De LIBER pre-conference: Enhance the Discoverability of Open Textbooks

Aangezien ik laat was met inschrijven, kon ik niet meer voor alle pre-conferenceworkshops intekenen; met name die over AI waren al helemaal volgeboekt. Maar gelukkig is AI niet mijn hoofdonderwerp - ik volg het wel, maar toch meer op een afstandje. Bij de workshop over open textbooks van de werkgroep educatie was echter nog plek genoeg. 

En laat dat nou een van mijn hoofdonderwerpen zijn: dit jaar zijn we, samen met onze University Press, begonnen met een pilot op het gebied van open textbooks. We mogen een jaartje meeliften op de licentie van de University Press van Groningen (zie hier de site) om te kijken of het iets voor ons is en er bij onze docenten überhaupt behoefte aan is. Op dit moment hebben we drie projectjes lopen van docenten die heel graag een open textbook willen maken. Fijn dus om ergens op Europees niveau je licht te kunnen opsteken over dit onderwerp.

En kennis te maken met de leden van de Educational Resources werkgroep van LIBER.

Tijdens de workshop werd ingegaan op de mogelijkheden van het zichtbaar maken van open textbooks in de verschillende discoverysystemen die de universiteitsbibliotheken gebruiken (eigenlijk gewoon een kwestie van opzoeken een aanvinken, al gaat dat bij het ene systeem makkelijker dan bij het andere; soms is overleg met de uitgever nodig en hoe meer UB's ze aan de kop zeuren, hoe eerder ze geneigd zullen zijn de textbooks beter vindbaar te maken).

Het tweede deel van de workshop ging over het gebruik van open textbooks. Wat houdt de docenten tegen om open textbooks te gebruiken (resultaat van een survey onder Europese universiteitsbibliotheken)? Met stip op nummer 1: ze hebben liever een gedrukt boek als textbook, al snel daarna gevolgd door: ze zijn niet zeker van de kwaliteit van het materiaal.

Dat (plus de andere argumenten) komt op zich bekend voor.

En aangezien het een workshop was, werden we in groepjes verdeeld en moesten we bekijken of dit voor onze faculteiten ook gold. Dat werd beaamd, maar er kwamen meer redenen bij, bijvoorbeeld van een vakspecialist van een Medische Bibliotheek in Italië: zij bracht naar voren dat de studenten op de medische faculteit het een probleem vonden dat de open textbooks voornamelijk in het Engels werden aangeboden; zij hadden liever tekstboeken in hun eigen taal - medische studenten! Dat bevreemdde me toch wel, maar een bibliothecaris uit Oost-Europa beaamde dat dat in zijn land ook zo was. Dat vond ik best opvallend. 

Een ander bracht in dat - als men overgaat van een commercieel naar en open textbook - de inhoud van de cursus veranderd moet worden en dat dat veel te veel werk zou zijn. Dat leek me op zich wel een steekhoudend argument, al wees iemand anders erop dat hij het ook wel eens andersom had zien gebeuren: dat het textbook aan de (te geven) cursus werd aangepast en wendbaar meevloeide met de nieuwste inzichten; dat klonk mij meer als muziek in de oren en dat is ook het fijne van open tekstboeken, dat je ze voortdurend kunt actualiseren en niet hoeft te wachten op een nieuwe druk.

Hieronder een paar dia's met citaten en aanbevelingen voor wat bibliotheekmedewerkers zouden kunnen doen om (het gebruik van) open textbooks te promoten:

Ik zou zeggen: aan de slag!

Open education week

Het is deze week Open Education Week en Nederland zal dat weten ook! Op alle universiteiten, hogescholen en MBO's (van middelbare scholen weet ik het eigenlijk niet) worden activiteiten georganiseerd.

Dit jaar hebben wij als Open Education Team op de Radboud niet heel veel activiteiten ontplooid (onder andere omdat ik weer onder het mes moest, nu voor de andere heup) maar een verzoek aan het onafhankelijk magazine van de Radboud Universiteit om deze week aandacht aan dit belangrijke thema te besteden resulteerde in een interview met collega Jeroen Bos en mij.

Misschien dat dat uiteindelijk nog wel meer aandacht genereert dan ons fysieke standje van vorig jaar! 

Marta Bustillo en open education (online workshop)

Sinds vorig jaar is de ENOEL (European Network of Open Educational Libraries) begonnen met het geven van online workshops. De eerste drie gingen over het maken van open textbooks, en deze workshop was een inleiding in open educational resources. Hij werd gegeven door Marta Bustillo, de digital learning librarian van het University College in Dublin. 

Marta heeft al eerder bij de ENOEL opgetreden bij de serie Under the Spotlight, waarin ze zich voorstelt en vertelt hoe ze op het pad van open education is gekomen.

Uiteraard begon ze deze 'workshop voor beginners' met het opnoemen en uitleggen van de 5 R's van David Wiley ('de bijbel van de open educational resources'). Vervolgens ging ze in op hoe je OER-librarian kunt worden. Zij onderscheidt hierbij vier manieren waarop je kunt bijdragen (en raadt aan in het kader daarvan ook deze infographic te bekijken):

1. het vindbaar maken van OER (door het te metadateren en op te nemen in bibliotheekcatalogi)
2. het maken van OER (bijvoorbeeld op het gebied van informatie- of digitale vaardigheden)
3. het faciliteren van docenten (ondersteuning bieden aan docenten bij het maken of hergebruiken van OER)
4. het werken aan de bewustwording en verspreiding van OER op je instelling (bij docenten, maar vooral ook bij beleidsmakers etc.)

Bij het hergebruiken van OER had ze de volgende tip: let op kwaliteit, actualiteit, relevantie voor de doelgroep en welke licentie er is gebruikt. En kijk voor het zoeken naar OER-materialen naast Merlot en OER Commons (beide Amerikaans) ook eens bij OERSI, waar je materiaal in meer talen vindt.

Bij het maken van OER had ze de volgende tips: kijk eens op deze websites: Creating OER – OER and OEP for Teaching and Learning en het UDL framework. Als je samen aan OERs werkt (cocreatie) krijg je betere resultaten: experts kunnen elkaar aanvullen. Let dan wel op de balans in de groep. Wat helemaal een goed idee is: werk samen met studenten aan onderwijsmateriaal; zij weten beter wat de jongvolwassene nodig heeft of aanspreekt. Let op er bij het creëren van OER-materialen ook op dat je geen propriëtaire software (zoals bijvoorbeeld Article Rise of H5P) gebruikt, omdat die niet te naar eigen behoefte is aan te passen door anderen die er geen licentie op hebben.

Welk platform kies je als je gaat publiceren? Goede voorbeelden zijn volgens haar:
- Zenodo
- Humanities Commons
- OER Commons

Ter illustratie noemde ze een voorbeeld van een Open Educational Resource die ze samen met studenten bij de University College in Dublin (UCD)  ontwikkeld heeft en heel goed her te gebruiken is: Monitoring your online identity.

Momenteel werkt ze aan een online cursus digital skills for succes in the workplace; deze zal naar verwachting in februari klaar zijn.

Het openbaar maken van online modules die je in Brightspace of Canvas gemaak hebt, kun je ook publiceren in een 'commons part'.

Voor een overzichtelijke site op het gebied van copyright wees ze op een onderdeel van de mooie OER Toolkit van de zogenaamde White Rose Libraries (Sheffield, Leeds en York): Creatieve Commons licences. Een goed bruikbare website is ook de recommended practices for attribution van de creative commons wiki.

Ze eindigde met een Padlet van mooie OER-bronnen die we mochten aanvullen en natuurlijk heeft de Nederlandse delegatie die bij de workshop aanwezig was Neerlands trots edusources aan die collectie toegevoegd.

Een goed bestede anderhalf uur, ook als je denkt dat je ALLES al weet op het gebied van open educational resources en practices; het is weer even de puntjes op de i zetten.

De opname vind je hier en de powerpoint met alle links hier.

De planning voor de volgende OER workshops (onder voorbehoud):

WS#5 Embrace the Open: Searching for/finding OER (7 MAR 2024) with Evi Tramanza and Kathryn Briggs (+ LIBER WG member as a guest?)

WS#6 Embrace the Open: (Re-)using and Creating OER (19 MAR 24) with Zuzana Stozicka
WS#7 Embrace the Open: Sharing OER (11 APR 24) with Marta Bustillo, Kamila Kokot-Kanikula, Peter Utnes 

WS#8 Embrace the Open: OER as Open Education Pedagogy (6 MAY 24) with Yvonne Klein

De vrije schildpad

Toen ik vandaag die schildpad, die in dat net verstrikt zat met dat hoge I-want-to-break-free-gehalte, in duizendvoud zag langskomen vanwege de campagne, dacht ik: ‘Ja wat goed dat wij als universiteit duurzaamheid in al onze curricula een belangrijke plaats laten innemen’. Om te voorkomen dat we straks verstrikt in een net onder de zeespiegel staan les te geven.

Maar hoe zit het met de duurzaamheid van onze eigen onderwijsmaterialen? Zijn die over een decennium of vijf nog te raadplegen? 

Onze wetenschappelijke output wordt netjes verzameld in repository’s, maar hoe zit het met onze onderwijsoutput? Is die over een eeuw nog bekijken of moeten we ons er maar tevreden mee stellen dat dat vluchtig materiaal is, onder het mom van verba volant scripta manent?

Ja, het materiaal dat op Blackboard en Brightspace staat wordt netjes zeven jaar bewaard, want daar moet de visitatiecommissie nog iets van kunnen vinden, maar daarna? Verdwijnt het daarna op de digitale schroothoop? Of kunnen we er nog iemand blij mee maken? Toekomstige generaties bijvoorbeeld, als ze – ik noem maar wat - onderzoek willen doen naar de evolutie van hoorcolleges?

 Wat heerlijk zou het voor ze zijn als ze daarvoor in ons goed doorzoekbare weblecture-archief zouden kunnen grasduinen! Of kennnisclips die in coronatijd gemaakt zijn zouden kunnen bekijken. Als je denkt dat daar niemand in geïnteresseerd zou zijn dan hoef je je alleen maar te bedenken wat een gejuich er opsteekt als er toevallig weer een aflevering van ‘Ja zuster nee zuster’ opduikt. Of hoe blij we zijn met een Instituut voor Beeld en Geluid.

Gemakkelijk zal dat niet zijn, dat bewaren. Maar we zullen er wel duurzaam impact mee hebben.

En waarom zouden we er nu al niet over na beginnen te denken welke vorm dat zou kunnen hebben? Of wat we er meteen al aan zouden kunnen hebben? Want als we het nu overzichtelijk bewaren, waarom zouden we daar al niet zelf gebruik van kunnen maken? 

Docenten zouden bijvoorbeeld elkaars kennisclips of modules over duurzaamheid, ethiek, statistiek of privacy (in al dan niet gewijzigde vorm) kunnen hergebruiken. Scheelt ook weer in de werkdruk zodat docenten wat duurzamer ingezet kunnen worden. En ook studenten zouden eens over de muurtje van hun eigen opleiding kunnen kijken.

Maar ja, wie zet daarvoor de eerste stap? Want eenvoudig zal het niet zijn om al die silo’s met divers materiaal duurzaam te bewaren en liefst nog toegankelijk ook.

Gelukkig bestaat er een nationale organisatie voor wie dit soort zeeën niet hoog genoeg zijn en die zich daar al ruim 30 jaar lenig op beweegt. Zij heeft een voor iedereen toegankelijk en goed doorzoekbaar systeem gemaakt waarop al het onderwijsmateriaal van het hoger onderwijs dat de moeite waard is om te delen en/of te bewaren. Wat een vooruitziende blik! 

Natuurlijk is het nog niet ideaal, maar ik zou zeggen: typ maar eens wat zoektermen in op Edusources (want zo heet dat in potentie paradijselijke platform) en bedenk welke impact het zal hebben als jij als docent je materiaal daar op zet. En hoeveel mensen je daar blij mee zult maken. Een typisch gevalletje van win-win lijkt me. Ik zou zeggen break free en mail me gerust als je hier iets op wilt zetten. Dan zal ik je door de mazen van het net door leiden.

Hoe ik daar als UB-ert expert in geworden ben? Typ maar eens ‘informatievaardigheden’ in de zoekbalk in en je zult zien waarom. 

Edusources, het online onderwijsparadijs

Deze blog verscheen in november 2021 op de nieuwssite van het TLC en wordt nu via dit webblog duurzaam bewaard

Bij de SURF webinar met ons uitgewerkte voorbeeld van open pedagogy

Weet je nog dat we vorige jaar samen met de docenten en studenten geschiedenis voor de Week van de Klassieken een digitale tentoonstelling over propaganda hadden gemaakt? Eigenlijk een noodgreep omdat we vanwege de lockdown geen fysieke tentoonstelling konden organiseren? Nou, dat heeft nog een paar mooie spin offs gekregen!

Ten eerste het filmpje over dit mooie project (maar daar had ik jullie al over bericht), ten tweede een eervolle vermelding in een blog van SURF over open pedagoy en ten derde een optreden samen met de SIG open pedagogy, SURF en de studenten (de docent kon helaas niet) tijdens de wereldwijde Open Education week. Zie hier het verslag van de webinar en hieronder de opname (ons stukje begint rond min.4:20):

 

 Zo zie je maar weer dat je nooit een good crisis moet wasten. Het levert je altijd mooie avonturen op (en de studenten ook)!

Edusourcesstandje

Afgelopen week was het wereldwijd Open Education Week. Dat konden we als bibliotheek natuurlijk niet langs ons heen laten gaan, dus stonden we met een standje in de bibliotheek om de landelijke website met open en online leermateriaal Edusources aan te prijzen. 

Dat leverde leuke gesprekken met studenten op. Een vraag was bijvoorbeeld 'hebben jullie die site zelf gemaakt?'. 'Nee, duh, dat hadden we wel gewild, maar dat heeft de landelijke organisatie SURF gedaan'. 'O, maar toch tof dat er ook materiaal van de Radboud Universiteit in staat, misschien kan ik er iets van gebruiken voor m'n scriptie'. 

Om de studenten te verleiden naar de stand toe te komen hadden we wat snoepgoed neergezet - het eigenlijke snoepgoed is de site zelf, maar het is wellicht wat al te hoog gegrepen voor de studenten om meteen te doorzien, hoewel sommigen de site wel kenden; de meesten hebben daar hebben daar toch wel wat extra uitleg voor nodig. 

Volwassenen waren makkelijker aan te spreken; deze hadden geen koptelefoons op of oortjes in als ze langs ons liepen en waren ook zonder snoepaanbod nieuwsgierig naar de website op het scherm. Eén van de mensen die ik aansprak bleek lifestyle coach te zijn en UB te gebruiken ter bestrijding van haar SOG-gedrag. Ze was bezig een lessenserie over darmgezondheid te maken en was meteen heel blij met wat we samen als auteursrechtvrij leermateriaal over gezondheidspreventie op Edusources vonden en was absoluut van plan dit te gebruiken bij het ontwerpen van haar eigen cursus. En als deze af was, wilde ze deze ook op Edusources zetten om deze wereldwijd verder te delen. Of er ook Engelstalig materiaal op stond? Ja hoor, bakken!

En ook sommige docenten hebben we van het nut van landelijk delen van hun onderwijsmateriaal kunnen overtuigen. 'Maar ik ga toch niet zo maar onderwijsmateriaal waar ik zo veel tijd aan heb besteed delen?' 'Maar door het te delen kunnen er toch juist nog meer mensen profiteren van je goede werk, misschien zelfs in oorlogsgebieden? En je hebt het toch in werktijd gemaakt, dus betaald van ons belastinggeld?' 'Tja, zo had ik er nog niet naar gekeken.'

In principe bemensten we de tafel en het grote computerscherm met z'n tweeën, maar er waren momenten dat we allebei het honk even moesten verlaten, bijvoorbeeld voor een sanitaire stop, even wat folders uit te delen of iemand de weg te wijzen. Op een van die momenten was de stand even onbemand. En reken maar dat de studenten als aasgieren op het snoep afkwamen. Blijkbaar was het snoep toch interessanter dan wij?

Ach, het is de studenten gegund. Evenals het platform Edusources, een schatkist in wording.

Filmpje bij het blogproject met de mening van de deelnemende studenten

Zoals jullie weten, vind ik bloggen leuk. En nu hebben docent Miriam Vallinga-Groen, Ketty Iannatuono en ik de studenten van de opleiding geschiedenis zo ver gekregen om óok (groepsgewijs) een blog te schrijven (over propaganda in de oudheid). Alle blogs samen vormden een tentoonstelling, daar had ik in maart al over geblogd. 

Om meer docenten enthousiast te maken voor deze manier van werken (open pedagogy) hebben we samen met de kennisclipstudio een filmpje gemaakt waarin we de studenten uitgebreid aan het woord laten over deze manier van leren. En hij is best leuk geworden, al zeg ik het zelf.

Zie hier het nieuwsbericht bij de site van de week van de klassieken.

De overige bijdragen op de OEGlobal

Naast de Nederlandse bijdragen en die van de ENOEL heb ik uiteraard ook presentaties van andere landen en gremia bijgewoond; daarvoor ga je immers naar een congres op wereldniveau! Hieronder een greep uit hetgeen ik gevolgd heb.

Naast keynote 1 en keynote 3 was ik vooral onder de indruk van de presentatie van Gino Fransman. Hij betoogde dat de OER-beweging zeer geholpen zou zijn met het inzetten van studenten als influencers. Om de studenten hierin op te leiden is er op zijn universiteit (de Nelson Mandela University) een cursus opgezet: Becoming an Open Education Influencer, oftewel BOEI. Eén van de technieken die ingezet wordt is het verspreiden van voorwerpen (het voorbeeld tijdens de presentatie was tasjes en petjes van de Nelson Mandela University) in de ruimte en het publiek te vragen daar een selfie mee te maken en daarna op Twitter met bijpassende hastag te delen, iets waar we uiteraard massaal gehoor aan gegeven hebben. 

Selfie met open education champion
Antonio Martinez-Arboleda

Verder waren er nog wat mooie Europese initiatieven als Encore + (European Network for Catalysing Open Resources in Education), dat met Erasmusgelden is opgezet en grote ambities heeft, zoals bijvoorbeeld het opzetten van een Europees OER ecosysteem. Want verspreid over Europa gebeurt er al heel veel aan Open Education, maar zij willen deze initiatieven aan elkaar knopen. Ze werken langs vier themalijnen en zo was hun workshop ook opgezet: aan vier tafels werd er over elk van deze thema's afzonderlijk gediscussieerd en konden ideeën ingebracht worden. Ik vond het leuk om bijvoorbeeld ook eens over businessmodels rond OER na te denken. Ook heb ik kennisgemaakt met de ICDE: de International Council for Open and Distance Education, waar ik het bestaan niet van kende. Dat is het mooie van zo'n congres, dat je naast de presentaties ook heel veel kennis van de bestaande netwerken krijgt.

Duitsland is ondertussen ook goed bezig, zo leerde ik in Nantes. Bij de TIB is het prachtige initiatief OERSI ontstaan: een Duitse repository van open leermaterialen (nu al 38.000) die alle repository's van de Duitse deelstaten met behulp van GitLab (open source) aan elkaar heeft verbonden. Deze zou eventueel ook uitgebreid kunnen worden naar een Europese repository. Het probleem van de meertaligheid zou dan opgelost kunnen worden door de trefwoorden door Wikidata te halen. Is dat mooi of niet? De afkorting OERSI staat overigens voor Open Educational Resources Search Index. Trots op de bibliotheken. You go, oftewel du gehst, Axel Klinger!

Bij de TIB doen ze trouwens nog meer toffe dingen, zoals het maken van een (open) handboek over IT in bibliotheeksystemen met behulp van boeksprints. Daar had ik van ons ENOEL-lid Lambert Heller al van gehoord.

Nog meer Duitsland: de presentatie van Benjamin Heurig en Bence Lukács over de weg naar de open universiteit: een docentenprofessionaliseringsproject als aanjager van innovatie op de universiteit van Passau. Dat project, dat nog steeds loopt, heet Skill.de: Strategien zur Kompetenzentwicklung: Innovative Lehrformate in der Lehrerbildung, digitally enhanced. Het heeft gezorgd voor een enorm frisse wind op de campus. Er wordt veel gewerkt met studentmedewerkers en er is een nadrukkelijke samenwerking met de maatschappij. Hun materiaal staat op de VHB (de Vritual University Bavaria, een samenwerkingsverband van de universiteiten van Beieren; mooi dat ze hier ook de open cursussen die in voorbereiding zijn aankondigen).

En uiteraard waren ook United Kingdom en Spanje present. Javiera Atenas en Gema Santos-Hermosa presenteerden hun bevindingen rondom bibliotheken en open knowledge. Zij hebben onder andere onderzoek gedaan naar OER-elementen in de bibliotheekopleidingen en vonden dat daar in het geheel geen aandacht voor is, terwijl 70% van de Open Education activiteiten door bibliotheekmensen wordt gedaan. Bibliotheekmedewerkers zijn dus niet opgeleid voor het vele werk dat ze op dit gebied verrichten en krijgen er ook vaak de erkenning niet voor.

Gelukkig is ENOEL deze lacune aan het vullen door het maken van een OER learning path for librarians. 

Ik vond het trouwens leuk om Javiera eens in het echt te ontmoeten; wij hebben de voorbeelden uit het boek open data as open educational resources van haar en Leo Havemann gebruikt voor ons UDIT-project.

Een mooie presentatie was ook die van Christina Riehman-Murphy en Brian McGeary van de Pennsylvania State University, Amerika dus. Zij hebben een roadmap voor open pedagogy gemaakt. Mooi werk en goed om de studenten serieus te nemen, niet alleen als consumenten, maar ook als producenten van kennis. De beide sprekers houden zich respectievelijk bezig met OAER (Open and Affordable Educational Resources) en ACT (Affordable Course Transformation).

En last but not least was er nog een presentatie van Glenda Cox en Bianca Masuku van de University of Capetown over open Textbooks en het tegengaan van sociale ongelijkheid. Zij betoogden dat samenwerken aan open textbooks mét studenten prima resultaten kan opleveren en dit ook de manier van lesgeven kan beïnvloeden. Bij hun textbooks wordt er veel gebruik gemaakt van multimedia, wat ze extra aantrekkelijk maakt.

Al met al een rijk congres! En jammer dat ik niet alle lezingen heb kunnen volgen, maar de papers bekijken kan natuurlijk altijd, al weet ik nu al dat dat niet gaat gebeuren, er moet ook wel eens wat GEDAAN worden.

Wel leuk om terug te kijken: terugblikfilmpjes door verschillende deelnemers, waaronder Paola en Mira.

En goed om terug te blikken: de blog van SURF naar aanleiding van de bevindingen van de Nederlandse deelnemers.

De Nederlandse bijdragen op de OEGlobal

Wat open education betreft, doen we het als tulpenlandje lang niet slecht. Er wordt bijvoorbeeld met bewondering naar onze nationale platformen voor open leermaterialen (Edusources voor het hoger onderwijs en Wikiwijs voor het primair en voortgezet onderwijs) gekeken en zoals op het congres bleek: er worden voor het overige ook prachtige intitiatieven ontplooid - ik kende ze lang niet allemaal.

Laten we eens beginnen bij het MBO. Daar doen Pascal Koole (zie hier haar eigen reflectie op haar lezing en het congres) en Menno de Waal goede zaken voor de ROC's. Zij hebben veel leermaterialen in de vorm van video's en e-learningmodules (die laatste met de open source auteurstool Xerte) gemaakt voor hun studenten en hen daardoor veel kosten bespaard: studieboeken en toegang tot commerciële digitale leerpleinen zijn een serieuze hobbel voor deze studenten. Veelal worden de studenten en/of bedrijven in de buurt betrokken bij het maken van dit leermateriaal, waardoor het heel eigen voelt en elke partij erbij betrokken is. Ze hebben daar echt fantastisch werk  verricht. Zelf vinden ze dat ze nog een beetje op de landingsbaan aan het taxiën zijn en ze nog moeten opstijdgen, maar ik vond het allemaal zeer indrukwekkend. En dan heb ik nog niets gezegd over hun originele presentatie: tijdens de lezing mochten er - alsof het analoge tweets waren - papieren vliegtuigjes met daarop vragen geschreven naar de presentatoren gegooid worden. Dat gaf een leuke dynamiek.

Daarna was het de beurt aan Sjors Keijzer en Cees van Gent van de VU met hun interactive learning paths, waarbij ze al het materiaal dat bij een cursus hoort in één overzichtelijk document bij elkaar zetten (met links). Gewoonlijk staat dat materiaal namelijk her en der verspreid in het LMS, kennisclipplatform, persoonlijke drives en openbar op het net. 

Supermakkelijk en duidelijk voor zowel docent als student.

Wat de UB daar aan heeft? De literatuur wordt beter gebruikt en de kosten voor eventuele boetes worden bespaard. Ook wordt de functie van de UB duidelijk gemaakt: die is er voor save - structure - share!

Michiel de Jong verzorgde de presentatie van de op-het-gebied-van-openeducation-zeer-goed-presterende TU Delft: een lichtend voorbeeld voor ons allemaal: ze hebben een officieel vastgesteld OER-beleid, talloze MOOCs en open textbooks. Dat daargelaten: ze werken ook heel intensief samen met studenten en laten deze actief participeren. Eerst overleggen ze met hen en de docenten: wat zijn jullie obstakels? Daar komen dan allerlei dingen uit, zoals:

- de studenten willen geen cursusboek kopen (en vooral niet als er maar 1 hoofdstuk uit gebruikt wordt)

- het aanbod van wetenschappelijke literatuur via de uitgevers is enorm duur en inflexibel

- de studenten moeten eigenaarschap over hun leren nemen

- de docenten ervaren een enorme werkdruk

- de docenten krijgen weinig waardering voor hun onderwijs

Daar gaan ze dan mee aan de slag en Michiel lichtte er twee mooie voorbeelden van zeer geslaagde projecten uit: 

1. Een project waarbij in plaats van de docenten de studenten via het deelplatform-met-game-elementen Stack Overflow de (met name eerste- en tweedejaars) vragen die bij de collegestof horen,  beantwoorden. Waarom? Omdat de opleiding (Computer Science & Engineering) exponentieel hard groeide en de docenten het niet meer voor elkaar kregen om alle vragen van de studenten te beantwoorden. De studenten hebben ondertussen trouwens ook voordeel bij deze aanpak: het vergroot het zelfvertrouwen, communityvorming en betrokkenheid bij de opleiding en leerstof enorm. Dit wordt versterkt door het competitie-element van het platform: je kunt reputatiepunten en badges verdienen.

Tijdens de Open Education Week heeft docent Stefan Hugtenburg hier een blogpost over geschreven. Hij raadt docenten van andere vakgebieden aan deze manier van werken ook eens te proberen, maar dan niet per se via Stack Overflow, dat gericht is op programmeurs, maar Stack Exchange, waar wiskundigen, chemici, wielrenenthousiastelingen en musici met elkaar in gesprek gaan/ elkaars vragen beantwoorden.

2. Het gebruiken van OER-principes bij het multidisciplinaire vak Nanobiologie van de TU Delft en de Erasmusuniveristeit, waarbij studenten leren om natuurkundige principes toe te passen op op biologische en medische problemen. De uitdagingen in dit project waren om het gebruik van verschillende (soorten) literatuurbronnen en jargon bij beide vakgebieden te overbruggen. Dit heeft men gedaan door het samen met studenten en de bibliotheek bij elkaar zoeken van geschikte openbaar toegankelijke bronnen én zelf open textbooks te ontwikkelen. Al gauw bleek echter dat inhoud alleen niet genoeg was; er moest ook beeldmateriaal ontwikkeld worden. Hiervoor werden met succes studenten van de designopleiding ingehuurd; ook voor hen was het - naast dat ze ervoor betaald kregen - een leerzaam en voldoeninggevend project. Docent Timon Idema heeft er samen met de rest van de crew in de Open Eduction Week een blogpost over geschreven. 

Enorm interessant deze twee projecten.

Robert Schuwer (de 'OER-goeroe') en Ben Janssen benadrukken in hun presentatie dat het bij OER vooral om eigenaarschap draait: wie voelt zich verantwoordelijk voor het materiaal en zorgt ervoor dat het up-to-date blijft? Als niemand dat eigenaarschap op zich neemt, veroudert het materiaal binnen afzienbare tijd en wordt het al gauw onbruikbaar; dat is jammer van alle moeite die erin gestoken is. Zij pleitten voor het community-based model, met het liefst ook studenten aan boord, zodat de betrokkenheid bij en  eigenaarschap van het materiaal geborgd is. Bovendien: als succesvolle community's mooie producten voortbrengen, zal dit al snel de aandacht van het management trekken, waardoor ze eerder gesteund zullen worden of blijven en als een voorbeeld voor de rest van de faculteit gepresenteerd zullen worden.

Jan-Bart, die vanuit Kennisnet verantwoordelijk is voor Wikiwijs, Edurep en MetaPlus, brak een lans voor het maken van een kwaliteitsmodel door de community. Deze moet zich afvragen wat kwaliteit volgens hen betekent. Wanneer kan leermateriaal dat op de nominatie staat om in de collectie opgenomen te worden volgens de leden een kwaliteitsstempel krijgen? Ook waardering is belangrijk. Er zijn bijvoorbeeld wel eens cakes verstuurd naar scholen die uitzonderlijk goed materiaal aangeleverd hadden. In Wikewijs kan ingesteld worden dat er bijvoorbeeld door het instellen van een alert een seintje aan de maker gegeven wordt als er materiaal gedownload of veranderd wordt. Zijn pleidooi: via co-creatie wordt het materiaal vaak behoorlijk veel beter en kunnen we afscheid nemen van het individuele amateurcircus.

De volgende presentatie was van Robert (ja, alweer hij, ik zei toch dat hij een goeroe was?) en Marja Versantvoort. Zij vertelden over het zeer succesvolle verpleegkundeproject, dat al jaren loopt en veel subsidie heeft binnengehaald. Het is een schoolvoorbeeld van hoe een OER-community zou moeten werken. 

Ze benadrukten dat ook hier het kwaliteitsmodel en de beloning (geen cake maar chocolade en sterretjes op de site) heel belangrijk zijn geweest. Het kwaliteitsmodel werkte twee kanten op, namelijk ten eerste dat het werkte als een zeef en dus alleen het goede materiaal overbleef en ten tweede dat het de maker zelfvertrouwen gaf ('dus het materiaal dat ik gemaakt heb is goed genoeg om openbaar gedeeld en door anderen gebruikt te worden'). 

En als laatste was het de beurt aan Leontien van Rossum, die de zogenaamde KiesWijzer presenteerde. In deze tool, die de vorm van een wiel heeft en verdeeld is in zes vakken, kun je leermaterialen koppelen aan leerdoelen. Dus als je een bepaald doel met je les hebt (je wilt je studenten bijvoorbeeld leren samenvatten), dan kun je via het wiel het juiste digitale leermiddel daarbij vinden. En dat is dan niet zo maar een suggestie, maar een suggestie die gebaseerd is op een wetenschappelijk artikel, dat erbij vermeld wordt en waarnaar je door kunt klikken. Handig!

Naast deze presentaties waren er nog meer Nederlandse bijdragen, maar die heb ik helaas gemist. Aantekening voor mezelf: mezelf de volgende keer in tweeën splitsen!

Lees ook:

De Nederlandse delegatie in Nantes

De ENOEL-sessies op de OEGlobal

Open Education en het DNA van de universiteit van Nantes

De eerste keynote: Sian Proctor

De eerste keynotespreker op het congres was meteen een knaller. Want wie raakt er niet geïnspireerd door het verhaal van Sian Proctor? Tot haar vijftigste was Proctor namelijk nog 'gewoon' geologe, gepromoveerd en docent. Maar daarna nam haar leven letterlijk en figuurlijk een vlucht. 

Wan terwijl haar huwelijk op springen stond en de coronapandemie z'n tol eiste, keek ze wat rond op Twitter en zag daar dat er door Elon Musk een wedstrijd was uitgeschreven met als prijs een plekje op een bemande ruimtereis voor burgers. En dat was wat Sian altijd al had gewild: de ruimte in. Zij is namelijk geboren op Guan, de lanceringsbasis. Haar vader werkte daar op het moment dat Neil Armstrong de zijn reis naar de maan maakte. Als bewijs had ze een foto met het papiertje waar Armstrong haar vader bedankte voor de hulp bij zijn vlucht. Zelf had ze heel graag piloot willen worden, maar haar ogen waren niet goed genoeg, dus werd ze maar geoloog. Maar de ruimte bleef trekken.

In 2009 had ze nog wel een keer een poging gewaagd om mee te doen met een opleiding tot astronaut bij de NASA maar helaas was haar dat toen nét niet gelukt.

En toen dus ineens die kans om samen met 3 andere gewone, niet rijke burgers tóch de ruimte in te kunnen. Wat ze daarvoor moest doen was een filmpje insturen met de hastag #inspiration4contest met daarin de motivatie uitgesproken waarom ze de ruimte in zou willen. Nou, die motivatie hád ze dus tot diep in haar vezels! En die sprak ze niet zo maar uit, nee, die had ze in een gedicht verpakt; in de ruimte zouden de kunst en geest(esweteneschappen) ook een plaats moeten krijgen, was onder ander haar boodschap. iets wat ik natuurlijk zeer onderschrijf, en haar grote voorbeeld Leonardo da Vinci ook: art in science and science in art.

Haar ingezonden video kun je hier bekijken en hieronder haar gedicht (ook te vinden op haar website Space2inspire, waar je ook de foto vindt van het briefje dat Armstrong aan haar vader schreef):

Space2inspire

You've got space

I’ve got space

We all have Space2inspire

That’s why we dream of going higher and higher

 

But what is space if you can’t breathe

Let’s stop sucking out the air of our humanity

We have a moment to sieze the light

Earth from space – both day and night

 

We have J for justice to ignite the bold

We have E for equity to cut past the old

We have D for diversity to end the fight

We have I for inclusion to try and make it right

 

A J.E.D.I. space to rally behind

A universal force so big it binds

Inspiration to change the world

A new beginning for us to hold

 

It’s not about you

It’s not about me

It’s about Space2inspire

For ALL of humanity

 

Science, Technology, Engineering and Math

Sending us out on the explorer’s path

But don’t forget the Arts – the heartbeat of time

Consider sending a poet who know how to rhyme

 

So let us drop the mic and close the capsule door

But please make sure Doctor Proctor is on board

My Space2inspire is what we need

Inspiration4 - for all of humanity!

Maar goed, ze mocht dus de ruimte in en kreeg als taak de shuttle als eerste zwarte vrouw ook te besturen. Na een gedegen opleiding natuurlijk, waar ze van elke seconde van genoten heeft. En al helemaal van haar drie dagen in de ruimte, alwaar ze het licht van de aarde vanuit de ruimte mocht aanschouwen (in plaats van het maanlicht vanaf de aarde) - wat een sensatie!

Het was een inspirerend verhaal van een bevlogen dame, waar je alleen maar respect voor kunt hebben. Wat een lef en wat een mooie manier om duidelijk te maken dat je je nooit moet laten kisten, je kansen moet pakken wanneer ze zich voordoen en je een crisis altijd moet benutten om er iets moois uit te laten groeien. Pak je j.e.d.i. - space! (just - equitable - diverse - inclusive), er is een neiuwe tijd geboren: de tijd van inclusiviteit en complementeren in plaats van exclusiviteit en competitie).

Wat dat met open education te maken heeft? De droom (van open education) die we allemaal hebben waar te maken natuurlijk! Doorgaan daar waar we denken dat het allemaal tegenzit en het 'toch wel niets zal worden'. De beloning zal namelijk groot zijn! Een j.e.d.i. space voor iedereen! Net als de NASA door middel van wereldwijde inspanning. Cocreatie in plaats van competitie!

Bekijke ook de documentaire over dit waagstukje  op Netflix (trailer) en raak ook in de ban van deze mooie vrouw:

Vive Nantes!

Afgelopen week was ik in Nantes voor een congres (het OEGlobal, over open eductation) en wat een aangename verrassing was dat zeg, die stad! Ik had een soort nietszeggende grauwe plaats verwacht, maar het tegendeel bleek waar. 

Het is echt een juweeltje, dat Nantes! Het bárst van de energie, humor, mooie oude en nieuwe gebouwen (de Sint-Pieterskathedraal, het kasteel van de hertogen van Bretagne, le lieu unique) prachtige parken en beelden en stoere cafés voor de (oudere) jeugd (wij bezochten onder andere de Little Atlantique Brewery). 

En bovenal is het een heerlijk groene stad. 

Van wat ik er van kon zien was het terecht de green capital van 2013, iets wat het gemeen heeft met mijn stad, Nijmegen, dat vijf jaar later tot groene hoofdstad van Europa is uitgeroepen. 

Het lijkt trouwns in meer opzichten op Nijmegen: een rivier die dwars door de stad loopt, een stadseiland, vriendelijke mensen, lekkere linksheid, een fietsvriendelijk klimaaat, veel studenten, een Romeins verleden, een groene lijn die je langs alle attracties van de stad leidt.

Jammer dat ik niet even een paar dagen extra had geboekt, maar gelukkig had ik nog wel net tijd om de hoofdattractie van Nantes te bezoeken en een ritje óp de olifant te maken.

Machtig mooi. Je reviendrai.

Under the spotlight

Over het algemeen vind ik het wel leuk om presentaties te geven, maar met presentaties in het Engels heb ik toch aanzienlijk meer moeite. Dus toen mij gevraagd werd om een presentatie van maar liefst een half uur te houden voor een Europees gezelschap van informatiespecialisten die zich bezighouden met open onderwijs (de ENOEL, oftewel European Network of Open Education Librarians), was ik behoorlijk terughoudend. 

'Ik ben geen native speaker'. 

'Dat is geen probleem, bijna niemand in onze groep is een native speaker, dat is zo'n beetje de essentie van elk Europees gezelschap, en iemand moet het ijs breken en jouw Engels is best behoorlijk.'

'Niet'.

'Wel. En in ieder geval ben je al heel lang enthousiast met dit onderwerp bezig en trouwens, op het gebied van open online onderwijs zijn jullie in Nederland zo'n beetje het verst gevorderd van heel Europa met een uitstekend platform als Edusources​ dat dit jaar is opgezet en waaraan jullie als bibliotheekcommunity als pilotpartner hebben meegedraaid en daarom is jouw verhaal heel inspirerend voor de rest van onze groep.'

En zo heb ik me laten overhalen om via Zoom (dat ook nog!) een presentatie van een half uur (met daarna nog een Q & A sessie) te houden. De bedoeling van deze eerste in een set presentaties van mensen die zich achter de schermen bezighouden met Open Educational Resources is om het bewustzijn over dit onderwerp te vergroten en de opdracht aan ons is om deze video's zo veel mogelijk te verspreiden. 

Dat laatste is de enige, maar dan ook enige reden om deze video met jullie te delen en mocht er iemand zijn die een cursus 'presenteren in het Engels' aanbiedt, dan meld ik met hierbij aan. Enjoy!

Edusources

Soms krijg je in coronatijd gewoon iets voor elkaar! Bijvoorbeeld een landelijke repository waar alle open toegankelijke onderwijsmaterialen op het gebied van informatievaardigheden bij elkaar staan. Tussen materiaal van andere universiteiten en hogescholen weliswaar, want we waren niet de enige community die bij de pilot betrokken was, maar dat is alleen maar mooi, want wat mij betreft kan er niet genoeg van dit soort hoogwaardige onderwijsmaterialen online staan. Hoe handig is dat? Als extra service hebben we ook nog eens een communitypagina gemaakt met een selectie van het materiaal. Neem daar vooral eens een kijkje.

Over kijkjes gesproken: in de tussentijd hebben we ook nog een website in elkaar geknutseld. Ik zeg hoezee voor de nog maar vorig jaar opgezette werkgroep information literacy. En Zoom natuurlijk, want zonder Zoom waren we nergens geweest. Zonder onze onvermoeibare voorzitter/ projectleider ook niet trouwens.

Ja, het was hard werken, maar de trots overheerst. 

LIBER-congres online

Het LIBER-congres had ik nog nooit bezocht, terwijl dat eigenlijk te boek staat als hét Europese bibliotheekcongres, waar ook de bibliotheekdirecteuren op afkomen en zo. Dit jaar was het in Belgrado en zou ik het eindelijk bezoeken, omdat ik gevraagd was een deel van een workshop te verzorgen.

Maar helaas, het coronavirus kwam er doorheen fietsen. En het ECIL-congres, dat ik elk jaar probeer te bezoeken, ging/ gaat ook al niet door. Lekker dan! Alleen: toen kwam ineens het bericht dat het LIBER-congres wél doorging. Online dan. En de presentatie moest dus ook online. Vanuit de slaapkamer….

Maar het was toch leuk; iets van de enthousiaste sfeer die je normaal op een congres aantreft kwam toch over. Onze workshop was geïnitieerd door Hilde van Wijngaarden, directeur van de bibliotheek van de VU, een heerlijk enthousiaste leider die weet wat ze wil. Een van haar strevens is om de bibliotheek niet alleen onderzoek te laten ondersteunen, maar ook onderwijs. En dan vind je mij al gauw aan je zijde. Zij is ook de kartrekker van de landelijke open-en-online-onderwijsbibliotheekgroep, al heeft ze deze taak onlangs overgedragen aan haar collega Sylvia Moes.

Binnen LIBER is zij degene die de (open online) onderwijsondersteuning op de kaart wil zetten en dat was ook het thema van onze workshop: hoe doe je dat en zijn er al good practices waar op voortgebouwd kan worden? Daartoe waren zes mensen uitgenodigd om een presentatie te verzorgen en ik was er dus een van. De beschrijving van de workshop was als volgt:

The support for teaching and learning at research libraries is expanding and there is a growing focus on new and innovative ways of delivering different types of educational content, facilitating educational innovation and training on data/information literacy. There is a growing need to exchange ideas and learn from each other on how to implement new services, such as maker spaces or augmented reality, in the library. This workshop provides its participants an opportunity to share some success stories, as well as issues arising when reality doesn’t meet the plans. During the workshop participants will also draft ideas for further (Liber-) activities around this topic.

En de uiteindelijke invulling:

foto: @fribban

LIBER Online Workshop: Libraries for Teaching and Learning

PROGRAMME 

14.00 Welcome worlds and introduction to the workshop (Hilde van Wijngaarden, Vrije Universiteit Amsterdam)

14.15 Three paths for libraries to embrace teaching and learning

1: Facilitation in makerspaces

○       Supporting the creation and usability of new forms of content (Sylvia Moes, Vrije Universiteit Amsterdam)

○       Incentives for new services at Linköping University Library- the rise of Digimaker (Anneli Friberg, Linköping University Library)

2: Open educational resources (OER)

○       Unesco guidelines and Network of European Open Education Librarians (Vanessa Proudman, SPARC)

○       Examples of OER support in Spanish libraries (Gema Santos Hermosa, Library Open University Cataluna)

3: Librarian as a guide to the future

○       Artificial Intelligence Bazars at University of Oslo Library (Andrea Gasparini, U University of Oslo)

○       Teaching in the brave new open world: how can libraries help (Monique Schoutsen, Library Radboud University Nijmegen)

15:25 Break
15.45 Breakup groups: Discussion on the three paths
16.15 General discussion: What is the role of the library in teaching and learning? How do we utilise our traditional competencies in this new role?

Een paar highligts:

Content is king; could the library be the queen? (aldus Sylvia met een mooi verhaal over maker spaces, Virtual Reality (bijv. het PleitVRij-project) en 3D printing- het zogenaamde driedimensionale leren. Of dit academisch genoeg is, werd er gevraagd. Jazeker, onderzoek toont aan dat dit het zogenaamde diepe leren enorm bevordert, zelfs het nabouwen van modellen met legoblokjes). Mooi om mee te nemen. En die vogeltjes op de achtergrond bij haar presentatie die luidkeels meekwetterden, ach, dat was alleen maar grappig, dat heb je bij een 'echt' congres niet….

Vanessa Proudman over de UNESCO Guidelines on Open Education en Network of European Open Education Librarians: de UNESCO heeft 5 actiegebieden op het gebied van Open Educatie vastgesteld en zoekt daarbij nadrukkelijk contact met de bibliotheeksector.

Tevens hebben ze onlangs de Dynamic Coalition for OER gelanceerd. Interessante ontwikkelingen.

Gema Santos-Hermosa vertelde onder andere dat ze de OER Toolkit in het Spaans vertaald hadden.

En Andrea Gasparini (die ik erg op Frank Evenblij vond lijken, maar dat terzijde) vertelde over 2 zogenaamde Research Bazars op het gebied van Artificial Intelligence, gecombineerd met Design Thinking en die samen toegepast op onderzoeksdata die de bibliotheek in Oslo georganiseerd heeft en een groot succes bleken. De eerste workshop concentreerde zich op de Oxyrhynchus papyri en de tweede op iris.ai. Interessant, maar een brugje te ver voor ons, vrees ik.

Mijn eigen presentatie ging over instructies in AI (Adobe Illustrator in dit geval), onze escaperoom (die nu even op z'n coronagat ligt, maar zeker spectaculair gaat worden) en natuurlijk het UDIT-project en tegen de achtergrond van welke ontwikkelingen we deze projecten opgestart zijn. Het praten tegen een computerscherm vond ik overigens een ramp; je ziet niemand (bij het programma GoToTraining kunnen maar 6 mensen in beeld, en als je presenteert zie je alleen je powerpoint en jezelf. Voor de verandering had ik mijn presentatie een keer helemaal uitgeschreven, maar dat oplezen vond ik toch niet zo'n succes, dus halverwege heb ik mijn papier weggegooid en vertelde ik gewoon mijn verhaal bij de plaatjes, blijkbaar toch meer mijn ding. Het filmpje dat ik vorig jaar met Simon van Heeringen had gemaakt, trok de meeste belangstelling. Ik had 'm voor de gelegenheid ook maar even tot open science champion omgedoopt en de video laten beginnen op het moment dat hij het over de rol van bibliotheken hierbij had, misschien dat dat hielp. Mijn vingers jeuken om meer van dit soort filmpjes te (laten) maken, maar ja, corona he?

Nog even aandacht voor waarom Open Education ook alweer zo belangrijk is: