De kracht van verbinding

Misschien heb je je afgevraagd waarom ik de laatste paar maanden wat afwezig was op dit weblog. Het antwoord is simpel: het werk aan het open tekstboek De kracht van verbinding, dat ik mocht uitgeven vanuit het OpenUp project. Het eerste dat ook gedrukt is. En het is zo'n mooi boek geworden, een boek dat je echt in je handen kunt hebben en zelfs aaien omdat het zo'n lekker glad papier is, zijde bijna! De reden dat we voor dit papier hebben gekozen, is dat de vele mooie foto's die voor het boek zijn gemaakt op deze manier optimaal tot z'n recht komen.

Maar waar gaat het boek dan over? Eigenlijk kun je dat al in de ondertitel lezen: wetenschappers en professionals bouwen samen aan een duurzame toekomst. 

Voor het boek zijn zeventien wetenschappers van de Radboud Universiteit gekoppeld aan zeventien professionals uit de praktijk en vervolgens geïnterviewd op een door hen gekozen plek, passend bij het duurzaamheidsdoel waar ze het gesprek over voerden. Wat een vondst om dat op zo'n manier aan te pakken, want het leverde enorm inspirerende gesprekken op! En als kers op de taart geven ze ook nog eens kijk-, luister- en leestips én is er per hoofdstuk nog een passend kunstwerk uitgezocht.

Waarom precies zeventien? Wel, dat komt overeen met de zeventien duurzaamheidsdoelen, oftewel SDG's. En het zijn verhalen van hoop geworden, van oplossingen die gerealiseerd zijn door de wetenschappers en/of professionals, geen doemscenario's of vingertje wijzen.

Het is in eerste instantie bedoeld voor studenten, om ze handelingsperspectief te bieden en het gesprek hierover aan te gaan, kijken wat zij als toekomstige werknemers, beleidsmakers of managers aan het behalen van - al is het er maar een - de duurzaamheidsdoelen kunnen bijdragen. Als handreiking aan de docenten zijn er per hoofdstuk ook nog lessuggesties aan toegevoegd.

Door het open access aan te bieden zullen we in ieder geval bijdragen aan SDG 4: kwaliteitsonderwijs (het verzekeren van gelijke toegang tot goed onderwijs en het bevorderen van levenslang leren voor iedereen). Ik zou zeggen, neem er eens een kijkje in, wie weet word je ook SDG-enthousiasteling!

Marta Bustillo en open education (online workshop)

Sinds vorig jaar is de ENOEL (European Network of Open Educational Libraries) begonnen met het geven van online workshops. De eerste drie gingen over het maken van open textbooks, en deze workshop was een inleiding in open educational resources. Hij werd gegeven door Marta Bustillo, de digital learning librarian van het University College in Dublin. 

Marta heeft al eerder bij de ENOEL opgetreden bij de serie Under the Spotlight, waarin ze zich voorstelt en vertelt hoe ze op het pad van open education is gekomen.

Uiteraard begon ze deze 'workshop voor beginners' met het opnoemen en uitleggen van de 5 R's van David Wiley ('de bijbel van de open educational resources'). Vervolgens ging ze in op hoe je OER-librarian kunt worden. Zij onderscheidt hierbij vier manieren waarop je kunt bijdragen (en raadt aan in het kader daarvan ook deze infographic te bekijken):

1. het vindbaar maken van OER (door het te metadateren en op te nemen in bibliotheekcatalogi)
2. het maken van OER (bijvoorbeeld op het gebied van informatie- of digitale vaardigheden)
3. het faciliteren van docenten (ondersteuning bieden aan docenten bij het maken of hergebruiken van OER)
4. het werken aan de bewustwording en verspreiding van OER op je instelling (bij docenten, maar vooral ook bij beleidsmakers etc.)

Bij het hergebruiken van OER had ze de volgende tip: let op kwaliteit, actualiteit, relevantie voor de doelgroep en welke licentie er is gebruikt. En kijk voor het zoeken naar OER-materialen naast Merlot en OER Commons (beide Amerikaans) ook eens bij OERSI, waar je materiaal in meer talen vindt.

Bij het maken van OER had ze de volgende tips: kijk eens op deze websites: Creating OER – OER and OEP for Teaching and Learning en het UDL framework. Als je samen aan OERs werkt (cocreatie) krijg je betere resultaten: experts kunnen elkaar aanvullen. Let dan wel op de balans in de groep. Wat helemaal een goed idee is: werk samen met studenten aan onderwijsmateriaal; zij weten beter wat de jongvolwassene nodig heeft of aanspreekt. Let op er bij het creëren van OER-materialen ook op dat je geen propriëtaire software (zoals bijvoorbeeld Article Rise of H5P) gebruikt, omdat die niet te naar eigen behoefte is aan te passen door anderen die er geen licentie op hebben.

Welk platform kies je als je gaat publiceren? Goede voorbeelden zijn volgens haar:
- Zenodo
- Humanities Commons
- OER Commons

Ter illustratie noemde ze een voorbeeld van een Open Educational Resource die ze samen met studenten bij de University College in Dublin (UCD)  ontwikkeld heeft en heel goed her te gebruiken is: Monitoring your online identity.

Momenteel werkt ze aan een online cursus digital skills for succes in the workplace; deze zal naar verwachting in februari klaar zijn.

Het openbaar maken van online modules die je in Brightspace of Canvas gemaak hebt, kun je ook publiceren in een 'commons part'.

Voor een overzichtelijke site op het gebied van copyright wees ze op een onderdeel van de mooie OER Toolkit van de zogenaamde White Rose Libraries (Sheffield, Leeds en York): Creatieve Commons licences. Een goed bruikbare website is ook de recommended practices for attribution van de creative commons wiki.

Ze eindigde met een Padlet van mooie OER-bronnen die we mochten aanvullen en natuurlijk heeft de Nederlandse delegatie die bij de workshop aanwezig was Neerlands trots edusources aan die collectie toegevoegd.

Een goed bestede anderhalf uur, ook als je denkt dat je ALLES al weet op het gebied van open educational resources en practices; het is weer even de puntjes op de i zetten.

De opname vind je hier en de powerpoint met alle links hier.

De planning voor de volgende OER workshops (onder voorbehoud):

WS#5 Embrace the Open: Searching for/finding OER (7 MAR 2024) with Evi Tramanza and Kathryn Briggs (+ LIBER WG member as a guest?)

WS#6 Embrace the Open: (Re-)using and Creating OER (19 MAR 24) with Zuzana Stozicka
WS#7 Embrace the Open: Sharing OER (11 APR 24) with Marta Bustillo, Kamila Kokot-Kanikula, Peter Utnes 

WS#8 Embrace the Open: OER as Open Education Pedagogy (6 MAY 24) with Yvonne Klein

Congressen, colleges en vergaderingen: variatio delectat

Onlangs was ik – terwijl het onderwerp paradoxaal genoeg open en online onderwijs was – weer eens op een fysiek congres. In Nantes. Wat fijn om elkaar eindelijk weer eens live te ontmoeten. Of nou ja, weer eens: de meeste mensen die ik daar ontmoette kende ik alleen van Zoom of horen zeggen. 

En wat bleek: ze waren in het echt even leuk en gedreven als dat ze online waren! We hadden elkaar alleen nog nooit een hand gegeven of écht in de ogen gekeken, noch samen geluncht of een avondmaaltijd genuttigd, laat staan met elkaar gedanst. Geborreld al wel, maar ja, virtueel, ieder achter z’n eigen laptop met een glaasje wijn; dat blijft toch een beetje armoedig.

 Of we inhoudelijk meer bereikt hebben dan dat we een online congres zouden hebben gehad is de vraag. Want voor inhoudelijke uitwisseling hoef je niet per se fysiek bij elkaar te komen. Als ENOEL (European Network of Open Education Librarians) hadden we de afgelopen twee jaar maandelijks een online vergadering. Ter afwisseling hebben we online hackathons gedaan en interviews met docenten over open onderwijs via Zoom opgenomen. We hebben zelfs een toolkit in elkaar geknutseld. Twee jaar geleden zouden we dat niet voor mogelijk gehouden hebben.

 Met dezelfde groep hebben we ook presentaties gegeven op online congressen en daar leuke reacties op gekregen. Maar de rest van het congres gevolgd? Nee, dat dan weer niet. Dat is echt te saai en vermoeiend op de laptop. Dat kan ik persoonlijk geen hele dagen volhouden en ik heb groot respect voor degenen die dat wel kunnen. Bovendien was er ook nog ander werk binnen bereik.

 Ik heb die afzondering, die borrels en dat samen lunchen gewoon nodig. De informele uitwisseling, daar bloei ik van op! Niet dat dat elke maand moet, maar elkaar af en toe als groep gelijkgestemden op een afgezonderde plek inspireren, dat houdt de moed erin. Net zoals ik tijdens mijn studie klassieke talen af en toe op studiereis naar Griekenland of Italië meeging. Dat hield me gemotiveerd; daardoor kon ik weer maandenlang teksten vertalen en de diashows van de docenten archeologie verorberen. Het lichtte me op, ik was er gewéést, ik maakte er deel van uit!

 En als de colleges online waren geweest, zou ik dan net zo gemotiveerd zijn geweest? Dat is natuurlijk niet te meten; de tijden waren toen ook anders. Ik had geen baantje, want we mochten destijds niet werken naast onze studie, de woningnood was nog niet zo hoog, dus we woonden allemaal in de stad van onze studie, de studieschulden liepen nog niet zo snel op en de computers waren nog niet zo krachtig. Ik ging gewoon naar college, want dat was wat het was. Of ze altijd boeiend waren? Neuh. Sommige colleges zou ik liever versneld hebben afgedraaid en bij andere had ik liever ondertiteling gehad. Het was ook wel vaak op je horloge kijken om te zien hoe lang we nog moesten. Maar er was niets anders, dit was het aanbod. En vaak genoeg was het ook boeiend genoeg. Heel soms hadden we een gastcollege. Daar veerden we dan van op. Even een andere stem, een ander perspectief! Wat was dat verfrissend! Op een gegeven moment kreeg onze generatie studenten – ik zat toen in de masterfase – de beschikking over een OV-kaart. Ik kon elders vakken volgen en zelfs mijn masterscriptie bij een docent in een andere stad schrijven. Niet dat de docent per se beter was, maar zij was de specialist in mijn onderwerp. Ik voelde me bevrijd!

 Rond dezelfde tijd mochten wij naast onze studie gaan bijverdienen. Ondernemende studenten grepen meteen de gelegenheid aan om koerier te worden: geld vragen om pakjes van A naar B brengen terwijl de overheid voor de reiskosten opdraaide.

 Ik vraag me af hoe wij gereageerd zouden hebben als we in die tijd ook online colleges (bijvoorbeeld in de vorm van kennisclips, e-learning modules of podcasts) hadden kunnen volgen. Zouden we dat en masse gedaan hebben? Heel eerlijk gezegd denk ik van wel. Thuis, of in de trein (als koerier). Of we elkaar en de docenten dan minder goed gekend zouden hebben? Ik denk het niet. We zouden elkaar tijdens toffe borrels en dansavonden hebben ontmoet. En natuurlijk bij tijd en wijle bij een spectaculair hoor- of uitdagend werkcollege. En dat afgewisseld met af en toe een studiereis, hackathon, discussieavond of game.

 Want niets is zo demotiverend als gebrek aan afwisseling of keuzemogelijkheid...

Deze blog verscheen eerder hier en is geschreven voor het TLC. Het is een reactie op het besluit van ons CvB om de studenten te verplichten fysiek de colleges bij te wonen.

Voorbereidingen voor Noorwegen

Komende zondag ga ik (weer, de vorige keer was in Helsinki) voor een weekje op uitwisseling - naar Noorwegen. Tromsø om precies te zien. Niet alleen deze keer gelukkig (hoewel het de vorige keer in Finland prima uit te houden was), maar samen met collega Mijke Jetten (project manager research data management support van onze UB) en Harrie van der Meer (coördinator informatievaardigheid van UvA/ HvA).

We gaan daar met onze Noorse collega's (Helene en Torstein) proberen een online cursus/ toolkit over het gebruik van open research data proberen te maken. We zullen ons daarbij voornamelijk op de docenten van het wetenschappelijk onderwijs richten: hoe kunnen zij bij hun studenten het gebruik van Open Data stimuleren?

In april komen ze bij ons om de cursus af te maken. Dat is tenminste de planning.

Maar okay, Noorwegen. Daar is het best koud in januari. Dus we hebben om kledingadvies gevraagd. We kregen een hele waslijst aan adviezen mee: waterdichte gewatteerde ski-jassen, snowboots of leren laarzen met spikes, thermo-ondergoed, sjaals, handschoenen, mutsen...

Wij ons best gedaan, zien we de weersvoorspellingen, worden er temperaturen van rond het vriespunt voorspeld. Nou moe, daar heb je geen thermo-kleding voor nodig....

Joost en de iPadschool

Gisteren hadden we weer een lunchinformatiesessie bij de UB; dit keer kwam coördinator en docent nieuwe media Joost de Laat over het iPadproject bij het Dominicuscollege vertellen .

Een interessante lezing met veel aanknopingspunten voor de UB (ook wij zijn immers flink aan het nadenken over mobiel, gepersonaliseerd en interactief leren voor onze studenten middels allerhande online instructietools).

Joost (mijn vroegere buurman) vertelde een enthousiast, maar ook eerlijk verhaal over docenten die wel en niet vrolijk van de iPad werden, hobbels die ze hadden moeten nemen, keuzes die ze hadden moeten maken, verwachtingen die soms niet uitkwamen et cetera. Maar de leerlingen en ouders zijn superenthousiast een ook de scholen in de buurt zetten nu schoorvoetend de eerste stappen op weg naar (gedeeltelijk) tabletonderwijs.

Het sterke van het pilot op het Dominicuscollege vind ik dat ze niet meteen radicaal het roer hebben omgegooid, maar vorig jaar heel rustig begonnen zijn met twee brugklassen (de gymnasiumbrugklassen omdat die het langst bij elkaar blijven), dit jaar weer twee brugklassen erbij en volgend jaar de HAVO erbij.

Hun ervaringen delen ze via webblog, twitter en facebook.

Over vier jaar komen de leerlingen van deze school naar onze universiteit; ik hoop dat we tegen die tijd niet al te ouderwets op ze over gaan komen; werk aan de winkel dus!

Edubloggersbijeenkomst over MOOCs en ander online onderwijs

Onze programmamanager zei: 'dat is echt iets voor jou': een edubloggersmeetup over MOOCs en Open Educational Resources. Okay, dan ga ik daar heen, maar ik ben niet echt een edublogger. Welles. Nietes.

Enfin, ik ging erheen en had er geen spijt van.

MOOCs zijn hot, zo hot dat er deze week bij DWDD een item aan werd gewijd. Het nieuws uit dat item was dat de onderwijsminister de Nederlandse studenten studiepunten voor (uit het binnen- en buitenland afkomstige) MOOCs wil laten halen en een miljoen beschikbaar stelt om het ontwikkelen van MOOCs bij de Nederlandse Universiteiten te stimuleren.



Nu ligt het niet voor de hand dat wij als (kleine) universiteitsbibliotheek een MOOC gaan ontwikkelen, maar we zouden ons wel kunnen aansluiten bij een landelijke of internationale MOOC op het gebied van informatievaardigheden. En we zijn druk bezig om ons op allerlei vormen van online en blended onderwijs te oriënteren. Het liefst open en het liefst in samenwerking met anderen.

De meetup begon met een voorstelrondje. Iedereen (er waren 12 deelnemers) moest zeggen wie hij was en welke MOOC hij/zij volgde of gevolgd had. Bijna iedereen bleek er een te volgen (ik gelukkig ook) of had er een of meerdere gevolgd, maar Willem van Valkenburg van de TU Delft spande de kroon: 'ik ben er drie aan het máken.' Delft loopt dan ook voorop in Nederland qua MOOC-aanbod.

De aanwezige NRC-next journaliste bekende dat ze veel over MOOCs had geschreven, maar er nog geen had gevolgd. Ook de dagvoorzitter zelf bleek nog niet te hebben 'gemooct'.

Alle aanwezigen waren het er over eens dat de MOOCs geen bedreiging, maar juist een verrijking van het hoger onderwijs zouden kunnen zijn. Stichting Surf, organisator en aanwezig met drie vertegenwoordigers, zou centraal platforms kunnen aanbieden en de awareness kunnen vergroten, voor zover dat nog nodig mocht zijn, want bijna alle universiteiten zijn al flink zelf aan de slag gegaan. In Nijmegen is men rustig aan gestart met weblectures.

Weblectures kunnen natuurlijk geen MOOC genoemd worden, maar er is een groot grijs gebied en ook de ene MOOC is de andere niet. Zo heb je (ja, dat heb ik allemaal geleerd daar) xMOOCs, cMOOCs, anti-MOOCs (voor een opsomming zie hier) en ook alle vier de letters M-O-O-C zijn onderhandelbaar (zie het plaatje hierboven).

Zaken met betrekking tot open en online onderwijs - MOOC of niet - die nog aandacht behoeven zijn:

• het meekrijgen van het docentencorps (ook qua hergebruik van onderwijsmateriaal; de vulling van Wikiwijs valt nog behoorlijk tegen bijvoorbeeld); sense of urgency nodig
• auteursrechtelijke kwesties
• de training van de mensen op de werkvloer (online onderwijs is tóch een andere tak van sport dan fysiek onderwijs, waarbij aanvullende kennis en vaardigheden nodig zijn)
• volledige erkenning door bestuurders, docenten, studenten en werkgevers
• de samenwerking met de uitgevers (deze zijn niet per definitie enthousiast)
• ontwikkelen games (voor Delft bijvoorbeeld: war of watercraft?)
• hard werken aan mooie vormgeving (in samenwerking met kunstacademies en andere creatieve opleidingen?)
• het aanpassen van de soms beklemmende school- en werktijden (half negen tot half vijf, vaste vakanties et cetera) die nog uit het industriële tijdperk komen

Genoeg te doen nog!

Het was in ieder geval een interessante bijeenkomst, waarop ik veel nieuwe mensen heb mogen leren kennen, hoewel ik er ook een aantal miste. Maar die deden voor een gedeelte mee via Twitter en vroegen zich al af of wij het miljoen al verdeeld hadden.

@Festinaatje @wfvanvalkenburg @fagottissimo zitten jullie daar nou die miljoen van Bussemaker onderling te verdelen bij @SURF_NL ?
— Pierre Gorissen (@PeterMcAllister) 10 januari 2014

Hier het officiële verslag van SURF

Xerte-ochtend

Het was me het ochtendje wel: te stormachtig om op reis te gaan. En het dan toch doen.
Maar dat deerde niet: op de heenreis reed alles precies op tijd. En het programma was het waard:

Sprekers uit Nederland en België over de mooie, gebruikersvriendelijke en gratis online instructietool Xerte, waarmee je gemakkelijk lesmodules kunt ontwerpen, die ook nog eens niet lineair doorlopen hoeven te worden en op alle devices te gebruiken zijn. Wie wil dat nou niet inzetten? Vooral als de modules ook nog eens gemakkelijk te delen zijn en je er samen aan kunt werken, sterker nog: studenten aan mee kunt laten werken!

Xerte is in 2004 ontwikkeld door de universiteit van Notthingham (met als initiatiefnemer Julian Tenney). In 2009 kwam de online versie beschikbaar en vanaf 2011 begon de internationale opmars. Met name in België lusten ze wel pap van deze tool. Toll-net is er zelfs grootpropagandeur van, maar ook in Nederland wordt Xerte steeds meer ingezet. Het onderwijsadviesbureau 12Change biedt allerlei modules en coaching op dit gebied aan; ze hebben ook het een en ander vertaald en een Nederlandstalige speeltuin ontworpen.

Ik zou zeggen: leef je uit!

Projectleider online instructietool

Ja, ja, het kan raar lopen: van beheerder van de financiën van de universiteitsbibliotheek ben ik me in de 12,5 jaar die ik op de dag af bij de UB werk, meer en meer richting het beheer van het onderwijs aan de UB gaan bewegen en zo was ik per 1 september ineens projectleider online instructietool. De zoektocht naar de beste tool(s?) voor het faciliteren van e-learning, of beter gezegd technology enhanced learning.

Gelukkig word ik hierin met raad en daad bijgestaan door mijn collega @harrieknip, want die heeft meer dan 30 jaar ervaring in het geven van instructies op hoog niveau op de UB plus heel veel theoretische en coördinatiekennis op dit gebied. Anders zou ik me wel een beetje 'kaal' gevoeld hebben.

En nu maar kijken voor welke tool we gaan: het populaire LibGuides, of toch de prijswinnende open source tool Xerte, of toch liever Blackboard, of misschien wel een combinatie van alle drie. Of iets heel anders? Iemand nog goede suggesties?

Gaandeweg het project gaan we trouwens ook bezig met het inventariseren en ontwikkelen van kwalitatief hoogwaardige e-content. Want een werktuig zonder oogst, daar heb je niet zo veel aan. Ook wat dit betreft sta ik open voor suggesties....

Radio online

Verdorie toch: tros radio online verdwijnt na volgende week uit de ether. Ik heb het door Fransisco van Jole en Peter de Bie gepresenteerde programma met leuke nieuwtjes uit de digitale wereld altijd een prettig programma gevonden.

Gisteren was de een na laatste uitzending met thema's als digitaal lezen en Libox. De makers hadden een beetje pech; wegens een stroomstoring kon er niet getwitterd worden, omdat de twitterredactie niet op tijd op locatie kon zijn, iets waar ook een van de gasten, hoofd digitale zaken van de openbare bibliotheek Amsterdam die e-lezen flink wil promoten, last van had; die had echter zijn telefoon wel bij zich, hoewel de batterij ervan bijna leeg was.

Hoe omineus!

Verbaasd meisje

De juffrouw voor Grieks vroeg: 'Waarom heb jij je woordjes niet geleerd?'
'Omdat Wrts (een online woordjesoverhoorprogramma) geen Griekse tekens kent', antwoordde het meisje.
'Nou, maar ik zie dat je gelukkig je hand nog hebt om te schrijven!'