De Nederlandse inzendingen op de ECIL

In totaal waren er vier presentaties van Nederlandse bodem op de ECIL, geen slechte score. Er waren van tevoren papers ingediend door Jos van Helvoort en Peter Becker, Harrie van der Meer en yours truly.

De presentatie van Jos en Peter ging over een project dat ze samen geleid hebben, namelijk het maken van een edubook op het gebied van digitaal bronnenonderzoek voor het HBO. Dit hebben ze samen met Edumundo gedaan omdat ze gemerkt hadden dat er bij de docenten grote behoefte aan is, maar zij zelf geen tijd hebben om het te maken.

Aan de hand van concrete methoden en technieken leren studenten hun weg te vinden in het enorme aanbod aan digitale informatie. Ze raken er stapje voor stapje bedreven in om zelfstandig en verantwoord te vinden en te gebruiken wat relevant, betrouwbaar en actueel is. 

Studenten kunnen het studieboek voor 30 euro per boek kopen; voor docenten is het gratis. Binnenkort zal er tot grote tevredenheid van het ECIL-publiek ook een Engelstalige versie beschikbaar zijn.

voorbereiding van mijn presentatie op de mooie campus van de Uniwersytet Jagiellonksy

Mijn eigen presentatie ging over de ENOEL, het Europese netwerk voor open-onderwijsbibliothecarissen. Ik heb uitgelegd waartoe wij op aarde zijn, welke producten we hebben opgeleverd en gevraagd of er nog mensen in de zaal waren die óók lid wilden worden. Voorlopig was er in ieder geval belangstelling vanuit Tsjechië en Schotland (en de Verenigde Staten, maar die mogen geen lid worden, wel samenwerken uiteraard). De studente die als 'hulpje' bij de presentatie aanwezig was, gritste meteen de Poolse vertaling van onze Toolkit open education benefits die ik bij wijze van voorbeeld had uitgeprint, van tafel. Missie geslaagd, onze kracht zit onder andere in het toegankelijk maken van onze producten door ze óók te vertalen in alle Europese talen - meestal zijn dit soort producten alleen in het Engels beschikbaar.

foto: Jos van Helvoort

En dan nog de presentaties van de papers van Harrie van der Meer namens de UKB/SHB-werkgroep Information Literacy. In een vorige blogpost had ik al gemeld dat hij zelf wegens omstandigheden niet aanwezig kon zijn en Lieke en ik zijn presentaties overgenomen hadden. Dat is gelukkig goed gekomen; we hadden immers steeds de updates van de projecten tijdens de werkgroepoverleggen meegekregen.

De eerste presentatie, over het open badgesproject, was niet heel goed bezocht - we hadden de pech dat op hetzelfde tijdslot een aantal sessies over Artificial Intellegence & IL gepland waren die we zelf eigenlijk ook wel hadden willen bezoeken. Maar niet getreurd, we hebben onszelf er prima doorheen geslagen; we wisten zelfs het verschil tussen edubadges en microcredentials uit te leggen! Op het congres waren meer bibliotheken van hoger-onderwijsinstellingen bezig met (open) badges, maar niemand zo uitgebreid als wij met landelijk vastgestelde uitkomsten van de leerdoelen, dus daar mogen we best trots op zijn met z'n allen.

Meer weten over het project Edubadges Information Literacy (inclusief alle documentatie)? Zie de UKB/SHB Information Literacy website (stukje naar beneden scrollen).

foto: Jos van Helvoort

Onze tweede bijeenkomst was gelukkig beter bezocht: geen concurrentie van AI-bijeenkomsten en zelfs een heel leuke lezing vóór ons over media literacy. 

Het onderwerp was het delen van leermaterialen op het gebied van digitale geletterdheid en ging over het project Delen Digital Skills Onderwijsmaterialen (voor de details verwijs ik wederom naar de UKB/SHB Information Literacy website). De complexiteit van het project zat 'm in het precies bepalen van de scope (en dito taxonomie) van digital skills met de verschillende gelieerde werkgroepen. Leidraad hierbij is onder andere het DigComp Framework.

Er ontspon zich een leuke discussie over de vraag in hoeverre we ons bibliotheekonderwijs in  informatievaardigheden zouden moeten uitbreiden met digital-skillsonderwerpen als coderen, Indesign, bloggen en datageletterdheid.

En daarna de lezing na ons over Data Literacy for Master Level in University of Helsinki die mooi bij ons onderwerp aansloot nog even volgen en snel omkleden om op tijd te zijn voor het galadiner.

Voor meer Nederlandse inbreng (inclusief bezoekers en sfeer) zie hier en hier.

De Nederlandse bijdragen op de OEGlobal

Wat open education betreft, doen we het als tulpenlandje lang niet slecht. Er wordt bijvoorbeeld met bewondering naar onze nationale platformen voor open leermaterialen (Edusources voor het hoger onderwijs en Wikiwijs voor het primair en voortgezet onderwijs) gekeken en zoals op het congres bleek: er worden voor het overige ook prachtige intitiatieven ontplooid - ik kende ze lang niet allemaal.

Laten we eens beginnen bij het MBO. Daar doen Pascal Koole (zie hier haar eigen reflectie op haar lezing en het congres) en Menno de Waal goede zaken voor de ROC's. Zij hebben veel leermaterialen in de vorm van video's en e-learningmodules (die laatste met de open source auteurstool Xerte) gemaakt voor hun studenten en hen daardoor veel kosten bespaard: studieboeken en toegang tot commerciële digitale leerpleinen zijn een serieuze hobbel voor deze studenten. Veelal worden de studenten en/of bedrijven in de buurt betrokken bij het maken van dit leermateriaal, waardoor het heel eigen voelt en elke partij erbij betrokken is. Ze hebben daar echt fantastisch werk  verricht. Zelf vinden ze dat ze nog een beetje op de landingsbaan aan het taxiën zijn en ze nog moeten opstijdgen, maar ik vond het allemaal zeer indrukwekkend. En dan heb ik nog niets gezegd over hun originele presentatie: tijdens de lezing mochten er - alsof het analoge tweets waren - papieren vliegtuigjes met daarop vragen geschreven naar de presentatoren gegooid worden. Dat gaf een leuke dynamiek.

Daarna was het de beurt aan Sjors Keijzer en Cees van Gent van de VU met hun interactive learning paths, waarbij ze al het materiaal dat bij een cursus hoort in één overzichtelijk document bij elkaar zetten (met links). Gewoonlijk staat dat materiaal namelijk her en der verspreid in het LMS, kennisclipplatform, persoonlijke drives en openbar op het net. 

Supermakkelijk en duidelijk voor zowel docent als student.

Wat de UB daar aan heeft? De literatuur wordt beter gebruikt en de kosten voor eventuele boetes worden bespaard. Ook wordt de functie van de UB duidelijk gemaakt: die is er voor save - structure - share!

Michiel de Jong verzorgde de presentatie van de op-het-gebied-van-openeducation-zeer-goed-presterende TU Delft: een lichtend voorbeeld voor ons allemaal: ze hebben een officieel vastgesteld OER-beleid, talloze MOOCs en open textbooks. Dat daargelaten: ze werken ook heel intensief samen met studenten en laten deze actief participeren. Eerst overleggen ze met hen en de docenten: wat zijn jullie obstakels? Daar komen dan allerlei dingen uit, zoals:

- de studenten willen geen cursusboek kopen (en vooral niet als er maar 1 hoofdstuk uit gebruikt wordt)

- het aanbod van wetenschappelijke literatuur via de uitgevers is enorm duur en inflexibel

- de studenten moeten eigenaarschap over hun leren nemen

- de docenten ervaren een enorme werkdruk

- de docenten krijgen weinig waardering voor hun onderwijs

Daar gaan ze dan mee aan de slag en Michiel lichtte er twee mooie voorbeelden van zeer geslaagde projecten uit: 

1. Een project waarbij in plaats van de docenten de studenten via het deelplatform-met-game-elementen Stack Overflow de (met name eerste- en tweedejaars) vragen die bij de collegestof horen,  beantwoorden. Waarom? Omdat de opleiding (Computer Science & Engineering) exponentieel hard groeide en de docenten het niet meer voor elkaar kregen om alle vragen van de studenten te beantwoorden. De studenten hebben ondertussen trouwens ook voordeel bij deze aanpak: het vergroot het zelfvertrouwen, communityvorming en betrokkenheid bij de opleiding en leerstof enorm. Dit wordt versterkt door het competitie-element van het platform: je kunt reputatiepunten en badges verdienen.

Tijdens de Open Education Week heeft docent Stefan Hugtenburg hier een blogpost over geschreven. Hij raadt docenten van andere vakgebieden aan deze manier van werken ook eens te proberen, maar dan niet per se via Stack Overflow, dat gericht is op programmeurs, maar Stack Exchange, waar wiskundigen, chemici, wielrenenthousiastelingen en musici met elkaar in gesprek gaan/ elkaars vragen beantwoorden.

2. Het gebruiken van OER-principes bij het multidisciplinaire vak Nanobiologie van de TU Delft en de Erasmusuniveristeit, waarbij studenten leren om natuurkundige principes toe te passen op op biologische en medische problemen. De uitdagingen in dit project waren om het gebruik van verschillende (soorten) literatuurbronnen en jargon bij beide vakgebieden te overbruggen. Dit heeft men gedaan door het samen met studenten en de bibliotheek bij elkaar zoeken van geschikte openbaar toegankelijke bronnen én zelf open textbooks te ontwikkelen. Al gauw bleek echter dat inhoud alleen niet genoeg was; er moest ook beeldmateriaal ontwikkeld worden. Hiervoor werden met succes studenten van de designopleiding ingehuurd; ook voor hen was het - naast dat ze ervoor betaald kregen - een leerzaam en voldoeninggevend project. Docent Timon Idema heeft er samen met de rest van de crew in de Open Eduction Week een blogpost over geschreven. 

Enorm interessant deze twee projecten.

Robert Schuwer (de 'OER-goeroe') en Ben Janssen benadrukken in hun presentatie dat het bij OER vooral om eigenaarschap draait: wie voelt zich verantwoordelijk voor het materiaal en zorgt ervoor dat het up-to-date blijft? Als niemand dat eigenaarschap op zich neemt, veroudert het materiaal binnen afzienbare tijd en wordt het al gauw onbruikbaar; dat is jammer van alle moeite die erin gestoken is. Zij pleitten voor het community-based model, met het liefst ook studenten aan boord, zodat de betrokkenheid bij en  eigenaarschap van het materiaal geborgd is. Bovendien: als succesvolle community's mooie producten voortbrengen, zal dit al snel de aandacht van het management trekken, waardoor ze eerder gesteund zullen worden of blijven en als een voorbeeld voor de rest van de faculteit gepresenteerd zullen worden.

Jan-Bart, die vanuit Kennisnet verantwoordelijk is voor Wikiwijs, Edurep en MetaPlus, brak een lans voor het maken van een kwaliteitsmodel door de community. Deze moet zich afvragen wat kwaliteit volgens hen betekent. Wanneer kan leermateriaal dat op de nominatie staat om in de collectie opgenomen te worden volgens de leden een kwaliteitsstempel krijgen? Ook waardering is belangrijk. Er zijn bijvoorbeeld wel eens cakes verstuurd naar scholen die uitzonderlijk goed materiaal aangeleverd hadden. In Wikewijs kan ingesteld worden dat er bijvoorbeeld door het instellen van een alert een seintje aan de maker gegeven wordt als er materiaal gedownload of veranderd wordt. Zijn pleidooi: via co-creatie wordt het materiaal vaak behoorlijk veel beter en kunnen we afscheid nemen van het individuele amateurcircus.

De volgende presentatie was van Robert (ja, alweer hij, ik zei toch dat hij een goeroe was?) en Marja Versantvoort. Zij vertelden over het zeer succesvolle verpleegkundeproject, dat al jaren loopt en veel subsidie heeft binnengehaald. Het is een schoolvoorbeeld van hoe een OER-community zou moeten werken. 

Ze benadrukten dat ook hier het kwaliteitsmodel en de beloning (geen cake maar chocolade en sterretjes op de site) heel belangrijk zijn geweest. Het kwaliteitsmodel werkte twee kanten op, namelijk ten eerste dat het werkte als een zeef en dus alleen het goede materiaal overbleef en ten tweede dat het de maker zelfvertrouwen gaf ('dus het materiaal dat ik gemaakt heb is goed genoeg om openbaar gedeeld en door anderen gebruikt te worden'). 

En als laatste was het de beurt aan Leontien van Rossum, die de zogenaamde KiesWijzer presenteerde. In deze tool, die de vorm van een wiel heeft en verdeeld is in zes vakken, kun je leermaterialen koppelen aan leerdoelen. Dus als je een bepaald doel met je les hebt (je wilt je studenten bijvoorbeeld leren samenvatten), dan kun je via het wiel het juiste digitale leermiddel daarbij vinden. En dat is dan niet zo maar een suggestie, maar een suggestie die gebaseerd is op een wetenschappelijk artikel, dat erbij vermeld wordt en waarnaar je door kunt klikken. Handig!

Naast deze presentaties waren er nog meer Nederlandse bijdragen, maar die heb ik helaas gemist. Aantekening voor mezelf: mezelf de volgende keer in tweeën splitsen!

Lees ook:

De Nederlandse delegatie in Nantes

De ENOEL-sessies op de OEGlobal

Open Education en het DNA van de universiteit van Nantes

De Nederlandse delegatie in Nantes

Bij de ECIL was ik er al aan gewend dat er een behoorlijk grote Nederlandse delegatie aanwezig was, maar het aantal Hollandse deelnemers aan de OEGlobal sloeg werkelijk alles: ruim twintig, een procent of acht van het totaal, en dat op een WERELDcongres.

En het waren stuk voor stuk bevlogen mensen; de mannen en vrouwen die de komende tijd de Open Education in Nederland in het hoger onderwijs en het MBO gaan vormgeven en deels ook al vormgegeven hebben.

Ten eerste waren er een paar de SURF-sterren (Lieke, Kirsten en Michel) die vanuit hun centrale kantoor in Nederland de Open Educationbeweging aanjagen en ondersteunen, onder andere door het bouwen van hun prachtige Edusourcesplatform (voor het lager en middelbaar onderwijs hadden ze Wikiwijs al, ook fantastisch). 

Daarnaast waren Robert Schuwer (de OERprofessor van Nederland) en Ben Janssen (de onvolprezen OpenEd consultant, die onder andere meegeschreven heeft aan het rapport Digitale leermaterialen in het hoger onderwijs present.

Verder had je de Brabantse krachtvrouwen Marja en Leontien. Marja is leider van het succesvolle project open leermaterialen HBO-verpleegkunde; ik was verheugd te horen dat Marja sinds kort bij de HAN werkt, een bijna-buurvrouw dus. Ze zal zich daar voornamelijk met (het centraal opzetten van) digitaal toetsen gaan bezighouden. Leontien is projectondersteuner van de landelijke zone leermaterialen en presenteerde de tool Kies wijzer je digitaal leermateriaal.

Koploper Open Education TU Delft had de ambitieuze Michiel de Jong en zeer sympathieke Marcell Varkonyi afgevaardigd en de VU de upcoming men Cees van Gent en Sjors Keijzer en tevens Wilma van Wezenbeek (gewezen bibliotheekdirecteur van de Universiteitsbibliotheek van Delft en nu directeur van de afdeling student- en onderwijszaken van de VU). Zij is er terecht zeer van overtuigd dat we als bibliotheek meer moeten samenwerken met de onderwijskundigen, zeker op het gebied van Open Education, iets waar ik het 100% mee eens ben. 

In Groningen gebeurt dat al: naast de fantastische van origine Oekraïense Mira Zhuk kwam de al even fantastische onderwijskundige Frederiek van Rij mee naar dit congres. Zo hoort dat. Samen komen we verder.

Ook uit Utrecht kwam iemand van de afdeling onderwijsondersteuning (van de faculteit Rechten) naar Nantes: Marjan Groenouwe, die overigens ook voor de UB gewerkt heeft en gewend is om meerdere werelden te combineren; ze heeft onder andere én Frans én Rechten gestudeerd. Tijdens de lunch kwamen we erachter dat we beiden lang in Gorssel gewoond hebben. Dat schept een band. Zie hier haar interview met Robert Schuwer over Open Education.

Maar niet alleen het hoger onderwijs was aanwezig. Vanuit het MBO kwam de ijzersterke combinatie Pascal Koole en Menno de Waal naar het congres. Wat een energie stralen die beiden uit! Wil je een krachtdadige en creatieve oplossing voor je probleem? Vraag dan deze twee te komen! Bij mij hebben ze sowieso een streepje voor omdat ze net als ik terecht vurige Xerte-aanhangers zijn en dat ook uitdragen, maar er is meer: Pascal heeft bijvoorbeeld vorig jaar een van de SURF onderwijsawards gewonnen (dat zegt genoeg!) en Menno is de schoonzoon van de man die beterspellen.nl heeft opgezet. Om maar iets te noemen....

De übersympathieke en -competente Jan Bart de Vreede (vanuit Kennisnet verantwoordelijk voor o.a. Wikiwijs, Edurep en Metaplus) was natuurlijk ook aanwezig en vanuit het geweldige bedrijf Grasple was de huidige CEO Elisabeth Schmoutziguer afgevaardigd. Erg leuk dat haar moeder archeologe is/was. Ook dat schept een band.

Maar is dat dan de hele vooruitgeschoven post die zich met Open Education in Nederland bezighoudt? Nee hoor, er ontbraken een paar toppers, zoals bijvoorbeeld een Sylvia Moes. Maar die zullen komende week in groten getale op de EPIC in Rotterdam aanwezig en te beluisteren zijn, alwaar ze ook weer een gedeelte van bovengenoemde personen zullen tegenkomen. Mij niet overigens, want er moet ook nog ander belangrijk werk gedaan worden!

Daarover later meer.

Ga toch fietsen!

Trouwe lezers van dit blog weten het al: ik ben gek op fietsen en vind het belangrijk dat fietsen zo veel mogelijk gestimuleerd wordt.

En het is dus maar goed dat ik in Nederland - fietsland bij uitstek - woon. Hoewel het in ons land voor de hand lijkt te liggen dat er veel gefietst wordt door de geringe hoogteverschillen in ons landschap, is dat toch ook het gevolg van bewuste politiek (waar nu heel veel landen jaloers op zijn) van het aanleggen van een uitstekende fietsinfrastructuur, waaraan onder andere de protesten tegen de vele kinderdoden ten gevolge van het snel toenemende autoverkeer ('stop de kindermoord') én de oliecrisis in de jaren zeventig hebben bijgedragen.

En ik vind het dus ook prachtig dat in Nijmegen veel maatregelen worden genomen om het fietsen te stimuleren, want autorijden gaat uiteindelijk altijd ten koste van de natuur.

Je hebt al het RijnWaalpad (de snelle fietsverbinding tussen Arnhem en Nijmegen) dat z'n voltooiing nadert, en futuristische verlichting en paarse bewegwijzering krijgt en nu komt daar de fietsapp Toury nog bij.

De Toury-app is opgezet als een game, waaraan je individueel en als groep collega's aan mee kunt doen. Degene die het vaakst de fiets pakt (dat wordt op de app bijgehouden) en dus de meeste kilometers in het 'spel' maakt, wint een weekend Parijs; tevens wordt elke week onder alle deelnemers een fiets verloot.

Toch maar eens gaan downloaden, die app.

Luisterbieb

Toen ik eenmaal een paar boeken van de vakantiebieb gedownload en lekker gelezen had - ik vond vooral de biografie van Patti Smith leuk - viel mij op mijn iPad ook opeens het logo van de luisterbieb, dat in dezelfde huisstijl is gemaakt, weer op. O ja, die hadden we ook nog.

Hup, en daarop in een paar verloren uurtjes met veel plezier een college van David Rijser over de Odyssee van Homerus beluisterd. Best leuk, een soort MOOC zonder beelden. En voor altijd beschikbaar.

Gratis.

Dat kan niet gezegd worden van het op handen zijnde 'Spotify'- abonnement dat de uitgevers voor de Nederlandse e-booklezers voor ogen hebben; de verwachting is dat het abonnementskosten daarvan zo'n 20 euro per maand zullen gaan bedragen.

Ga ik niet betalen. Doe mij maar de vakantiebieb, net als de rest van de (nu al) 90.000 mensen die de app gedownload hebben. Ik blijf per slot van rekening Nederlander en dobber dus het liefst rond op een gratis zee.

Iraanse Sander

Het is altijd leuk als je op iets verrassends stuit. En afgelopen zondag was het weer eens zover.

Ik luisterde naar de radio en hoorde een interview met Sander Terphuis. En totaal onverwachts bleek dat - aan de naam is dat absoluut niet te zien - een Iraniër te zijn.

Het was een bijzonder verhaal van een zo goed als blinde Iraanse worstelaar die tijdens een wedstrijd in Assen in de jaren negentig in Nederland asiel heeft aangevraagd en gekregen. Hij ging na z'n MEAO rechten en filosofie studeren, werkte daarna als staatsrechtjurist en is kandidaat kamerlid voor de PVDA. Zijn ambities zijn met name: de werkgelegenheid van mensen met een beperking bevorderen, onze democratie en rechtsstaat versterken, het zorgaanbod voor chronisch zieken en gehandicapten verbeteren en het asielstelsel herzien.

Om zijn inburgering te voltooien heeft hij zelf al vroeg zijn naam veranderd in een Nederlandse. De naam Sander heeft hij gekozen omdat hij de figuur Sander uit de serie Onderweg naar morgen zo sympathiek vond en de naam Terphuis omdat die nog niet bestond in Nederland, maar toch oerhollands klinkt.

Ik vind het een geweldig verhaal.

Beluister hier het interview. Of word vriend met Sander op Facebook of Twitter. Hij verdient het.

Familienamenbank

Via dit artikel in de Telegraaf werd bevestigd wat ik de dag ervoor al op de radio had vernomen: het Meertensinstituut heeft in samenwerking met de universiteit van Utrecht een website ontwikkeld waarbij je de verspreiding van je eigen achternaam kunt opzoeken.

Dat kon ik natuurlijk niet laten. Uit de gegevens blijkt dat mijn achternaam in 1947 vooral nog in Noord-Holland voorkomt (mijn vader komt daar ook vandaan) en in 2007 al over heel Nederland verspreid is. Nou ja, heel Nederland....
En er zijn nog 294 meer mensen die dezelfde achternaam hebben als ik in ons kikkerlandje woonachtig.

De verspreiding van de familienaam van mijn man komt minder dan vijf keer voor in ons land en heeft dus geen verspreidingskaart gekregen. En hij heet niet eens namen Kloot, Knor of Poepjes.....

Zoek snel je eigen familienaam!