De kracht van verbinding

Misschien heb je je afgevraagd waarom ik de laatste paar maanden wat afwezig was op dit weblog. Het antwoord is simpel: het werk aan het open tekstboek De kracht van verbinding, dat ik mocht uitgeven vanuit het OpenUp project. Het eerste dat ook gedrukt is. En het is zo'n mooi boek geworden, een boek dat je echt in je handen kunt hebben en zelfs aaien omdat het zo'n lekker glad papier is, zijde bijna! De reden dat we voor dit papier hebben gekozen, is dat de vele mooie foto's die voor het boek zijn gemaakt op deze manier optimaal tot z'n recht komen.

Maar waar gaat het boek dan over? Eigenlijk kun je dat al in de ondertitel lezen: wetenschappers en professionals bouwen samen aan een duurzame toekomst. 

Voor het boek zijn zeventien wetenschappers van de Radboud Universiteit gekoppeld aan zeventien professionals uit de praktijk en vervolgens geïnterviewd op een door hen gekozen plek, passend bij het duurzaamheidsdoel waar ze het gesprek over voerden. Wat een vondst om dat op zo'n manier aan te pakken, want het leverde enorm inspirerende gesprekken op! En als kers op de taart geven ze ook nog eens kijk-, luister- en leestips én is er per hoofdstuk nog een passend kunstwerk uitgezocht.

Waarom precies zeventien? Wel, dat komt overeen met de zeventien duurzaamheidsdoelen, oftewel SDG's. En het zijn verhalen van hoop geworden, van oplossingen die gerealiseerd zijn door de wetenschappers en/of professionals, geen doemscenario's of vingertje wijzen.

Het is in eerste instantie bedoeld voor studenten, om ze handelingsperspectief te bieden en het gesprek hierover aan te gaan, kijken wat zij als toekomstige werknemers, beleidsmakers of managers aan het behalen van - al is het er maar een - de duurzaamheidsdoelen kunnen bijdragen. Als handreiking aan de docenten zijn er per hoofdstuk ook nog lessuggesties aan toegevoegd.

Door het open access aan te bieden zullen we in ieder geval bijdragen aan SDG 4: kwaliteitsonderwijs (het verzekeren van gelijke toegang tot goed onderwijs en het bevorderen van levenslang leren voor iedereen). Ik zou zeggen, neem er eens een kijkje in, wie weet word je ook SDG-enthousiasteling!

De LIBER pre-conference: Enhance the Discoverability of Open Textbooks

Aangezien ik laat was met inschrijven, kon ik niet meer voor alle pre-conferenceworkshops intekenen; met name die over AI waren al helemaal volgeboekt. Maar gelukkig is AI niet mijn hoofdonderwerp - ik volg het wel, maar toch meer op een afstandje. Bij de workshop over open textbooks van de werkgroep educatie was echter nog plek genoeg. 

En laat dat nou een van mijn hoofdonderwerpen zijn: dit jaar zijn we, samen met onze University Press, begonnen met een pilot op het gebied van open textbooks. We mogen een jaartje meeliften op de licentie van de University Press van Groningen (zie hier de site) om te kijken of het iets voor ons is en er bij onze docenten überhaupt behoefte aan is. Op dit moment hebben we drie projectjes lopen van docenten die heel graag een open textbook willen maken. Fijn dus om ergens op Europees niveau je licht te kunnen opsteken over dit onderwerp.

En kennis te maken met de leden van de Educational Resources werkgroep van LIBER.

Tijdens de workshop werd ingegaan op de mogelijkheden van het zichtbaar maken van open textbooks in de verschillende discoverysystemen die de universiteitsbibliotheken gebruiken (eigenlijk gewoon een kwestie van opzoeken een aanvinken, al gaat dat bij het ene systeem makkelijker dan bij het andere; soms is overleg met de uitgever nodig en hoe meer UB's ze aan de kop zeuren, hoe eerder ze geneigd zullen zijn de textbooks beter vindbaar te maken).

Het tweede deel van de workshop ging over het gebruik van open textbooks. Wat houdt de docenten tegen om open textbooks te gebruiken (resultaat van een survey onder Europese universiteitsbibliotheken)? Met stip op nummer 1: ze hebben liever een gedrukt boek als textbook, al snel daarna gevolgd door: ze zijn niet zeker van de kwaliteit van het materiaal.

Dat (plus de andere argumenten) komt op zich bekend voor.

En aangezien het een workshop was, werden we in groepjes verdeeld en moesten we bekijken of dit voor onze faculteiten ook gold. Dat werd beaamd, maar er kwamen meer redenen bij, bijvoorbeeld van een vakspecialist van een Medische Bibliotheek in Italië: zij bracht naar voren dat de studenten op de medische faculteit het een probleem vonden dat de open textbooks voornamelijk in het Engels werden aangeboden; zij hadden liever tekstboeken in hun eigen taal - medische studenten! Dat bevreemdde me toch wel, maar een bibliothecaris uit Oost-Europa beaamde dat dat in zijn land ook zo was. Dat vond ik best opvallend. 

Een ander bracht in dat - als men overgaat van een commercieel naar en open textbook - de inhoud van de cursus veranderd moet worden en dat dat veel te veel werk zou zijn. Dat leek me op zich wel een steekhoudend argument, al wees iemand anders erop dat hij het ook wel eens andersom had zien gebeuren: dat het textbook aan de (te geven) cursus werd aangepast en wendbaar meevloeide met de nieuwste inzichten; dat klonk mij meer als muziek in de oren en dat is ook het fijne van open tekstboeken, dat je ze voortdurend kunt actualiseren en niet hoeft te wachten op een nieuwe druk.

Hieronder een paar dia's met citaten en aanbevelingen voor wat bibliotheekmedewerkers zouden kunnen doen om (het gebruik van) open textbooks te promoten:

Ik zou zeggen: aan de slag!

Mijn eerste LIBER-congres

Het jaarlijkse LIBER-congres zou dit jaar in Limassol (Cyprus) plaatsvinden. Ik heb lang getwijfeld of ik wel zou gaan: eigenlijk vind ik vliegen veel te vervuilend en ik was bang dat er net als een aantal jaar geleden weer bosbranden zouden uitbreken. 

Wat met uiteindelijk over de streep heeft getrokken weet ik ook niet meer, vermoedelijk toch het interessante programma en de roep van Cyprus, eiland van Afrodite, om het eiland eens te komen verkennen. 

O ja, en in januari hadden we als ENOEL een paper ingediend, die weliswaar goed beoordeeld was, maar we niet in de vorm van een workshop mochten aanbieden. Wel als poster, maar dat vond de community leader geen goed plan.

En het viel niet tegen! Het was weliswaar loeiheet, maar er waren geen bosbranden en mijn hotel lag aan het strand met alleen een schaduwrijk bomenperkje ertussen, had bovendien een prachtig zwembad en voldoende airco.

De sessies waren interessant en er waren prachtige recepties, diners en excursies gepland. En wat een mensen heb ik weer ontmoet, uit heel Europa en zelfs daarbuiten. En dit keer niet alleen informatiespecialisten, maar ook directeuren en uitgevers; dat is wel een verschil met de ECIL-congressen die ik normaal bezoek. Ook waren er opmerkelijk meer collectiespecialisten klassieke talen en archeologie - ook wel eens leuk om met de Europese evenknieën te praten over het vak.

Er waren veel sessies over AI en Open Science, maar/en ook over inclusiviteit en de waarde van het gedrukte boek. Een mooie balans dus.

Ach, en die koffer die een dag te laat kwam, de vliegreis die ineens geannuleerd werd, de naam op het ticket die niet klopte en de aansluiting die niet klopte: dat vergeet je uiteindelijk allemaal. 

Denk ik.