De SURF onderwijsdagen in het prachtige Amare

Amare in Den Haag

De SURF onderwijsdagen bezoek ik wel vaker, maar dit keer was het de eerste keer dat ik er allebei de dagen bij was, mede omdat ik iemands presentatie over zou nemen, waardoor ik een dagje extra mocht (ik had al toestemming voor één dag). 

En wat een onderwijsfeest was het zeg! SURF had twee geweldige keynotesprekers weten te strikken, namelijk Felienne Hermans en David van Reybrouck. Wat een giganten zijn dat toch, elk op hun eigen manier. 

Hermans liet in een energiek en humoristisch betoog met behulp van eigengemaakte plaatjes zien dat bij elke technologie (eerst radio, dan tv, vervolgens internet, daarna MOOCs en nu dan AI) gedacht wordt dat die het onderwijs flink op z'n kop zou gaan zetten. Uiteindelijk is dat nooit gelukt: onderwijs gaat namelijk uiteindelijk om het diepe contact en vertrouwen tussen docent en student. Dáár vindt uiteindelijk het leren plaats. Op basis van een gezamenlijke waarheid. En juist die laatste wordt momenteel ernstig ondermijnd door het massale gebruik van de AI die ongevraagd door de techbro's over ons is uitgestrooid. 

Ook Van Reybrouck heeft moeite met dit laatste, en dan met name om de piraterij die gepleegd is en wordt om deze modellen te trainen. Vroeger stond er op videobanden nog een waarschuwing tegen piraterij en was het nog gewoon een misdrijf. Tegenwoordig is het blijkbaar heel gewoon geworden. Auteursrecht? Doen we niet aan! Boeken bewaren? Nergens voor nodig joh, we hebben toch AI? En dat terwijl analoog leren, hele boeken lezen om een diep begrip voor materie te krijgen en met de hand schrijven en aantekeningen te maken om je gedachten beter te kunnen ordenen zó ongelooflijk belangrijk zijn. Hij durfde zelfs de stelling aan dat leren eigenlijk een lichamelijk proces is en raadde aan het boek The New Dark Ages van James Marriott over de post-tekstuele samenleving eens te lezen. Het verbaasde niemand dat hij een groot fan is van Wikipedia: het laatste Gallische dorpje op internet.

Vervolgens ging hij in op de eenzaamheid en het toenemend aantal gevallen van depressies onder jongeren die onder andere door de scherm- en AI-cultuur wordt veroorzaakt. Was door de sociale media en de daaruit voortkomende filterbubbels de blik op de wereld al behoorlijk verkleind, door de opkomst van AI is die relatie bijna vernauwd tot 1:1 en dat is absoluut niet gezond.

Degenen die er voor de tweede dag waren, moesten hierbij natuurlijk meteen terugdenken aan de eindvoorstelling door Kikid die juist dit probleem op indrukwekkende wijze aan de kaak stelde.

De eindboodschap van Van Reybrouck was dat we moesten vér-denken, ons er van bewust moeten zijn dat de keuzes voor het onderwijs (het thema van deze onderwijsdagen) die wij nú maken, van invloed zullen zijn op de levens van onze kinderen en kleinkinderen. Dit maakte - geheel terecht - diepe indruk.

Ik moest daarbij meteen denken aan Felienne Hermans die beweerde dat mensen (en ja, ook studenten) tegenwoordig liever kattenfilmpjes kijken dan dat ze een doorwrocht betoog van een professor uit Harvard tot zich nemen en dat dat een van de redenen is dat de MOOCs niet meer zo in zwang zijn, hoewel dat ook komt door de steeds dwingendere keurslijven waarin die de commerciële platforms de MOOC-gemeenschap probeert te persen.

Maar dit terzijde.

credits voor de foto: Ilse Gmelig

Hierna mochten Irma van Houts en ik aan de bak met onze workshop over toolchaos, en hoe je daar grip op krijgt. Gelukkig hadden we hier een analoge opdracht bij; David kon trots op ons zijn! De deelnemers moesten namelijk (na onze inleiding) in groepjes van vier op een gedeeltelijk al ingevulde matrix op A3 vellen met behulp van plusjes en minnetjes gezamenlijk de zwaarte van selectiecriteria bij de verschillende authoring tools scoren. Gewoon met de pen! Welke tool kreeg de meeste plusjes bij gebruiksgemak, budgetvriendelijkheid, beheer, look & feel, privacyvriendelijkheid, mate van (duurzame) openheid, et cetera?

Deze aanpak werd gelukkig goed gewaardeerd, de deelnemers gingen ijverig aan de slag. Het jammere was wel dat we in een te grote zaal zaten die eigenlijk meer een soort schouwburg was met een groot podium en rijen fluwelen stoeltjes voor ons, waardoor de deelnemers niet goed konden schrijven en wij niet tussen de groepjes door konden lopen om eventueel bij te sturen. Maar goed, ervaren docenten kunnen improviseren, dus ze mochten van ons ook op het grote podium klimmen; de meesten vonden dat echter net iets té lichamelijk. Bij het podium aan de bar hangen bleek wel een goed idee. En gelukkig kregen we ze na dit circus ook weer gewoon óp de stoelen om te luisteren naar onze afsluiting met nuttige tips voor een eventueel vervolg.

De eerste dag hoefde ik geen workshop te geven en had ik volop tijd voor het volgen van verschillende sessies, namelijk over MOOCs in Nederland, de koppeling tussen Moodle en Edusources, aan de slag met studentenparticipatie en 20 jaar Open Learning bij de ICT-opleiding van de Fontys hogeschool.

Leuke en interessante lezingen. En de tweede dag ook, toen heb ik de volgende sessies bezocht: Regie over je digitale leermiddelenketen en Zo maken we docentontwikkelmateriaal toegankelijk voor de hele sector. Die over Learning Communities had ik willen volgen, maar die was helaas tegelijk met de onze!

De dag werd afgesloten met een beslisbomenact van Katinka Polderman. Ik hoop dat deze nog online komt, want hij was ontzettend grappig.

• Zie voor een uitgebreid verslag van dag 2 van de onderwijsdagen ook de blog van Wilfred Rubens (en wat heb ik toch een respect voor mensen die live bloggen op dit soort gelegenheden)!
• Kijk voor een impressie van de sessies van de tweede dag (waaronder die van ons) hier, en voor die van de eerste dag hier

koffie bestellen met gebarentaal!

Open up for better care

Op de muur van de wachtkamer van onze tandarts staat de volgende tekst geschilderd: open up for better care. Jullie snappen al dat ik dat een uitstekende tekst vind, met name omdat mijn project de naam OpenUp draagt. Ik maakte er dus een foto van terwijl ik op mijn beurt wachtte; je weet maar nooit waar je zoiets nog eens voor kunt gebruiken.

Een wat oudere deftige dame zag dat ik het fotografeerde en zei: 'Mij intrigeerde deze tekst ook al zo - ik vroeg me af of die letterlijk genomen moet worden. Volgens de tandarts was-ie toch vooral figuurlijk bedoeld'. Ik vertelde dat ik de foto vooral maakte omdat mijn project OpenUp heet en ze vroeg me wat dat voor een project was.

Ik legde haar uit waar OpenUp voor staat, namelijk het zo veel mogelijk delen en hergebruiken van digitale leermaterialen in het hoger onderwijs. Open access, maar dan voor leermaterialen. En hoe belangrijk en duurzaam dat wel niet is. 

Ze was meteen enthousiast, en vertelde dat zij vroeger ambtemaar bij de gemeente Nijmegen was en hoe zij kinderen uit de wat minder kansrijke gezinnen hielp om beter onderwijs te krijgen en hoe dat hen vooruit hielp. Kortom, we vonden elkaar meteen.

We waren echter niet alleen in de wachtkamer en een dame op leeftijd die een boek aan het lezen was, vroeg ons of we niet in een andere kamer konden gaan staan kletsen; zij had er last van, wilde zich op haar boek concentreren. We keken elkaar veelbetekenend aan en verhuisden naar de hal ernaast.

Tja, als je alle ruimtes eigenhandig als stilteruimte gaat bestempelen, krijg je de dialoog in Nederland natuurlijk nooit op gang....

Taal leren? Doe gratis de Teleac-cursus

Ik vond het een opvallend bericht, namelijk dat van de archiefbeelden die door Beeld en Geluid online zijn gezet in hun Schatkamer, de taalcursussen het tegen de verwachting in heel goed doen.

Daar heb je toch Duolingo voor zou je denken? Nee hoor, retro een taal leren is helemaal in! Dus wil je je Spaans oppoetsen en ben je helemaal klaar met dat irritante groene uiltje? Schakel dan gauw over naar de Teleac-cursus Por Favor uit 1983.

Mooie vraag van vandaag bij Villa VdB van omroep MAX ook: Wat hebt u ooit geleerd van een Teleac cursus? | NPO Radio 1

Zon, meer en strand

Onze vrienden uit Griekenland zeiden dat ze het 'succes' van hun vakanties afmeten aan de hoeveelheid keren dat ze gezwommen hebben. Nou, dan heb ik wel een heel goede vakantie, pardon, staycation, gehad. 

Want het was deze zomer elke dag mooi weer, en de onvolprezen, altijd heldere en koele Lentse Plas (met strandje) ligt op enkele minuten lopen van ons huis. Daarvoor hoef je niet naar Frankrijk! 

En zelfs de eclips was er mooi te zien.

Door het vele suppen, zwemmen (en roeien, maar dat doe ik altijd in de Spiegelwaal) is mijn conditie enorm toegenomen. En natuurlijk heb ik ook de nodige boeken gelezen (bijvoorbeeld Narcis en Contrapposto), bezoek ontvangen, bandjes bekeken en musea bezocht. 

Ik ben er dus weer helemaal klaar voor!

Open leermaterialen en auteursrecht

Een ander ding waar we als projectteam Open Education de afgelopen tijd hard aan gewerkt hebben is de e-learning open leermaterialen en auteursrecht. Zo trots dat die nu eindelijk af is. Weliswaar alleen online, want tja, een e-learning druk je niet zo maar even af....

De kracht van verbinding

Misschien heb je je afgevraagd waarom ik de laatste paar maanden wat afwezig was op dit weblog. Het antwoord is simpel: het werk aan het open tekstboek De kracht van verbinding, dat ik mocht uitgeven vanuit het OpenUp project. Het eerste dat ook gedrukt is. En het is zo'n mooi boek geworden, een boek dat je echt in je handen kunt hebben en zelfs aaien omdat het zo'n lekker glad papier is, zijde bijna! De reden dat we voor dit papier hebben gekozen, is dat de vele mooie foto's die voor het boek zijn gemaakt op deze manier optimaal tot z'n recht komen.

Maar waar gaat het boek dan over? Eigenlijk kun je dat al in de ondertitel lezen: wetenschappers en professionals bouwen samen aan een duurzame toekomst. 

Voor het boek zijn zeventien wetenschappers van de Radboud Universiteit gekoppeld aan zeventien professionals uit de praktijk en vervolgens geïnterviewd op een door hen gekozen plek, passend bij het duurzaamheidsdoel waar ze het gesprek over voerden. Wat een vondst om dat op zo'n manier aan te pakken, want het leverde enorm inspirerende gesprekken op! En als kers op de taart geven ze ook nog eens kijk-, luister- en leestips én is er per hoofdstuk nog een passend kunstwerk uitgezocht.

Waarom precies zeventien? Wel, dat komt overeen met de zeventien duurzaamheidsdoelen, oftewel SDG's. En het zijn verhalen van hoop geworden, van oplossingen die gerealiseerd zijn door de wetenschappers en/of professionals, geen doemscenario's of vingertje wijzen.

Het is in eerste instantie bedoeld voor studenten, om ze handelingsperspectief te bieden en het gesprek hierover aan te gaan, kijken wat zij als toekomstige werknemers, beleidsmakers of managers aan het behalen van - al is het er maar een - de duurzaamheidsdoelen kunnen bijdragen. Als handreiking aan de docenten zijn er per hoofdstuk ook nog lessuggesties aan toegevoegd.

Door het open access aan te bieden zullen we in ieder geval bijdragen aan SDG 4: kwaliteitsonderwijs (het verzekeren van gelijke toegang tot goed onderwijs en het bevorderen van levenslang leren voor iedereen). Ik zou zeggen, neem er eens een kijkje in, wie weet word je ook SDG-enthousiasteling!

Ti kanis?

 

Of we zin hadden om weer naar hun tweede huisje in Nikiti te komen en wel zo rond het Iraanse Nieuwjaar. Maar natuurlijk! Vorig jaar was het ook al zo ontzettend goed bevallen, en toen waren ze niet eens zelf aanwezig. 

Eigenlijk kun je wel zeggen dat we een upgrade hadden ten opzichte van vorig jaar. We hadden nog steeds onze eigen appartementlaag, dus voldoende privacy, maar dit keer werden we (meestal) begeleid tijdens onze uitjes en kregen we elke ochtend een uitgebreid ontbijt en elke namiddag een echt Grieks diner voorgeschoteld. En passent leerden we ook nog wat Nieuw-Grieks, aangezien de gastvrouw van origine Griekse is en naast haar baan als laborante ook Griekse les heeft gegeven. Kalimera, ti kanis, klonk het dus elke ochtend, en op een gegeven moment ook mét de bijbehorende muziek:

En elke namiddag dus een echt Grieks diner; beiden zijn uitstekende koks. Eleni omdat ze in de Griekse keuken opgegroeid is en Ferry omdat hij z'n eigen restaurant gehad heeft. Boodschappen deden we wel samen en ook dat was geen straf. Heerlijk langs de boulevard naar de markt en de winkel; de vis soms zelfs rechtstreeks van een van de visboten. Hoe vers wil je het hebben? 

En natuurlijk hebben we ze bij wijze van wederdienst geholpen in de tuin; dat was wel het minste wat we voor hen konden doen en was nog leuk ook! 

Een dolle dag was ons uitje naar het eiland Ammouliani, dicht bij het Athosgebergte, waar een neef van Eleni woont. Een heerlijke hippie die met zijn vrouw in een zelfgebouwd huisje woont en daar alles heeft wat zijn hartje begeert (zon, zee, strand, verse groenten, vis en drank), inclusief een oude pick up truck, die enkele jaar geleden nog in een muziekfilmpje over het eiland figureerde:

Verdere tripjes waren naar het prachtige Vergina, het bosrijke Metamorphosi, de mooie zonsondergang bij Parthenonas en de sprookjesachtige Petralonagrot. De laatste bezienswaardigheid was eigenlijk een niet-bedoelde trip; het oorspronkelijke doel was Olynthus, dat vorig jaar gesloten was vanwege een grootscheepse verbouwing in verband met de klimaatverandering en dit jaar....gewoon zomaar een dagje dicht blijkbaar. En dat terwijl Ferry een paar dagen ervoor nog gebeld had of het op de geplande dag open zou zijn. 'Maar natuurlijk meneer!'. Niet dus. Ferry en Eleni keken er niet van op. 'Dat is Griekenland.' 

Eén voordeel: nu moeten we volgend jaar weer. Yamas!