De bedenker van dit project is arts-opleider Remco Haringhuizen, die zelf het boek Wij zijn licht van Gerda Blees las op vakantie en daar zó van onder de indruk was dat hij dacht 'daar moet ik iets mee voor mijn studenten, zodat ze wérkelijk begrijpen wat er  omgaat in het hoofd van iemand die uit spirituele overwegingen stopt met eten’.

Ook voor andere aandoeningen of persoonskenmerken zou dat wellicht kunnen werken, dacht hij en hij zocht contact met de openbare bibliotheek. Samen met Marjolein Hordijk, die niet voor niets twee jaar geleden genomineerd werd voor de titel beste bibliothecaris van Nederland, zette hij een plan voor een collegereeks op. Ze zochten 11 geschikte boeken van jonge schrijvers op, waar de studenten uit kunnen kiezen. Vervolgens worden deze in leesclubjes rondom hetzelfde boek gestopt en geven ze met dat groepje een presentatie over de lessen die ze uit het boek hebben getrokken.

Wat een briljant idee! Ik ben benieuwd wat de studenten er van gaan vinden!

Luister het interview met Haringhuizen over dit project terug op de radio.

Lange zinnen

Lange zinnen gebruiken: het schijnt niet meer te mogen tegenwoordig. Maar ik houd juist van lange zinnen! Dat je niet meteen snapt wat de bedoeling van de zin is, maar dat je al lezend een beetje moet puzzelen voordat je begrijpt wat er staat.

Het schijnt allemaal niet te werken als je op een scherm leest. Zinnen van meer dan tien woorden zijn in deze snelle tijd volledig uit den boze. Maar leg dat een classicus maar eens uit. Die is zinnen van meer dan tien regels gewend! Sla er Livius of Cicero maar eens op na en je weet wat ik bedoel.

Of herlees De naam van de roos eens! Ach ja, nostalgie....

Hoewel, schrijvers als Ilja Leonard Pfeijffer trekken zich er ook geen moer van aan. Zie hier het begin van zijn artikel voor HP/De Tijd van 22 augustus jongstleden maar eens, en dan met name de tweede alinea. Prachtig proza toch, juist door de lange zin, die bijna de hele alinea beslaat?

Afgelopen dinsdag, 20 augustus, kwam de Italiaanse regering ten val. Dit was geen verrassing. Eén van de beide coalitiepartners, de Lega Nord van Matteo Salvini, had al eerder het vertrouwen in de samenwerking opgezegd, met als doel om aan te sturen op vervroegde verkiezingen waarbij de winst in de opiniepeilingen zou kunnen worden verzilverd, en het openbare debat in de Senaat van afgelopen dinsdag was de rituele voltrekking van deze aangekondigde broedermoord. Het was vanaf drie uur ’s middags live te volgen op RAI 1 en ik heb ademloos gekeken. Die Italianen hebben er, zoals het cliché wil, misschien een beetje moeite mee om hun land te besturen, maar ze weten wel hoe ze daarmee moeten ophouden. Daar kunnen wij nog heel wat van leren.

​Het was een spektakelstuk in de beste theatrale traditie van Italiaanse opera. Het gebrek aan noemenswaardige handeling werd ruimschoots gecompenseerd door het spectaculaire decor van de grote vergaderzaal van Palazzo Madama en de bravoure van de primadonna’s in hun opeenvolgende aria’s, waarbij de overige senatoren de rol speelden van het koor van een Griekse tragedie en met gebaren, gezichtsuitdrukkingen en het roepen van snedig commentaar elk woord en elke stembuiging van de protagonisten van de door hen gewenste interpretatie voorzagen.

​De voorstelling werd geopend door de zittende premier Giuseppe Conte met een toespraak van vijftig minuten. Hij is een van de weinige overgebleven mannen die weet hoe hij een pochet moet dragen en zijn betoog was een meesterwerk van elegantie, waarin hij in sierlijke bewoordingen de vloer aanveegde met zijn zittend vicepremier, zijn minister van Binnenlandse Zaken en leider van zijn coalitiepartners, Matteo Salvini. Rechtsstatelelijk secuur en zuiver brandde hij hem af tot op zijn sokken. In diplomatieke volzinnen harkte hij zijn tuintje met hem aan. In stijlvol geformuleerde redeneringen liet hij geen spaan van hem heel. Hij verweet hem gebrek aan loyaliteit, onconstitutioneel gedrag en een autoritaire instelling. Hij noemde hem een verrader, een crimineel, een lafaard, een gevaar voor de rechtsstaat en nog net geen fascist.

En zo gaat het nog een tijdje door. Heerlijk!

Vakantiebieb

Tijdens de zomervakantie speelt de Openbare Bibliotheek altijd even voor Sinterklaas, want dan stelt ze voor heel Nederland - of je nu lid bent van de bieb of niet - een mooie set titels gratis beschikbaar.

Met dit jaar bijvoorbeeld de roman De heilige Rita van Tommy Wieringa en als non-fictie een boekje kantoorjargon (mag ik even iets tegen je aanhouden?) van Japke-d. Bouma en een boek over introversie. Om maar wat te noemen. Enfin, kijk hier voor de volledige serie.

De OBA heeft er voor je gemak een top tien van gemaakt.

En ook aan de kinderen is gedacht. Wat dacht je bijvoorbeeld van het boekje Rollebollen met de Romeinen over zebra Julius?

Veel leesplezier!

Biebs in beeld

Het moge duidelijk zijn: ik houd van bibliotheken. En nee, niet alleen universiteitsbibliotheken. Alle bibliotheken. Dus ik was verheugd om te horen dat er in deze boekenweek een documentairereeks op tv zou komen over bibliotheken. Met Frans Bromet. Ook hem vind ik leuk.

Enfin, gisteren de eerste aflevering gezien. En meteen al prijs, want na een minuut of vijf kwam de openbare bibliotheek Nijmegen in beeld. Naast de onvermijdelijke boeken werd er ook een chic uitziende vrouw gezeten op een stoel getoond, die een dakloze bleek te zijn. Ze zit vaak in de bibliotheek. Gezelliger dan de dagopvang, vindt ze. Prachtig droognieuwsgierig geïnterviewd door Bromet, zoals alleen hij dat kan.

Daarna natuurlijk aandacht voor de robots, Robin en Bibi, en die andere ster, Marjolein Hordijk. Ze legde uit wat de scholieren met de robots aan het doen waren: een hackathon met als doel het leven van COPD-patiënten een beetje beter te maken. Geweldig toch?

Verder een bibliotheek in Den Helder, met kinderen die gretig boeken uitzoeken en lenen, en pubers die lekker in de bibliotheek aan het chillen zijn, maar niet zo veel interesse in boeken hebben. Eventueel wel in de DVD's. En een bibliobus. En ook de bibliotheek in aanbouw in Utrecht (in het oude postkantoor).

Of het allemaal niet wat lux is, vraagt Bromet. Misschien, maar we hebben evengoed een krap budget en er is flink bezuinigd, aldus de directeur van de bibliotheek in Utrecht. Hij vergat er bij te vertellen dat het vooral de wijkbibliotheken zijn waar op bezuinigd is. Of dat is eruit geknipt. Maar het is wel zo. Voordat je denkt dat al die luxe voor de gewone burgers te veel geld kost.

Neen, die is juist keihard nodig voor het informatietijdperk waarin we leven, en waarin heel veel mensen hun weg niet meer kunnen vinden, of niet meer in thuis voelen.

Gun ze die paradijselijke huiskamer! Voor hulp bij het invullen van belastingpapieren, of om zich goed te informeren over het waarheidsgehalte van politieke of andere uitspraken. Of om gewoon lekker te lezen of te gamen of boeken, spellen, CD's of DVD's te lenen natuurlijk!

Deze week elke dag om 19.10 uur op NPO 2.

Bibliotheken en vertrekhallen

Op dezelfde bladzijde waarop Koch de vloer aanveegt met de bibliothecaressen, valt hij ook over het vernieuwde interieur van de bibliotheken zelf:

De bibliotheek is er een van het grondig verbouwde type, alles van een veelkleurige (laagdrempelige!) nieuwigheid die de lezers moet verleiden hier boeken te komen lenen, zoals ze nog niet eens zo heel lang geleden probeerden de ongelovigen met popmuziek de leeglopende kerken in te lokken. Vroeger waren bibliotheken nog gewoon stoffig, denkt hij, naar binnen gericht, vandaag de dag proberen ze allemaal op vertrekhallen van vliegvelden te lijken.

En dat alles legt hij in de mond van schrijver M., in wie we eenieder natuurlijk Mulisch herkennen.

Afgestompte samenleving?

Bij de MIT-universiteit hebben ze iets nieuws ontwikkeld: een boek dat de lezers zich met behulp van verschillende sensoren, licht en temperatuurwisselingen wil laten inleven in de personages uit het boek.

Door middel van de sensoren kan worden afgelezen waar de lezer zich in het boek bevindt en daar wordt de lichtintensiteit op afgesteld: sfeerverlichting waar nodig.

Alsof dat nog niet genoeg is, wordt er ook een vest bij het belevingspakket geleverd: luchtkussens in het vest zorgen ervoor dat het vest strakker gaat zitten op het moment dat het verhaal spannend wordt en verwarmingselementen maken het de lezer benauwd waar nodig.

Nu vraag ik je: is een samenleving waarbij woorden niet meer voldoen om spanning te voelen niet een totaal afgestompte samenleving?

Luisterbieb

Toen ik eenmaal een paar boeken van de vakantiebieb gedownload en lekker gelezen had - ik vond vooral de biografie van Patti Smith leuk - viel mij op mijn iPad ook opeens het logo van de luisterbieb, dat in dezelfde huisstijl is gemaakt, weer op. O ja, die hadden we ook nog.

Hup, en daarop in een paar verloren uurtjes met veel plezier een college van David Rijser over de Odyssee van Homerus beluisterd. Best leuk, een soort MOOC zonder beelden. En voor altijd beschikbaar.

Gratis.

Dat kan niet gezegd worden van het op handen zijnde 'Spotify'- abonnement dat de uitgevers voor de Nederlandse e-booklezers voor ogen hebben; de verwachting is dat het abonnementskosten daarvan zo'n 20 euro per maand zullen gaan bedragen.

Ga ik niet betalen. Doe mij maar de vakantiebieb, net als de rest van de (nu al) 90.000 mensen die de app gedownload hebben. Ik blijf per slot van rekening Nederlander en dobber dus het liefst rond op een gratis zee.

La superba en het zebralezen

Eigenlijk was het helemaal niet de bedoeling dat ik met 'La Superba' zou gaan zebralezen, maar het kwam er uiteindelijk wel van, omdat ik weer eens te ongeduldig was.

Eerst maar eens uitleggen wat zebralezen precies is, dunkt me, want de term bestaat eigenlijk helemaal niet. Zebralezen is een boek tegelijk als e-book en gedrukt boek lezen; ik heb de term zelf verzonnen, omdat er bij mijn weten nog geen woord voor is.

De toedracht: ik had het boek al een paar maanden geleden bij de bibliotheek gereserveerd, en dacht dat men het daar vergeten was. Daarom heb ik het, omdat ik binnenkort op vakantie ga, maar even bij de iBookstore gekocht. En natuurlijk kwam La Superba twee dagen nadat ik het had aangeschaft vanuit de bieb binnenwandelen.

Zo las ik het boek uiteindelijk afwisselend in print en als e-book, want natuurlijk had ik geen geduld om tot de vakantie te wachten. Meestal als e-book, maar naarmate het zonniger werd, weer meer in print. En of het wat uitmaakte? Niets! Alleen dat je met de iPad vanwege de spiegeling niet lekker in de zon leest en met een printboek niet lekker in bed. En laat dat nou ook net het thema van het boek zijn: the best of both worlds.

Pfeijffer spiegelt het labyrintische leven in Genua namelijk aan het leven in het Noorden. En hij wentelt zich in de krochten van Genua, ver weg van het geordende leven dat Nederland heet. Vanuit zijn luie terrasstoel op zijn favoriete pleintje met een negroni voor z'n neus observeert hij het woeste en noeste dag- en nachtleven in Genua, om er vervolgens zelf aan deel te nemen en erin te verdwalen, juist in te verdwalen naarmate hij het beter leert kennen, getransformeerd van luxe immigrant tot even grote schooiert als de rest van de bevolking. Spoken en spiegels zijn zijn vrienden. En het boek is zo rauw als het leven zelf.

Met prachtige bespiegelingen, dat wel. Ik heb het in één teug leeggedronken en ervan genoten. Nu jij nog, als je durft!

Een gezongen geschiedenis van Frankrijk

Van Franse chansons wist ik eigenlijk heel weinig. Je ne regrette rien en ne me quitte pas, daar hield het zo'n beetje wel mee op.

Maar daar is nu verandering in gekomen door een gezongen geschiedenis van Frankrijk van Bart van Loo. Ik ben nog maar halverwege, maar wat een leuk boek is dat zeg! En het is tevens voor het eerst dat ik een boek met een tweede scherm lees, want het is natuurlijk gaaf als je de muziek hoort bij de tekst die je er over leest. Dat is eenmaal een van de voordelen van deze tijd. Van Loo heeft de belangrijkste liedjes uit zijn verhaal zelf op zijn eigen site al bij elkaar gezet, maar soms zap ik ook door naar You Tube zelf voor nog wat extra opnames of bijzondere uitvoeringen.

Hoe ik op het spoor van dit boek ben gekomen? Door good old DWDD natuurlijk, en dan met name de eerste aflevering (zie hierboven; uiteindelijk is hij daarna nog 3 keer teruggekomen en wie weet komt hij vaker?), waarin hij Matthijs van Nieuwkerk en Jan Mulder (en mij) helemaal wist in te pakken.

EN NU LEES IK DAT HIJ OP 6 FEBRUARI NAAR NIJMEGEN komt! Qui vient avec moi?

Eus en de gevangenisbibliotheek

Maandagavond was Ozcan Akyol op bezoek bij DWDD. Hij vertelde daar hoe hij in het verleden volkomen terecht in de gevangenis terecht was gekomen en daar had leren lezen, dat wil zeggen: lezen kon hij al wel maar bóeken lezen, daar had hij nog nooit tijd voor gehad. Een cipier bracht hem in aanraking met de gevangenisbibliotheek waar hij eerst de kast met Baantjers leeglas en vervolgens de kast met klassiekers uit de wereldliteratuur. De woorden die hij niet kende zocht hij op en schreef hij in een schriftje.

En nu, nu hij weer vrij is, is hij zelfs een boek gaan schrijven. Prachtig hoe bibliotheken mensenlevens kunnen redden.

Lees en verbaas je

D323 M3D3D3L1NG L44T J3 213N T0T W3LK3 GR0T3 PR35T4T135 0N23 H3R53N5N 1N
5T44T 21JN. 1N H3T 83G1N W45 H3T 23K3R N0G M031L1JK D323 T3K5T T3 L323N,
M44R NU K4N J3 H3T W44R5CH1JNL1JK 4L W4T 5N3LL3R L323N 20ND3R J3 3CHT 1N T3 5P4NN3N. D4T K0MT D00R H3T 3N0RM3 L33RV3RM0G3N V4N 0N23 H3R53N5. KN4P H3? D323 M3D3D3L1NG M4G J3 K0P13R3N 3N V3RD3R V3R5PR31D3N.  

1984 op de iPad

De laatste tijd heb ik behoorlijk wat boeken op de iPad verslonden, want ook ik ben, net als vele landgenoten, op toevallige wijze de gelukkige bezitter van een CD met duizenden Nederlandstalige e-books. Een van de boeken die op de CD staan, is 1984.

En niet dat ik me er de hele tijd van bewust was, maar eigenlijk is het behoorlijk omineus om juist dat boek te lezen van een illegale kopie met een camera boven in beeld.

Bij de andere boeken had ik daar aanzienlijk minder last van. Inhoud en vorm hebben uiteindelijk toch wat met elkaar te maken, mag ik ook hier voorzichtig uit concluderen.

Conclusie:
Science fiction is uitermate geschikte literatuur voor op de iPad en dient nooit meer in gedrukte vorm gelezen te worden, aangezien er dan absoluut iets van de beleving verloren gaat. Het is maar dat je het weet en big brother is watching you!

Nooit meer slapen

Ik vind het nog steeds leuk om te retrolezen. Mijn meest recente slachtoffer is Nooit meer slapen van Hermans. Onder professoren (en au pair) had ik al gelezen; dit boek is minder hilarisch, maar - met name op het laatst - wel weer spannender. Het doet zelfs enigszins denken aan into the wild of the edge.

En aangezien het hier om een wetenschappelijke expeditie (van een onervaren AiO) gaat, kan Hermans er mooi zijn mening over (de te hoge dunk) van de wetenschappers over zichzelf in kwijt (als je dat maar goed begrijpt. Daardoor zijn de meeste geleerden ook zo karakterloos. En grotendeels hebben ze nooit iets ontdekt dat de vergelijking met de waarheid van Galilei doorstaan kan). Maar ook over het absurde van godsdienst en de idee dat zonen zichzelf de taak opleggen (of opgelegd krijgen) dat ze de tekortkomingen van hun vaders goed moeten maken. Maar op hun eigen manier. En hoe het leven uiteindelijk dan toch een andere wending kan krijgen.

En natuurlijk over veel meer dingen, bijvoorbeeld het vak Grieks:

'Het kan nog erger, zeg ik, hoeveel vakken zijn er niet, waarin niets nieuws meer te ontdekken valt? En nog veel afschuwlijker is het alleen talent te hebben voor iets dat eigenlijk niemand nodig heeft. Zo'n vak als Grieks. Van die vijfhonderd leerlingen op een gymnasium, is er hoogstens één die er belang in stelt, nog twee anderen zijn later dankbaar dat ze er kennis mee hebben gemaakt. De rest kan, als ze de school verlaten, niet eens Homerus vlot lezen en ze hebben er alleen iets van geleerd om het zo gauw mogelijk weer te vergeten. Zo'n leraar Grieks levert de ene generatie af met een gebrekkige kennis van het Grieks, zonder dat hij daar wat aan kan doen. Om het goed te leren is er geen tijd en er is geen tijd omdat niemand het echt nodig heeft. Hoe moet zo'n man z'n zelfrespect behouden?'

 (Het antwoord luidt trouwens: 'door z'n plicht te doen, z'n onbegrijpelijke plicht, die hem is opgelegd door z'n onbegrijpelijke geboorte in een onbegrijpelijke wereld, net als wij allemaal'.)

Het boek, dat in 1966 verschenen is, doet overigens allerminst verouderd aan. Dat merk je bijvoorbeeld door de volgende passage over computers:

'Misschien, zegt Qvigstad, is de tijd nabij, dat men computers kan construeren die intelligenter zijn dan de menselijke hersens, zelfs die van de grootste geleerden. Zulke computers kan men dan de opdracht geven nieuwe computers te ontwerpen die nog intelligenter zijn. Zodra we een computer hebben uitgevonden die problemen bedenken kan zó moeilijk dat zij onmogelijk in enig menselijk brein hadden kunnen opkomen - en als we dan ook nog andere computers hebben die zulke problemen kunnen oplossen - is het einde van de wetenschap aangebroken. Dan wordt de wetenschap een sport. Zoiets als schieten met pijl en boog op een flokloristisch feest, of roeien, of snelwandelen.'

Hoewel wel duidelijk is dat het nog een tijdje moet duren voor Obama president van Amerika is geworden.

'Ik word bevangen door medelijden met de negers, die zelfs als het goed bedoeld is, toch altijd liefst in domme, belachelijke of platvloerse omstandigheden worden betrapt: gillend, krijsend, hossend, met hun ogen rollend, de boel in brand stekend, druipend van zweet op een trompet blazend, elkaar kapotrammend in een boksring, gelijke rechten vragend onder leiding van een dominee, vertegenwoordiger van de godsdienst die ze in de verdrukking houdt. Nooit zie je op de TV of in de krant een zwarte chemicus in een laboratorium, een zwarte kosmonaut, of een neger die rustig gedichten voorleest, en die bestaan toch ook?'

Maar dat is juist wel charmant. De rest van het boek blijft sterk, zeer sterk overeind.

Gelezen

De laatste tijd heb ik meer gelezen dan normaal; dat komt vast door het mooie weer. Eigenlijk waren het heel verschillende boeken (Nero en Seneca, nacht over Kabul, kaas en godenslaap), maar ergens was er ook wel een gemeenschappelijk thema in te vinden: oorlog, macht en liederlijk bestuur. Kaas valt hier eigenlijk een beetje buiten, maar was wel een heerlijk hartig tussendoortje; geen mosterd bij nodig. En eigenlijk kun je Frans Laarmans met een beetje goede wil ook zien als slachtoffer van een machtsspelletje.

Bij Nero en Seneca gaat het over de macht, die bij Nero duidelijk in verkeerde handen is gevallen - daar kon Seneca eigenlijk weinig meer aan veranderen, en zeker op het laatst niet meer; de burgers waren ondertussen het slachtoffer. Bij nacht over Kabul is het eigenlijk niet anders: ook hier zijn de burgers het slachtoffer van de op macht beluste krijgsheren. Ook een groot gedeelte van godenslaap gaat over een oorlog en wel de eerste wereldoorlog, die in België veel slachtoffers heeft gekost.

Hoewel alle boeken prettig leesbaar zijn, vond ik godenslaap de zon het meest waardig, omdat dit het meest poëtisch is en zoals bekend krijg je van poëzie eenmaal de mooiste dromen.

Zeker in de zon.

Ook niet te versmaden

Maar ja, ook niet te versmaden: een e-reader met 10 e-books (welke?) voor 99 euro bij Bol.com. Ik weet wel waar het uiteindelijk op uitdraait: dat ik niets koop omdat ik niet kan kiezen.

Dat is 'm!

Volgens mij is nu mijn apparaatje op de markt: de kleurennook. Veel aandacht voor boek en weinig afleiding. De prijs valt met 249 dollar mee als je 'm vergelijkt met de iPad.

via boekeman

Nieuw argument om te lezen

Ronald Giphart lanceerde vandaag een nieuw argument om te gaan lezen: lezen is gezond, met name boeken met humoristische inslag.

Kom op, gij zult lezen en vooral de boeken van Herman Brusselmans, want gij zult meer dan die schamele 6 minuten per dag moeten lachen voor een langer leven!

Want verder is er eigenlijk maar bar weinig te lachen in de wereld! Behalve natuurlijk leuke films, cabaret, grappige vrienden en collega's en kabinetsformaties met krokettenhumor...

Verlangen naar een boek

Op aanraden van L.S. had ik in de week van het damtoernooi in Polen de schaaknovelle van Stefan Zweig meegenomen. Weliswaar geen boek over dammen, maar toch 1 van de 10 mooiste boeken die hij ooit gelezen had. En dat kan ik beamen. Ik heb het in één adem uitgelezen.

Een mooie passage vond ik die over het diepe verlangen naar een boek van een van de hoofdpersonen na 4 maanden eenzame opsluiting door de Gestapo. Hij ziet er een in de jas van een van zijn bewakers, net voor een verhoor:

Ik had ontdekt, dat de zijzak van een van de jassen iets opbolde. Ik ging er dichter bij staan en meende aan de rechthoekige vorm van de verdikking te herkennen wat die opgebolde zak verborgen hield: een boek! Mijn knieën begonnen te bibberen: een BOEK! Vier maanden lang had ik geen boek in mijn handen gehad, en de voorstelling alleen al van een boek, waarin je aaneengerijde woorden kon zien, regels, bladzijden, bladen van een boek, waaruit je ander, nieuwe, vreemde gedachten kon lezen, overdenken, in je hersens opnemen, had iets opwindends en tegelijk verdovends. Gehypnotiseerd staarden mijn ogen naar de kleine welving die dat boek in de zak vormde, ze keken gloeiend naar die onbeduidende plek alsof ze een gat in de jas wilden branden. Tenslotte kon ik mijn hebzucht niet meer beheersen; onwillekeurig sloop ik dichterbij. Alleen al de gedachte, een boek door de stof heen ten minste met mijn handen te kunnen voelen, maakte dat de zenuwen in mijn vingers tot in mijn nagels gloeiden.

Bijna zonder het te weten sloop ik er steeds dichter heen. Gelukkig lette de bewaker niet op mijn ongetwijfeld vreemde gedrag; misschien leek het hem ook alleen natuurlijk dat iemand na twee uur rechtop staan wel een beetje tegen de muur wilde leunen. Eindelijk stond ik al heel dichtbij de jas, en opzettelijk had ik mijn handen op mijn rug gelegd, opdat ze de jas onopvallend zouden kunnen aanraken. Ik tastte over de stof, en voelde inderdaad door de stof heen iets rechthoekigs, iets dat buigzaam was en zacht ritselde - een boek! Een boek! En als een kogel schoot de gedachte door mij heen: steel dat boek! Misschien lukt het, en dan kun je het in je cel verstoppen en dan, lezen, lezen, eindelijk weer eens lezen!

Of hij het boek te pakken krijgt en zoja, wat voor een boek het dan is, dat verklap ik lekker niet. Moet je het boek zelf maar lezen. Of herlezen.

Maakt internetlezen dommer?

Het zou toch wel heel erg interessant zijn om een keer onderzoek te doen naar internetlezen. Maakt dat nou dommer of niet? Sommigen menen van wel, Socrates vond al dat boeken een achteruitgang betekenden omdat je door het geschreven woord te bewaren het niet meer hoefde te onthouden en dit dus een ernstige aantasting van het geheugen betekende. Daar heeft hij natuurlijk hartstikke gelijk in, maar voor de verspreiding van kennis hebben boeken (en het internet) toch ook wel 'enig' voordeel opgeleverd. Slow reading vergt alleen wat meer beheersing van de (verwende) lezer. Kan hij dat nog opbrengen?

Bij de VU hebben ze er wel vertrouwen in, en krijgen studenten scheikunde en farmaceutische wetenschappen gratis iPads uigereikt als belangrijkste hulpmiddel bij hun colleges; en ze willen daar toch vast geen domme mensen kweken?

En nog een lichtpuntje is dat mensen met een e-reader significant meer schijnen te lezen.

Maar goed, e-readers of niet, we blijven schildpadden op wielen; dat gevoel heb ik tenminste altijd bij de mensheid. Of zijn we toch uilen op wielen? Je zegt het maar!

Ik ben benieuwd wat meneer Nurks daar van vindt.