Romeins bad

Als classica en winterzwemster kon ik het natuurlijk niet laten: een nieuwjaarsduik in het pop-up Romeinse bad op de Grote markt in Nijmegen.

Naast de belofte van een frisse duik in een Romeinse omgeving was ik ook gelokt door de toezegging dat de eerste 300 deelnemers een muts zouden krijgen en kans zouden maken op één van de 20 badslippers of 25 vrijkaarten voor een ontspannen dagje uit bij Sanadome. Wie wil dat nou niet?

Dus ondanks de regen hing ik op nieuwjaardag om half twaalf 's ochtends snel mijn kleren aan de kapstok bij het Romeinse bad en plonste ik heerlijk het verfrissende water in. De temperatuur van het water viel me niet tegen: een makkie. "Waar kan ik nu mijn muts halen?" vroeg ik de man in Romeinse kledij, toen ik me weer in mijn kleren had gehesen.

"Daarboven, op de eerste verdieping van de Waag; je kunt gewoon de buitentrap gebruiken. Er is ook een omkleedruimte daar."

En inderdaad, daar kreeg ik mijn mooie blauwe Winterwekenmuts. "En hoe maak ik nu kans op de badslippers of Sanadomebon?"

"Daarvoor moet je muntjes voor opduiken in het Romeinse bad." 

"Maar daar kom ik net uit!" 

Wat bleek nou? Ik had me bij de Waag moeten omkleden en daar de instructies vooraf moeten krijgen.

Hmmm, kleine domper op het feestje; ondanks mijn enthousiaste stemming voelde ik er weinig voor om nóg een keer het koude water in te duiken. Dan maar geen bon(us).

Carpe annum!

Propaganda en de week van de klassieken

De Week van de klassieken gebruiken we (de tentoonstellingscoördinator en ik) altijd om een deel van onze rijke collectie van de Griekse en Romeinse Talen en Cultuur tentoon te stellen. Gewoontegetrouw sluiten we dan aan bij het thema van die week. Dit jaar was het onderwerp propaganda. Daar konden we vast wel iets mee, zeker in Nijmegen, waar het een van de speerpunten het onderzoek is.

En ja hoor, een mooie aanleiding diende zich aan: toevallig (maar dus ook weer niet heel toevallig) werd bij Oude Geschiedenis dit voorjaar een cursus Populisme en propaganda gegeven. En toen ik de docenten van die cursus benaderde met de vraag of ze mee zouden willen werken aan een (digitale) tentoonstelling over dit onderwerp, en daar in de vorm van een opdracht het liefst studenten bij zouden willen betrekken, waren ze direct enthousiast.

De afspraak was dat er voor elke dag van de week van de klassieken een blogpost geschreven zou worden door een of twee studenten van de cursus over de propaganda-uitingen van een bepaalde sleutelfiguur (consul, volkstribuun of keizer) uit de Romeinse tijd - en de reactie van het publiek hierop. Ze kregen daarbij de verplichting om vijf publicaties uit de UB te gebruiken en ook een rechtenvrij plaatje mee te leveren. Dat laatste leverde een mooie bijvangst op: dat ze zich bewust zouden worden van copyrightissues.

De studenten vonden het een heerlijke opdracht en ik moet zeggen: het resultaat mag er wezen!

Zie hier (hier) en hier de vorige edities.

Veni, vidi, vaccinatie

'Ik wil wel een statement maken met betrekking tot vaccinatie; misschien iets met een masker; masker....ja, ik heb het; ik maak een masker voor het masker!'

En zo werd het nieuwe iconische gezichtsmasker van Andreas Hetfeld in Nijmegen nóg iconischer door het voorbinden van een rood mondmasker met de naar de Romeinse oorsprong van het masker verwijzende woorden 'veni, vidi, vaccinatie'. Dat zal de gezichtmaskerkunstenaar vast ook gaaf vinden, dat zijn masker een mooie actualiteitsbonus krijgt, dacht de mondmaskerkunstenares Pauline.

Nou, niet dus. Andreas vond het maar niets. Hij is inmiddels dus ook al verwijderd.

Ik vond het eigenlijk wel grappig; het deed me denken aan de Pasquino (het sprekende standbeeld) in Rome, waar 's nachts satirische teksten op aangebracht werden door de bevolking als men het ergens niet mee eens was. Met de komst van Twitter is dat natuurlijk niet meer nodig; je kunt je de wandeling naar een iconisch beeld in de stad besparen. Alleen....op Twitter val je niet meer op, dus je moet toch met iets originelers op de proppen komen om je mening voor het voetlicht te brengen. 

En tractoren zijn zó 2020.....

Een fijn nieuw jaar gewenst. Kom, zie en overwin! O ja, en laat je vaccineren....

Nieuwe attractie in Nijmegen/ Lent

Twee jaar hebben we er op moeten wachten en gisteren was het eindelijk zo ver: de plaatsing van het Romeinse masker aan de (Spiegel)Waal. Het staat weliswaar nog niet z'n definitieve plek, maar een kniesoor die daar op let. Hij is mooi!

en het is nu al een attractie

Misschien nog wel minstens zo spectaculair was trouwens het vervoer per schip, nou ja, preciezer gezegd, ponton, van de 6 meter hoge gezichtshelm vanuit Millingen. Mooi in beeld gebracht door Jeroworld ook....



De originele Romeinse verzilverde gezichtshelm is overigens in niet-coronatijden in museum het Valkhof te bezichtigen, maar nu dus even niet. Jammer.

Weblog over de oudheid met veel inscriptiemateriaal

Kijk, dat vind ik nou eens een leuk: een nieuw weblog met klassieke dingetjes, waaronder bijvoorbeeld een nu al mooie rijkdom aan vertalingen en inscripties met vertalingen en lesmateriaal eromheen. Het heet Legenda en is de lucht in gebracht door classica Silvia de Wild, die ook vertaalster is. En leuke koppen bedenken kan.

Hier bijvoorbeeld een inscriptie bij het graf van een hond, Parel geheten:

Gallië heeft me voortgebracht, een schelp uit de rijke zee/ gaf mij mijn naam, een naam die past bij mijn uiterlijk./ Ik was niet bang uitgevallen; zodoende had ik geleerd om onbekende wouden te doorkruisen en in de heuvels op ruigbehaarde zwijnen te jagen./ Nooit hoefde ik zware ketens te dragen,/ evenmin werd mijn glanzend witte lijf ooit wreed geslagen met een zweep./ Ik was gewend op de zachte schoot mijn baas en bazin te liggen/ en als ik moe was, mocht ik slapen op een opgemaakt matras./ Ik sprak vaker dan was toegestaan met mijn zachte hondenklank:/ niemand was bang voor mijn geblaf./ Maar nu ben ik dood na een lijdensweg bij de geboorte van mijn pups./ Onder een kleine marmeren steen lig ik begraven./ Parel.

Schattig toch?

Of deze voor Eucharis, actrice, danseres, kindster:

Eucharis, de vrijgelatene van Licina,
een talentvol (geschoold) meisje, getraind in alle vormen van kunst. Ze werd 14 jaar. 

Hé, jij daar, loerend bij de huizen van de dood,
sta even stil en lees mijn grafschrift eens goed door,
de liefde van een vader schonk dit aan zijn kind,
daar waar mijn overblijfselen geborgen zijn.
Vanaf mijn vroegste jeugd had ik talent voor kunst,
maar toen ik ouder werd en steeds meer roem verwierf,
kwam het bedroefde doodsuur dichterbij, te snel,
en heeft een verder leven ademtocht ontzegd.
Geschoold, getraind als door een Muzenhand was ik,
die pas nog dure feesten kleurde met mijn dans
en als actrice debuteerde op toneel.
Zie, hier in dit graf: de as van ons lichaam;
gehate Parcen zetten mij hier zingend bij!
Mijn mentor’s goedheid, zorgen, liefde, lof, haar trots
verstommen, zwijgen nu ik dood ben en verast.
Ik, dochter, liet mijn vader niets dan tranen na;
zijn nageslacht ging hem voor in de dag des doods.
Veertien verjaardagsfeesten neem ik met me mee,
voor eeuwig trots bezit in somber schimmenrijk.
Dit vraag ik nog: zeg voor je verder gaat ‘Rust zacht!’

Aardig inkijkje in de klassieke (inscriptie)wereld.

Ik hoop dat er nog vele volgen!

via

Baetulo

Pas een paar dagen voor ons vertrek kwam ik er achter dat er in Badalona (zie vorige bericht) een Romeins museum is. Sterker nog, dat Badalona vroeger een Romeinse stad was: Baetulo.

Natuurlijk kon ik het niet laten een bezoek aan het museum te brengen. En voorwaar, het museum viel niet tegen. In opzet deed het een beetje denken aan de Basilica Cisterne in Istanbul waar ik twee jaar geleden was; dat komt waarschijnlijk door de bruggen die over de resten heenlopen.

Ik was de enige bezoeker in het museum, maar toch voelde ik me niet alleen. Dat kwam door de geluidsbeleving die men had toegevoegd. Verschillende geluiden in verschillende delen van het museum: geluid van water op de brug over de resten van de thermen, marktgeluiden bij de winkeltjes, dierengeluiden bij de veemarkt etc. De dialogen waren in het Latijn.

Wel jammer dat de bijbehorende tuin van Quintus Licinius en het huis van de dolfijnen net verbouwd werden. Want die had ik natuurlijk graag willen zien. Dat ze gesloten waren had ik overigens wel begrepen van de meneer aan de balie, maar waarom en hoe lang kon hij mij niet duidelijk maken omdat hij geen Engels sprak en ik geen Spaans.

Gelukkig had de receptionist van ons appartementencomplex het met mij te doen (en wilde hij de informatie ontfutselen voor de rest van zijn klanten). Hij belde de baliemedewerker van het museum en die vertelde hem in vloeiend Spaans (en de receptionist mij weer in gebrekkig Engels), dat de tuin en het huis momenteel gerenoveerd werden en in september pas weer opengingen. Als ik mijn toegangskaartje voor het museum zou bewaren, zou ik er gratis in mogen, ook over een jaar nog.

Tja, nu moet ik dus volgend jaar terug.

Helaas, de specialist zegt van niet...

Toen ik pas in 'mijn' co-bomentuintje liep (ik ben inmiddels opgeklommen tot beheerder van een van de vier boomgaarden in Nijmegen-Noord), zag ik een grote scherf liggen.

'Hij lijkt wel Romeins', dacht ik.

En ik stuurde een foto van de scherf op naar Ester, een bevriende archeologe met de juiste specialisatie: aardewerk. 'Ja, dat zou wel eens Romeins kunnen zijn, qua kleur en barbotine zou het in ieder geval kunnen kloppen, alleen de vorm kan ik niet plaatsen.'

Maar helaas, toen ze de andere kant van de scherf zag, moest ze mij teleurstellen: het was gewoon een moderne baksteen.

Jammer, het zou een mooie kroon op 'mijn' tuintje geweest zijn, als-ie Romeinse roots had gehad!

Maar, eerlijk is eerlijk, ook zonder die roots beleven we er een hoop plezier aan; opgraven doen we een andere keer wel weer; het is daar ook veel te warm voor!

Fokke en Sukke in Romeins Utrecht

Test je kennis

Leren en toetsen door middel van spelletjes is leuk. Met Purpose Games kun je zelf spelletjes voor een bepaald didactisch doel maken.

En spelen natuurlijk! Test middels dit spel je kennis van de Romeinse provincies. En met dit spel je kennis van de belangrijkste historische figuren. Met dit spel leer je het Griekse, en met dit spel het Arabisch alfabet.

Enfin, de mogelijkheden zijn eindeloos. Leef je uit!

Sarcofaag

Ook mooi, - en dan houd ik erover op - een TED-Ed over (de oorsprong van het woord) sarcofaag:



via infocaris

Het is een hele lés!

Je herinnert je hem vast nog wel, die video die ik gisteren plaatste over het leven van een Romeinse puber. Toen ik 'm gisteren zelf nog eens goed bekeek, bleek dat je aan het begin ervan kunt doorklikken naar 'de volledige les' op TED-Ed.
En dat is best leuk, want op die plek staan vragen en verdiepingsstof bij de video.

Zó in een les te gebruiken of om je eigen kennis te testen en te verdiepen, kijk hier maar!

Bij TED-Ed vond ik ook een les over (het lot van) meisjes in de oudheid. Good old Lucius van het vorige filmpje komt daar ook nog even een kijkje nemen.



Funny stuff!

Romeins koken

Romeins koken, daar heb ik me nooit aan gewaagd; dat komt waarschijnlijk omdat ik ooit het boek van Patrick Faas over Romeins eten heb gelezen. Daarin wordt namelijk uit de doeken gedaan hoe de Romeinen onder andere uiers en gevulde baarmoeder aten en hun bedorven voedsel met vissaus bedekten om het nog ergens naar te laten smaken. Dat wekte niet echt de eetlust op, hoewel er ook 'normale' gerechten in staan.

Maar toch heb ik bij verschillende gelegenheden wel Romeins gegeten en dat smaakte behoorlijk goed; daar ligt het dus niet aan.

Zin om het misschien toch maar eens te wagen kreeg ik vandaag, toen ik het artikel van Heleen Geilenkirchen op Geschiedenis Beleven las. Daar staan drie makkelijk te maken Romeinse recepten in. En een vermakelijk filmpje:

Via via

De Romeinen hadden vroeger niet alleen SMS-taal, maar ook een geavanceerde routeplanner. Nou ja, voor hun tijd dan. Die is ons overgeleverd via een middeleeuwse kopie: de Peutinger Kaart.

Ene meneer Voorburg heeft daar weer een eigentijdse online versie van gemaakt. Dat kostte hem maar liefst al z'n vrije tijd de afgelopen zes maanden.

Het resultaat is Omnes viae en het is ontzettend leuk om daar mee te spelen. Hoe kom je bijvoorbeeld van Voorburg naar Rome? Of van Nijmegen naar Keulen? Je hoeft gelukkig niet de Romeinse naam voor Voorburg, Nijmegen of Keulen te kennen. Da's dan toch weer heel aardig van meneer Voorburg.

O ja, en niet alle wegen leiden naar Rome.

Herculesstoel

Is-ie niet mooi? Jeanine (alias @Tenaanval) wees me via twitter op deze prachtige kruk met Herculeszitting. En zij vroeg zich terecht meteen af of-ie wel lekker zou zitten.

Dat zou je op het eerste gezicht (rare uitdrukking in dit verband) niet denken, maar gaaf is-ie wel! In ons huis zou-ie niet misstaan....

'Romeinse' student aangezien voor terrorist

Nou, dat is ook een mooie bak zeg! Zet de politie van Haaglanden de achtervolging in omwille van een als Romein aangeklede student op verdenking van terrorisme. De jongen was gewoon op weg naar een feestje!

De politie dacht dat hij een bomgordel om had.

Wel meneer agent, de tijd dat we bang moesten zijn voor de Romeinen is reeds lang verstreken....

via oudheid.nl

Mijn geboorteplaats: centrum van het Romeinse Rijk

I knew it, I knew it!

Toen ik ter wereld kwam, wist ik het al: dit is een bijzondere plaats. Ik schreeuwde het uit, maar niemand begreep me. 'Dit was ooit het centrum van de wereld, tijdens het keizerschap van Hadrianus de informele hoofdstad van de Romeinse wereld!' Maar niemand schonk er enige aandacht aan.

En nu is dus bewezen dat Voorburg, in de Romeinse tijd Forum Hadriani geheten, vroeger ècht een heel belangrijke Romeinse stad was, nog meer een Romeinse voorbeeldstad dan het wereldberoemde Pompeii.

Geen wonder dus, dat ik klassieke talen ben gaan studeren; dat was al op mijn geboortebed bepaald.....

Deliciae meae

Het voelt al bijna als thuiskomen: 'ons' huisje in Epen.

Het is namelijk traditie sinds 3 jaar dat wij daar met een stel studiegenoten en aanhang en kinderen een weekendje in september vertoeven. Niet dat we elkaar door het jaar heen niet zien, maar zo zien we elkaar in ieder geval allemaal tegelijk. En dan is Enig over uit Ierland.

Dit jaar hebben we voor het eerst iets klassieks bezocht - eigenlijk hebben we afgesproken dat er het hele weekend geen Grieks of Latijn gesproken mag worden, omdat anders ofwel de partners ofwel de kinderen voorgoed afgeschrikt worden. Natuurlijk lukt dat nooit helemaal, maar we doen er wel ons best voor. Echt waar.

Het klassieke uitje was een bezoek aan de Romeinse katakomben in Valkenburg. Niet dat die uit de vroegste eeuwen van onze jaartelling stammen of zo; ze zijn pas een eeuw geleden gemaakt, of liever gezegd nagemaakt door een rijke familie uit Limburg in een door hen gekochte mergelgroeve. Eigenlijk nep dus, maar wel mooie nep. En we hadden een fantastische gids, van wie we gaandeweg te weten kwamen dat hij op de zeevaartschool gezeten had. Nou, en als je op zee de weg kunt vinden, dan kun je dat in de grotten ook wel.

Absoluut een bijzondere ervaring om daar met kaarsjes door de met fresco's bezaaide grotten te dwalen. We mochten geen stukken uit de heilige mis zingen, daar was hij heel duidelijk in, maar de neiging was eigenlijk onontkoombaar. Volgens ons vond hij het wel leuk om ons rond te leiden; een welkome afwisseling met de groepen middelbare scholieren die hij normaal voornamelijk door de grotten moet loodsen (en van wie hij er soms wel een paar wilde achterlaten in de grafnissen, ook daar was hij heel duidelijk in).

Verder hebben we de kabel- en rodelbaan in Valkenburg even aangedaan (nu we er toch waren) en voortreffelijk gegeten in België, voor het Bourgondische tintje.

Voor de laatste dag hebben we de traditionele wandeling door het Geuldal bewaard. Tja, want frisse lucht heb je nodig na zo'n weekend ouderwets doorzakken met z'n allen. Ter geruststelling: de kinderen hebben hier niets van gemerkt, die lagen al in bed. Voordat we hier boze mailtjes over krijgen.

Ik kijk nu al uit naar volgend jaar septembeR en ben benieuwd wat het toekomstige organiserend comité (Lambertus en Stella) voor ons in petto heeft. Toch maar weer afsluiten met high tea in de Engelse tuin in Margraten of misschien toch een complete verrassing?

Archeologisch vondstje

Het was zo'n klein berichtje, dat het me bijna ontgaan was: de onthulling van een miniscuul namaakopgravingsvondstje in Madurodam. Het is een schaalmodelletje van het Romeinse wrak dat in 2003 in Leidsche Rijn is opgegraven. Gossie.

Thermen van Caracalla lopen schade op

Toen ik vanmorgen hoorde dat er een aardbeving in Midden-Italië had plaatsgevonden, gingen mijn gedachten gelijk uit naar de historische gebouwen in Rome. Ze zouden toch niet beschadigd zijn? Gelukkig lag het epicentrum een stukje van Rome af.

Eigenlijk vond ik het wel wreed van mezelf, dat ik eerder in termen van gebouwen dan van mensen dacht. Maar de mensen ken ik niet en de gebouwen wel.

Nu schijnen de Thermen van Caracalla licht beschadigd te zijn. Alsof daar nog veel van overeind stond. Ik geloof dat mijn gedachten nu meer uitgaan naar de 92 doden en 50 duizend daklozen.

Braintraining met een Italiaans sausje

Braintrainers. Ik heb er nooit het nut van ingezien. Volgens wetenschappers werken de braintrainspelletjes ook niet voor het verbeteren van het geheugen, iets waar ouders wel op hopen natuurlijk, voor hun kroost en last but not least henzelf. Ze kunnen echter beter Scrabble spelen met hun kinderen of ze helpen met het huiswerk. Daar schijnen ze namelijk wel slimmer van te worden.

Maar nu kwam er toch een tip van de onvolprezen SPQR, een site die mij sowieso altijd in een goed humeur brengt, omdat er per dag één of twee interessante en grappige nieuwtjes over Rome en Italië instaan: het Breinboek Italië.

Kan je de schilderijen bij de juiste Italiaanse schilder plaatsen? De afbeelding van saltimbocca kiezen bij het recept? Herken je de stijl van Versace en Armani? Weet je wat Verdi, Columbus en Leonardo da Vinci met elkaar te maken hebben? En wat Italiaanse koffie met je brein doet? Kan je rekenen zoals de Romeinen? Word je slimmer van tomaten? Het is zomaar een greep uit de inhoud van dit boek. Goed voor urenlange – zonnige – hersengymnastiek. Voor iedereen die geestelijk vitaal wil blijven. En van Italië houdt natuurlijk.

Aldus de beschrijving van SPQR. Dit lijkt me een heerlijke vorm van braintraining. Het boek is uitgebracht door de uitgeverij Neurocampus, die ook een site heeft, met behulp waarvan tienduizenden mensen proberen hun hersenen fit te houden.

Nou, geef mij maar zo'n breinboek, of ik er nou slimmer van word of niet.

En de Italianen? Die maken zich geen zorgen over hun brein; ze zijn vooral bezorgd om de kebabzaakjes die hun cultuur bedreigen. Zou daar ook een vraag over in stan?