De SURF onderwijsdagen in het prachtige Amare

Amare in Den Haag

De SURF onderwijsdagen bezoek ik wel vaker, maar dit keer was het de eerste keer dat ik er allebei de dagen bij was, mede omdat ik iemands presentatie over zou nemen, waardoor ik een dagje extra mocht (ik had al toestemming voor één dag). 

En wat een onderwijsfeest was het zeg! SURF had twee geweldige keynotesprekers weten te strikken, namelijk Felienne Hermans en David van Reybrouck. Wat een giganten zijn dat toch, elk op hun eigen manier. 

Hermans liet in een energiek en humoristisch betoog met behulp van eigengemaakte plaatjes zien dat bij elke technologie (eerst radio, dan tv, vervolgens internet, daarna MOOCs en nu dan AI) gedacht wordt dat die het onderwijs flink op z'n kop zou gaan zetten. Uiteindelijk is dat nooit gelukt: onderwijs gaat namelijk uiteindelijk om het diepe contact en vertrouwen tussen docent en student. Dáár vindt uiteindelijk het leren plaats. Op basis van een gezamenlijke waarheid. En juist die laatste wordt momenteel ernstig ondermijnd door het massale gebruik van de AI die ongevraagd door de techbro's over ons is uitgestrooid. 

Ook Van Reybrouck heeft moeite met dit laatste, en dan met name om de piraterij die gepleegd is en wordt om deze modellen te trainen. Vroeger stond er op videobanden nog een waarschuwing tegen piraterij en was het nog gewoon een misdrijf. Tegenwoordig is het blijkbaar heel gewoon geworden. Auteursrecht? Doen we niet aan! Boeken bewaren? Nergens voor nodig joh, we hebben toch AI? En dat terwijl analoog leren, hele boeken lezen om een diep begrip voor materie te krijgen en met de hand schrijven en aantekeningen te maken om je gedachten beter te kunnen ordenen zó ongelooflijk belangrijk zijn. Hij durfde zelfs de stelling aan dat leren eigenlijk een lichamelijk proces is en raadde aan het boek The New Dark Ages van James Marriott over de post-tekstuele samenleving eens te lezen. Het verbaasde niemand dat hij een groot fan is van Wikipedia: het laatste Gallische dorpje op internet.

Vervolgens ging hij in op de eenzaamheid en het toenemend aantal gevallen van depressies onder jongeren die onder andere door de scherm- en AI-cultuur wordt veroorzaakt. Was door de sociale media en de daaruit voortkomende filterbubbels de blik op de wereld al behoorlijk verkleind, door de opkomst van AI is die relatie bijna vernauwd tot 1:1 en dat is absoluut niet gezond.

Degenen die er voor de tweede dag waren, moesten hierbij natuurlijk meteen terugdenken aan de eindvoorstelling door Kikid die juist dit probleem op indrukwekkende wijze aan de kaak stelde.

De eindboodschap van Van Reybrouck was dat we moesten vér-denken, ons er van bewust moeten zijn dat de keuzes voor het onderwijs (het thema van deze onderwijsdagen) die wij nú maken, van invloed zullen zijn op de levens van onze kinderen en kleinkinderen. Dit maakte - geheel terecht - diepe indruk.

Ik moest daarbij meteen denken aan Felienne Hermans die beweerde dat mensen (en ja, ook studenten) tegenwoordig liever kattenfilmpjes kijken dan dat ze een doorwrocht betoog van een professor uit Harvard tot zich nemen en dat dat een van de redenen is dat de MOOCs niet meer zo in zwang zijn, hoewel dat ook komt door de steeds dwingendere keurslijven waarin die de commerciële platforms de MOOC-gemeenschap probeert te persen.

Maar dit terzijde.

credits voor de foto: Ilse Gmelig

Hierna mochten Irma van Houts en ik aan de bak met onze workshop over toolchaos, en hoe je daar grip op krijgt. Gelukkig hadden we hier een analoge opdracht bij; David kon trots op ons zijn! De deelnemers moesten namelijk (na onze inleiding) in groepjes van vier op een gedeeltelijk al ingevulde matrix op A3 vellen met behulp van plusjes en minnetjes gezamenlijk de zwaarte van selectiecriteria bij de verschillende authoring tools scoren. Gewoon met de pen! Welke tool kreeg de meeste plusjes bij gebruiksgemak, budgetvriendelijkheid, beheer, look & feel, privacyvriendelijkheid, mate van (duurzame) openheid, et cetera?

Deze aanpak werd gelukkig goed gewaardeerd, de deelnemers gingen ijverig aan de slag. Het jammere was wel dat we in een te grote zaal zaten die eigenlijk meer een soort schouwburg was met een groot podium en rijen fluwelen stoeltjes voor ons, waardoor de deelnemers niet goed konden schrijven en wij niet tussen de groepjes door konden lopen om eventueel bij te sturen. Maar goed, ervaren docenten kunnen improviseren, dus ze mochten van ons ook op het grote podium klimmen; de meesten vonden dat echter net iets té lichamelijk. Bij het podium aan de bar hangen bleek wel een goed idee. En gelukkig kregen we ze na dit circus ook weer gewoon óp de stoelen om te luisteren naar onze afsluiting met nuttige tips voor een eventueel vervolg.

De eerste dag hoefde ik geen workshop te geven en had ik volop tijd voor het volgen van verschillende sessies, namelijk over MOOCs in Nederland, de koppeling tussen Moodle en Edusources, aan de slag met studentenparticipatie en 20 jaar Open Learning bij de ICT-opleiding van de Fontys hogeschool.

Leuke en interessante lezingen. En de tweede dag ook, toen heb ik de volgende sessies bezocht: Regie over je digitale leermiddelenketen en Zo maken we docentontwikkelmateriaal toegankelijk voor de hele sector. Die over Learning Communities had ik willen volgen, maar die was helaas tegelijk met de onze!

De dag werd afgesloten met een beslisbomenact van Katinka Polderman. Ik hoop dat deze nog online komt, want hij was ontzettend grappig.

• Zie voor een uitgebreid verslag van dag 2 van de onderwijsdagen ook de blog van Wilfred Rubens (en wat heb ik toch een respect voor mensen die live bloggen op dit soort gelegenheden)!
• Kijk voor een impressie van de sessies van de tweede dag (waaronder die van ons) hier, en voor die van de eerste dag hier

koffie bestellen met gebarentaal!