Best practices van andere universiteitsbibliotheken op de ECIL

Keynotes op congressen zijn vaak leuk en inspirerend, maar het zijn toch echt de best-practice-sessies waar ik voor kom en waar ik het meeste van leer.
Helaas waren er daar dit jaar minder van dan andere jaren, er waren meer papersessies (en die zijn vaak toch wat theoretischer). Desalniettemin zaten er wat juweeltjes tussen. Neem bijvoorbeeld (in willekeurige volgorde en verre van een compleet overzicht):

De informatievaardigheden-MOOC die men in Brussel heeft ontworpen; de bibliotheek van de Technische Universiteit van Denemarken bleek er trouwens ook al een te hebben, zelfs met betalende bezoekers - tot hun eigen grote verbazing. Co-creatie, ook met studenten, bleek hier een grote succesfactor. Het materiaal (veel video's) wordt - heel slim - ook gebruikt voor de blended face to face intstructies. Het filmpje over hoe je een account aanmaakt in Mendeley bijvoorbeeld moet bekeken zijn (en het account ook aangemaakt!) voordat men de instructie bezoekt; dat bespaart tijd tijdens de instructie.

De sessie over het peerpoint steunpunt in Maastricht door Vincent Jansen; opvallend dat er steeds meer met studenten wordt samengewerkt; dit kwam bij meerdere sessies aan de orde. Overigens ook met middelbare scholieren, maar dat is meer vóór dan met hen.

Natuurlijk was er ook veel aandacht voor het ACRL-framework en welke successen daarmee behaald zijn in gesprekken met faculteiten; je kunt hiermee makkelijk laten zien dat de aandacht (ook van bibliotheken) verschuift van 'taugtht to the test naar teach to discover'. Een leuke opdracht die in dit verband voor de studenten verzonnen is: maak een infographic waaruit duidelijk blijkt wie wie geciteerd heeft (zo wordt het concept 'scholarship as conversation' mooi gecoverd).

Bruikbaar in dit opzicht zijn de zogenaamde scoring rubrics, die nu (in de Nederlandse versie van Jos van Helvoort) ook in digitale vorm beschikbaar zijn.

Verder was er aandacht voor gaming: een UB uit Parijs die geëxperimenteerd had met een escaperoom, en het inzetten van bingo (!) (door Hana Jeneckova uit Tsjechië) in de instructies informatievaardigheden (open science, datamanagement en publiceren) voor de PhD's.

En bij een paar sessies ging men in op the slow movement: aandacht voor mindful en deep learning in plaats van snel scannend leren; hier zou de bibliotheek een rol in kunnen spelen, evenals in meditatielessen volgens sommigen. Nou ja, zorg voor stilte, daar zijn we in elk geval expert in!

Bezoek van Wilfred Rubens

Vandaag hadden we hoog bezoek: Wilfred Rubens, dé e-learningexpert (al is hij daar zelf wat bescheidener over) op het gebied van e-learning in Nederland gaf een lezing op de UB over blended learning.

Nu is blended learning helaas gewoon een vorm van fysiek en digitaal onderwijs en geen les met whiskey of zo, maar met behulp van blended learning middels slimme toepassingen van ICT kun je je lessen wel smakelijker en effectiever maken. En als je het nóg slimmer aanpakt zelfs op maat gesneden.

De lezing zelf was - onder het mom van practice what you preach - ook interactief: we mochten als zaal 'meepraten' via het student response systeem Socrative.

En natuurlijk kwamen de MOOCs ook even om de hoek kijken, al was het alleen al omdat MOOCs soms ook ingezet worden als vorm van blended learning: dan wordt bijvoorbeeld het inhoudelijke deel van de MOOC aan studenten ter voorbereiding aangeboden, terwijl er in de les/ het college verwerkingsopdrachten bij worden gemaakt of over wordt gediscussieerd. Alle mixen zijn mogelijk.
En het belangrijkste daarbij is natuurlijk, zoals de Romeinen al doorhadden, so what's new: variatio delectat.

Wat het in het vooruitzicht gestelde miljoen van Jet Bussemaker betreft: de OU zou er best voor in zijn om samen met de RU een MOOC te ontwikkelen. Wordt hopelijk vervolgd!

Zie hier het verslag (inclusief de slides) van Wilfred zelf.

Edubloggersbijeenkomst over MOOCs en ander online onderwijs

Onze programmamanager zei: 'dat is echt iets voor jou': een edubloggersmeetup over MOOCs en Open Educational Resources. Okay, dan ga ik daar heen, maar ik ben niet echt een edublogger. Welles. Nietes.

Enfin, ik ging erheen en had er geen spijt van.

MOOCs zijn hot, zo hot dat er deze week bij DWDD een item aan werd gewijd. Het nieuws uit dat item was dat de onderwijsminister de Nederlandse studenten studiepunten voor (uit het binnen- en buitenland afkomstige) MOOCs wil laten halen en een miljoen beschikbaar stelt om het ontwikkelen van MOOCs bij de Nederlandse Universiteiten te stimuleren.



Nu ligt het niet voor de hand dat wij als (kleine) universiteitsbibliotheek een MOOC gaan ontwikkelen, maar we zouden ons wel kunnen aansluiten bij een landelijke of internationale MOOC op het gebied van informatievaardigheden. En we zijn druk bezig om ons op allerlei vormen van online en blended onderwijs te oriënteren. Het liefst open en het liefst in samenwerking met anderen.

De meetup begon met een voorstelrondje. Iedereen (er waren 12 deelnemers) moest zeggen wie hij was en welke MOOC hij/zij volgde of gevolgd had. Bijna iedereen bleek er een te volgen (ik gelukkig ook) of had er een of meerdere gevolgd, maar Willem van Valkenburg van de TU Delft spande de kroon: 'ik ben er drie aan het máken.' Delft loopt dan ook voorop in Nederland qua MOOC-aanbod.

De aanwezige NRC-next journaliste bekende dat ze veel over MOOCs had geschreven, maar er nog geen had gevolgd. Ook de dagvoorzitter zelf bleek nog niet te hebben 'gemooct'.

Alle aanwezigen waren het er over eens dat de MOOCs geen bedreiging, maar juist een verrijking van het hoger onderwijs zouden kunnen zijn. Stichting Surf, organisator en aanwezig met drie vertegenwoordigers, zou centraal platforms kunnen aanbieden en de awareness kunnen vergroten, voor zover dat nog nodig mocht zijn, want bijna alle universiteiten zijn al flink zelf aan de slag gegaan. In Nijmegen is men rustig aan gestart met weblectures.

Weblectures kunnen natuurlijk geen MOOC genoemd worden, maar er is een groot grijs gebied en ook de ene MOOC is de andere niet. Zo heb je (ja, dat heb ik allemaal geleerd daar) xMOOCs, cMOOCs, anti-MOOCs (voor een opsomming zie hier) en ook alle vier de letters M-O-O-C zijn onderhandelbaar (zie het plaatje hierboven).

Zaken met betrekking tot open en online onderwijs - MOOC of niet - die nog aandacht behoeven zijn:

• het meekrijgen van het docentencorps (ook qua hergebruik van onderwijsmateriaal; de vulling van Wikiwijs valt nog behoorlijk tegen bijvoorbeeld); sense of urgency nodig
• auteursrechtelijke kwesties
• de training van de mensen op de werkvloer (online onderwijs is tóch een andere tak van sport dan fysiek onderwijs, waarbij aanvullende kennis en vaardigheden nodig zijn)
• volledige erkenning door bestuurders, docenten, studenten en werkgevers
• de samenwerking met de uitgevers (deze zijn niet per definitie enthousiast)
• ontwikkelen games (voor Delft bijvoorbeeld: war of watercraft?)
• hard werken aan mooie vormgeving (in samenwerking met kunstacademies en andere creatieve opleidingen?)
• het aanpassen van de soms beklemmende school- en werktijden (half negen tot half vijf, vaste vakanties et cetera) die nog uit het industriële tijdperk komen

Genoeg te doen nog!

Het was in ieder geval een interessante bijeenkomst, waarop ik veel nieuwe mensen heb mogen leren kennen, hoewel ik er ook een aantal miste. Maar die deden voor een gedeelte mee via Twitter en vroegen zich al af of wij het miljoen al verdeeld hadden.

@Festinaatje @wfvanvalkenburg @fagottissimo zitten jullie daar nou die miljoen van Bussemaker onderling te verdelen bij @SURF_NL ?
— Pierre Gorissen (@PeterMcAllister) 10 januari 2014

Hier het officiële verslag van SURF

RU-onderwijsdag

Donald Clark op de RU (foto: @vergunst)

Was ik vorig jaar nog op de onderwijsdag van de universiteit van Tilburg, dit jaar gelukkig dichter bij huis: in Nijmegen. En de hoofdspreker was ook nog eens reuze-interessant: Donald Clark, dé specialist op het gebied van e-learning uit Engeland/ Schotland. Mooi om te zien hoe 'gewoon' hij is gebleven ondanks zijn status.

Het eerste wat hij afkraakte waren de in de collegezaal prominent aanwezige rollende schoolborden (nota bene uitgevonden door zijn landgenoot William Brownie Garden) die de docenten verplichten naar het bord in plaats van naar de studenten te kijken. Alsof er in de afgelopen (met name) 10 jaar geen betere tools ontwikkeld zijn voor het onderwijs!



Onnodig te zeggen dat hij een warm voorstander van flipping the classroom is: geen urenlange betogen in de collegezaal, maar discussies (hoewel dat ook online kan), peer-to-peer learning en gerichte feedback. From Gutenberg to Zuckenberg zogezegd.

Na deze keynote waren er break-out sessies, waaronder een vervolg op deze lezing: online en offline learning, starring Bruce Jenks (gepensioneerd neurobioloog van de RU) en Frank Thuss (e-onderwijsspecialist van de HAN). Jenks trakteerde ons op een 'live'-MOOC en Thuss gaf ons een inkijkje in de kennisclipgewoontes van de HAN-docenten.

Bij de HAN wordt voor het inspreken van de kennisclips gebruik gemaakt van 'Presentations 2Go' - software, waarbij tagging on the spot mogelijk is. Voor de docenten is er professionele ondersteuning; sommige lectoren nemen daarbij ook nog eens speciale acteerlessen om de 'scherm'colleges wat levendiger te maken. Soms vragen ze collega's om als publiek bij het inspreken van de lesstof te dienen.

Waar je volgens Thuss wel voor op moet letten, is dat e-learning vaak wordt ingezet als substitutie voor analoge lessen, zonder de didactiek te veranderen (het blijft toch een beetje 'one size fits all'), met name in het hoger onderwijs. In het lager onderwijs zijn ze al veel verder met het aanpassen van de didactiek aan de nieuwe technische mogelijkheden (bijvoorbeeld door het aanbieden van maatwerk). Zijn presentatie werd, zoals het een 2.0-docent betaamt, natuurlijk interactief gemaakt met behulp van Socrative en Mentimeter.

De tweede lezing, of beter gezegd workshop, die ik bezocht was er een over studiemotivatie; deze werd verzorgd door Frank Leoné en Titia Meijer, respectievelijk RU-promovendus en -docent.
Zij legden het verschil tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie uit, waarbij ze erop wezen dat de intrinsieke motivatie van de studenten in tegenstelling tot wat men denkt wel degelijk te beïnvloeden is, bijvoorbeeld door organisatie, (afwisselende) werkvormen en omgeving (in de breedste zin van het woord).

Belangrijk in dit verband zijn onder andere het geven van vertrouwen, autonomie, een mooie/prettige omgeving en een gevoel van verbondenheid aan de studenten. Dwang is in ieder geval dodelijk, hoewel totale vrijblijvendheid ook niet wenselijk is: het is zoeken naar de juiste balans. Soms maakt het uit welke taalstijl je hanteert. Vervang 'de student' eens door 'jij' en 'dient in te leveren' door 'levert in' (liefst met uitleg van de reden) en je krijgt een veel minder dwingende tekst, die tóch hetzelfde bewerkstelligt. Easy!

Om ons voor de afsluitende bijeenkomst te motiveren, werden we getrakteerd op een interactieve voorstelling van de theatersportgroep Extra Stout en drankjes en bitterballen. Altijd goed!

Mijn eerste MOOC

Vorige week ben ik met mijn eerste MOOC begonnen, en wel de MOOC e-learning van de Open Universiteit en Kennisnet. Tijdens deze MOOC probeert men de studenten te verleiden actief bij te dragen aan hun leerproces door middel van fora, blogs et cetera. MOOC 2.0 zogezegd.

De studielast van deze MOOC bedraagt 6 tot 200 uur. De eerste 6 uur heb je nodig om wegwijs te raken op de site van de Open Universiteit en de MOOC-omgeving; veel administratieve handelingen voordat je ook maar iets geleerd hebt, of je moet het verkennen van een omgeving als deze ook als leren ervaren, wat ook wel een beetje waar is, maar daar kom je niet voor.

Een van de eerste opdrachten tijdens de MOOC is om jezelf voor te stellen en te melden wat je wilt leren tijdens deze massieve open online cursus. Nou, dat was niet tegen dovemansoren gezegd: twee uur na de start van de cursus zat mijn mailbox vol met honderden introducties van mensen die zich online voorstelden, alsof ze al jaren op deze kans gewacht hadden. En maar klagen over hoe sommige functies niet op hun iPad of Androidtablet draaiden.

Door deze mailtsunamie daalde mijn enthousiasme meteen tot een minimum. Ik hoef al deze zeshonderd en nog wat deelnemers en hun problemen niet te leren kennen!
Ergens te midden van al deze mailtjes kwam de instructie over hoe je deze mailnotificaties uit kon zetten. Niet zo handig, want te laat en te verborgen.



Verder vond ik de filmpjes met uitleg duidelijk, maar nogal saai (lang en veel bulletpoints), en de opdrachten ook niet zo inspirerend en soms wat onduidelijk. Wat wel leuk was, was dat je je voltooide opdrachten meteen kunt afvinken.

Vandaag is de masterclass learning analytics, maar ik heb niet zo'n zin. Gelukkig staat het je vrij om mee te doen of niet. Of later. Misschien behoor ik wel tot de eerste afvallers. Maar daar zou ik me niet voor schamen, want het schijnt dat maar ongeveer 15% van de deelnemers z'n MOOC uiteindelijk afrondt.

Nou ja, een gegeven paard moet je natuurlijk niet in de bek kijken hè. En ik vind het een dappere poging om van zo'n MOOC iets meer te maken dan de traditionele.

Wat dat betreft alle credits. Ride on.

Luisterbieb

Toen ik eenmaal een paar boeken van de vakantiebieb gedownload en lekker gelezen had - ik vond vooral de biografie van Patti Smith leuk - viel mij op mijn iPad ook opeens het logo van de luisterbieb, dat in dezelfde huisstijl is gemaakt, weer op. O ja, die hadden we ook nog.

Hup, en daarop in een paar verloren uurtjes met veel plezier een college van David Rijser over de Odyssee van Homerus beluisterd. Best leuk, een soort MOOC zonder beelden. En voor altijd beschikbaar.

Gratis.

Dat kan niet gezegd worden van het op handen zijnde 'Spotify'- abonnement dat de uitgevers voor de Nederlandse e-booklezers voor ogen hebben; de verwachting is dat het abonnementskosten daarvan zo'n 20 euro per maand zullen gaan bedragen.

Ga ik niet betalen. Doe mij maar de vakantiebieb, net als de rest van de (nu al) 90.000 mensen die de app gedownload hebben. Ik blijf per slot van rekening Nederlander en dobber dus het liefst rond op een gratis zee.