Naar college met een mondkapje op

De coronacrisis schrijdt voort en inmiddels mogen de studenten weer de collegezalen in, maar om te voorkomen dat de collegebanken superspread events worden, moeten ze tijdens de lessen wel mondkapjes op.

Dat lijkt me eerlijk gezegd een behoorlijke opgave: geconcentreerd luisteren terwijl je bijna niet kunt ademen. Ja, natuurlijk, veel mensen (kappers, obers, kassières, winkeliers en noem maar op), hebben óók de hele dag van die adembenemende maskers op, maar toch, het is niet fijn, vooral niet als je ook nog eens een bril draagt.

Toen ik over deze nieuwe verplichting hoorde, moest ik even denken aan mijn bezoek aan Iran een jaar of 15 geleden, toen ik door de nichtjes van mijn man was uitgenodigd om een lesje Engels te komen volgen in hun summer school. Ondanks dat het een vrouwenschool was, moest je daar volledig bedekt zijn, dus inclusief hoofddoek, want je wist maar nooit of er toch niet een man binnen zou komen. En het was al loeiheet in het lokaal omdat het midden in de zomer was en er op dat moment geen stroom voor de airco was; stroomstoringen waren en zijn aan de orde van de dag in Iran.

Wat een hel was dat zeg! Door die warmte en eskimokleding (zo voelde dat tenminste op dat ogenblik) was het voor mij niet mogelijk om na te denken, ik was gewoonweg te druk met proberen niet flauw te vallen. Ik vroeg de nichtjes van mijn man of ze het ook zo heet hadden, maar die hadden er niet zo'n last van, ze waren het gewend.

Daar moest ik dus aan denken toen ik over de verplichte mondkapjes in de collegezalen hoorde. Zouden de studenten zich kunnen concentreren met zo'n ding over hun mond en neus? Het voordeel is wel dat het niet midden in de zomer is en de energieprijzen hoog zijn. 

Mijn tip aan de gebouwbeheerders zou dan ook zijn de verwarming zo laag mogelijk te zetten; dat komt de concentratie van de studenten vast ten goede en is nog vriendelijk voor de universiteitsportemonnee en het milieu ook!

Win win heet zoiets toch?

Kijktip

Op de valreep van de kerstvakantie nog een kijktip: de vierdelige documentaireserie Silk road met Joanna Lumley. Joanna Lumley? Ja, die ken je vast nog wel van Absolutely Fabulous, waarin ze de rol van de altijd benevelde Patsy vertolkte. Een interessante vrouw met een interessante carrière, zoals je op Wikipedia kunt lezen. In de serie vertelt ze dat het niet veel gescheeld had, of ze was in Iran geboren. Dat is trouwens ook de enige aflevering die ik gezien heb, die over Iran, gisterenavond. Maar de rest wil ik ook nog gaan zien. Het begint allemaal in Venetië, dus vast de moeite waard.

De andere kijktip die ik eigenlijk voor de vakantie al had moeten geven (sorry), is die van de geniale vriendin, die gedurende de kerstvakantie in acht delen door Canvas werd uitgezonden met vanavond helaas alweer het laatste deel. Overigens krijg je nog een herkansing: op 31 januari kun je alle delen achter elkaar kijken op het Filmfestival in Rotterdam (maar dan kost het je wel geld).

Of ik nog tijd had om Grand Hotel Europa te lezen door al dat televisiekijken (en de gebruikelijke kerst- en oud en nieuwverplichtingen) door? Gedeeltelijk, want ik ben op de helft. Homo Sapiens heb ik echter al wel uit inmiddels. Een mens moet keuzes maken in het leven.

Over keuzes gesproken: ik heb er dit jaar voor gekozen om geen kerstkaarten te sturen (yeah, weer een boom gered), dus vanaf deze plek: een gelukkig nieuwjaar voor iedereen, oftewel frohes Neues!

Iran - bakermat van de beschaving

Eigenlijk hadden we de tentoonstelling bestaande uit voorwerpen die bij wijze van uitzondering door het national museum in Teheran aan Europa waren uitgeleend al in Bonn gezien vorig jaar, maar we vonden het geen enkel bezwaar om 'm nog een keer te bekijken, maar dan met vrienden en in een andere opstelling. En het Iraanse concert door Mohammed Motamedi, begeleid door het Rembrandt Frerichs Trio in de Statenzaal deed ons helemaal vergeten dat hier géén Perzische tuin bij was gemaakt, zoals in Bonn.

Mohammed Motamedi

Dus togen we afgelopen weekend naar Assen ('van stof tot stof, van Assen tot assen', aldus Lévi Weemoedt over deze stad). En wat een prachtige tentoonstelling hadden ze ervan gemaakt: je waande je direct in oosterse sferen door de bazaaruitstalling van de eeuwenoude, interessante en vooral mooie voorwerpen, veelal van goud. Alle vitrines omkleed met Perzische tapijten, warm en sfeervol.

Deze sprookjesachtige tentoonstelling, daar moet je gewoon heen (dat kan nog tot 19 november). En het concert? Dat was helaas eenmalig. Maar om je toch wat van de sfeer mee te geven, plaats ik hier de opname van een optreden van het Rembrandt Frerichs Trio bij De Wereld Draait Door de dag erna met een andere Iraanse zanger(es): Masha Vahdat.



Of anders bij Podium Witteman met Kayhan Kalhor:


Overtuigd?

Heldin

Vrouwelijke held(inn)en vind ik mogelijk nog stoerder dan mannelijke helden. Vooral omdat ze zich, hoe je het ook wendt of keert, tóch (en hier moet ik heel voorzichtig zijn) vaak op de een of andere manier vanuit een soort van achterstand hebben moeten invechten.

Eén van mijn heldinnen is, sinds ik haar autobiografie tot aan haar haar huidige leeftijd (42) heb gelezen, Masih Alinejad. Zij is geboren in een klein dorpje in Iran en heeft zich (zonder haar middelbare school te hebben kunnen afmaken, onder andere door haar detentietijd) opgewerkt tot parlementair verslaggever. In het Iraanse parlement viel ze vooral op door haar dwarse gedrag en pittige vragen, ook aan de Grote Leiders. Fascinerend om te lezen hoe ze zich, ondanks de vijf jaar voorwaardelijke gevangenisstraf die haar nog steeds boven het hoofd hing, niet liet kleineren.

Ze heeft onder andere gevochten tegen de corruptie en het verplicht dragen van de hoofddoek. De verplichte hoofddoek was haar sowieso een gruwel, maar helemaal omdat ze een grote bos sterk krullend haar had. Zie die maar eens in bedwang te krijgen!

Uiteindelijk is ze tijdens de groene revolutie van 2009 naar Engeland gevlucht. Dat was in eerste instantie niet de bedoeling, maar ze kwam er toevallig 'vast' te zitten. Tegenwoordig woont ze in Amerika.

Maar de Iraanse autoriteiten zijn nog niet van haar af. Want hoewel ze uit Iran weg is, is ze meer dan ooit in Iran aanwezig. Met als wapen: de sociale media. Ze heeft al enkele zeer succesvolle campagnes gevoerd, waaronder mijn stiekeme vrijheid (het posten van foto's zonder hoofddoek op Facebook door Iraanse vrouwen) en witte woensdagen (het dragen van witte hoofddoeken of andere witte kledij - mannen mogen ook meedoen) op een woensdag; het idee kwam bij haar op toen er door een actiegroep een autovrije dinsdag werd georganiseerd ter bestrijding van de smog in Teheran.

Ik vind dat zij echt enorm lef heeft, want de Iraanse autoriteiten zijn, op z'n zachts gezegd, niet voor de poes. En de hoofddoek lijkt misschien een klein dingetje, maar is natuurlijk een enorm beladen onderwerp. Prachtig hoe vrouwen altijd weer middelen weten te vinden om met woord en beeld in plaats van met geweld en repressie hun punt duidelijk te maken.

Moge zij zegevieren - ik gun het haar!

Haar boek: The wind in my hair (recensie)
De facebookcampagne: my stealthy freedom 
De twittercampagne: #whitewednesdays
Haar Instagramaccount: @masih.alinejad

Lentewind in Iran

Zin om een keer de lentewind in Iran op je huid te voelen? Deze video biedt de juiste inspiratie:

Hitte en Iran

Wat een hitte, de afgelopen dagen! Het voerde me terug naar zomers in Toscane, Griekenland en Iran. Eigenlijk nog het meest naar Iran, omdat het daar ´s nachts ook zo warm is. Ik weet nog dat we op een van onze reizen daarnaartoe ´s avonds om een uur of elf aankwamen op het vliegveld in Teheran en de warmte als een warme deken in m´n gezicht sloeg. Mijn zoon kreeg er prompt een bloedneus van.

Maar ook aan de Kaspische Zee was het warm en verkoeling zoeken voor vrouwen is lastig; je kunt niet even lekker in je bikini gaan zwemmen of zo. Maar goed, ook mét chador is een duik in het water verkoelend....

Eén keer zijn we naar zo'n door stukken zeil afgeschermd stuk strand en zee gegaan, maar echt ontspannend was het daar niet in verband met de in groten getale aanwezige vrouwelijke zedenpolitie. Het was er vooral druk. Dan maar liever met chador en al het water in.

Tijdens datzelfde verblijf ben ik ook een keer meegegaan met het nichtje van mijn man naar de Engelse les in de stad. Het was een meisjesschool, maar desalniettemin moesten we ons geheel bedekken. Dat werd met name vervelend toen de stroom en dus de airco uitviel, iets was om de haverklap gebeurt in Iran. Het was desalniettemin een leuke, geanimeerde les, maar ik merkte dat ik op een gegeven moment niet meer kon denken: mijn hersenen waren overgekookt. De juf en de meisjes gingen gewoon door met de les; ze waren het gewend.

Petje af! Ik bedoel: hoofddoek af! O nee, not allowed....

Onze man in Teheran

Af en toe komt er zowaar iets bijzonders op de televisie. Morgenavond bijvoorbeeld begint er een vierdelige serie over het leven en het werk van Thomas Erdbrink, 'onze man in Teheran'.

Interessante man in een interessant land, waar je niet zo makkelijk achter de schermen kunt kijken en al helemaal niet als journalist. Maar Erdbrink doet het gewoon en werkt ook nog eens voor de bekendste krant van het land dat als de Grote Satan bekend staat aldaar.

Én hij is gelukkig getrouwd met een Iraanse.

Kijken morgen om 20.15 uur!

trailer

Waait er in Iran een andere wind sinds Rohani?

Met deze vraag in de achterzak gingen Jan Eikelboom en Dennis Hilgers voor Nieuwsuur op pad naar Iran en wel van Teheran naar Isfahan via Qom om een kleine driedelige serie te maken.

Wat een verschillen in de steden! Teheran lijkt het meest verwesterd, Qom (het Iraanse Vaticaan) niet echt en het prachtige Isfahan zo op het oog behoorlijk verdeeld, als je tenminste ook de fanatieke menigte bij het vrijdagsgebed bezoekt.

Mensen geven zonder blikken of blozen hun mening, die overduidelijk meestal niet die van de regering is, voor de camera.

Bekijk hier de verschillende korte video's en oordeel zelf:

Teheran (de strijd om de Amerikaanse gadgets)
Qom (de strijd tussen de conservatieve en progressieve ayatollahs)
Isfahan (sprookjesachtige stad, maar op het oog verdeeld)

Tom en Rohani reizen

Soms hebben de zuiderburen echt prachtige programma's, bijvoorbeeld Reizen Waes, waarin presentator Tom Waes naar landen trekt die de gemiddelde toerist liever links laat liggen. Zo reist hij naar Turkmenistan, Zuid-Soedan, Colombia, Pitcairn, Vanautu, Bhutan, Transistrië, Zuid-Ossetië, Abchazië en .....Iran. Ja, want in Iran kun je ook prima vakantie vieren, dat kan ik beamen na er twee keer geweest te zijn.

Waes bezoekt de hoofdstad, het graf van Khomeini (waar prompt zijn schoenen gestolen worden), Isfahan (misschien wel de mooiste stad ter wereld), gaat skiën (inclusief après-ski met alcohol) en bezoekt het eiland Qeshm. Dat laatste was overigens een tip van de onlangs afgetreden president Ahmedinijad, die het eiland prees als het mooiste en meest traditionele van Iran.

Het is jammer dat het programma niet in z'n geheel op internet te vinden is, maar hier wel klein stukje uit de aflevering met de scène waarbij Ton Waes Rohani ontmoet bij het Vrijdagsgebed, nog onkundig van het feit dat dit een paar maanden later de president van Iran zou zijn.

En wát voor een president. Eentje die gezellig met Obama en Amanpour bept en de baas van Twitter middels een tweet antwoord geeft op een vraag met betrekking tot de persvrijheid in zijn land:

Het zal niet lang meer duren of je hoort er niet meer bij als je niet in Iran geweest bent. Tot die tijd kun je je misschien vermaken met een documentaire over de prachtige natuur in dat land:

Iraanse beleefdheid

Beleefdheid behoort tot de kern van de Iraanse cultuur. Ta'rof noemen de Perzen die beleefdheid/ etiquette zelf. En omdat die beleefdheid zo prominent aanwezig is in de Iraanse cultuur, kan die natuurlijk ook niet ontbreken in een cursus Perzisch.

Zo zien we in het filmpje hierboven hoe je een ander altijd voor moet laten gaan (niet één keer, maar een paar keer), je (soms letterlijk) moet vechten om de rekening te mogen betalen en je aangeboden voedsel altijd eerst moet weigeren voor je het aanneemt. En dat allemaal uit respect voor de ander.

Ook wel eens verfrissend.

Thomas en Iran

Thomas Erdbrink, nog een van de weinige westerse correspondenten in Iran, had het wel voor Tegenlicht over om even een dagje naar Nederland te komen om commentaar te leveren bij de fragmenten die de redactie van het altijd scherpe programma over Iran had verzameld. En het is een interessant uur geworden.

Bekijk de aflevering hier en je begrijpt weer iets meer van de complexe situatie van en rondom Iran.

De dochters van Malakeh

Afgelopen woensdag was er een documentaire van een Nederlandse Iraniër en z'n vrouw over z'n Iraanse zus die op haar 45ste levensjaar gaat trouwen na de rest van haar leven voornamelijk voor haar ouders gezorgd te hebben. Het geeft een mooi inkijkje in een Iraans gezin anno nu.

Veel zaken in de docu kwamen me bekend voor van de twee bezoeken die ik aan Iran bracht: de gastvrijheid, de familiezin, de verkeerschaos, het soort huizen, het lekkere eten, het fruit dat gezamenlijk gegeten wordt, de Engelse les (mooi is de scène van de zus van de verloofde die met haar leerlinge over Pride en Prejudice spreekt en de rol van de vrouw en het huwelijk in het negentiende eeuwse Engeland vergelijkt met die van het Iran van nu).

Wat me overigens verbaasde was dat de vrouwen tegenwoordig apart in de metro moeten zitten; ik kan me wel herinneren dat ze apart in de bus moeten zitten. Achterin wel te verstaan.

Lente en nowruz

haft sien

Jippie! Het is vandaag lente! En nog meer jippie: het is vandaag nowruz (Iraans nieuwjaar)!
Dubbel feest dus. En heerlijk weer. Wat wil een mens nog meer? Een haft sien misschien?

Ja, om met de Iraniërs het nieuwe jaar mee te vieren. In plaats van een kerstboom en vuurpijlen; leuk voor bij de paastakken. Je hebt er voor nodig: 7 voorwerpen die in het Perzisch met een 's' beginnen, bijvoorbeeld 'sieb' (appel), 'sombol' (hyacinth) en 'serke' (azijn). Verder zet je er een spiegel, een kaars, wat munten en geverfde eieren en een goudvis bij. Een koran erbij maak het helemaal af, maar dat is eigenlijk een latere religieuze toevoeging, dus die hebben wij bij onze haft sien maar weggelaten. Verder hebben we de azijn door wijn vervangen, want de kinderen vonden de azijn maar stinken.

En gelijk hebben ze: wijn is veel feestelijker bij zo'n gelegenheid. Proost!

Iraanse Sander

Het is altijd leuk als je op iets verrassends stuit. En afgelopen zondag was het weer eens zover.

Ik luisterde naar de radio en hoorde een interview met Sander Terphuis. En totaal onverwachts bleek dat - aan de naam is dat absoluut niet te zien - een Iraniër te zijn.

Het was een bijzonder verhaal van een zo goed als blinde Iraanse worstelaar die tijdens een wedstrijd in Assen in de jaren negentig in Nederland asiel heeft aangevraagd en gekregen. Hij ging na z'n MEAO rechten en filosofie studeren, werkte daarna als staatsrechtjurist en is kandidaat kamerlid voor de PVDA. Zijn ambities zijn met name: de werkgelegenheid van mensen met een beperking bevorderen, onze democratie en rechtsstaat versterken, het zorgaanbod voor chronisch zieken en gehandicapten verbeteren en het asielstelsel herzien.

Om zijn inburgering te voltooien heeft hij zelf al vroeg zijn naam veranderd in een Nederlandse. De naam Sander heeft hij gekozen omdat hij de figuur Sander uit de serie Onderweg naar morgen zo sympathiek vond en de naam Terphuis omdat die nog niet bestond in Nederland, maar toch oerhollands klinkt.

Ik vind het een geweldig verhaal.

Beluister hier het interview. Of word vriend met Sander op Facebook of Twitter. Hij verdient het.

Mirza Ghasemi

Toen ik mijn man leerde kennen, was een van de dingen die me opvielen, dat hij zo een verfijnde smaak had. En toen zijn moeder een aantal maanden bij ons logeerde en echt Iraans eten voor ons kookte, snapte ik ook waarom. Dat Iraanse eten is gewoon niet te versmaden, zo gevarieerd en rijk aan smaak!

Ook Jamie Olivier komt superlatieven tekort voor het Perzische eten; hij noemt het 'elegant', 'parfum gewoon'. Hij voorspelt dat Iraans eten de nieuwe trend zal worden.

Dus: als je nog een heerlijk bijgerecht voor het kerstdiner zoekt, probeer dan eens Mirza Ghasemi uit. Op het filmpje hierboven zie je hoe dat gemaakt moet worden.

De ark van Noach

De afgelopen dagen hadden we bezoek uit Iran, een neef van mijn man met zijn vrouw en zoontje van vier. Tijd om de playmobil van stal te halen!
En geheel onverwacht was het jongetje van vier niet het meest gecharmeerd van de playmobilvakantiehuizen en auto's, maar van de miniversie van de ark van Noach.
'Wat is dit eigenlijk?', vroeg hij aan z'n pappa. 'Nou gewoon, een soort dierentuin, net als waar wij vandaag geweest zijn'. En hij raakte er niet mee uitgespeeld.

Zal ik de vader nog uitleggen dat het eigenlijk de ark van Noach is, dacht ik? Maar ja, komt die eigenlijk ook in de Koran voor (blijkt overigens van wel)? Enne, hoe zeg je dat eigenlijk in het Farsi?

Om een lang verhaal kort te maken: ik heb het maar achterwege gelaten. Speelgoed is speelgoed.

Vijftien kopjes thee

Vijftien kopjes thee op z'n arm: hoe krijgt hij het voor elkaar? Zou een goede ober voor mij zijn!

Waterpret in Teheran

Leuk, er is een mooi en lux zwembad geopend in Teheran. Maar op het filmpje dat daarover gaat, zie ik alleen jongens; dat lijkt me toch wel sneu voor de meisjes....

Belgische Ann op de Nederlandse radio

Gisterenavond was Ann de Craemer (van het boek duizend-en-één-dromen en het weblog Ir-An) op de Nederlandse radio bij de avonden. Bij de avonden hebben ze namelijk alle schrijvers die genonineerd zijn voor de Bob den Uylprijs om de beurt uitgenodigd.

Absoluut luisteren! En trots zijn op haar! Volgens mij kan ze Nooteboom en Notenboom (Cees en Bernice) met gemak verslaan! Nee hoor, die zijn ook heel goed. Het wordt dus spannend op 19 april.
Maar wat mij betreft verdient Ann de prijs!

Ir-An

Sommige dingen zijn zo slecht in de media vertegenwoordigd, dat je ze beter via blogs kunt volgen. Neem de opstand in Iran; die komt niet of nauwelijks op de Nederlandse televisie, terwijl daar veel gebeurt. Is dat een afspraak tussen de Nederlandse en Iraanse regering? Zijn er geen journalisten (we hebben Tomas Erdbrink toch?). Of is er gewoon te veel opstandnieuws? Dat zou natuurlijk ook kunnen. Maar voorlopig blijf ik Ir-An op de voet volgen.