Stille tentoonstelling

Niets is zo sneu als een tentoonstelling die niet door mensen bekeken wordt. En toch is dat het lot van veel tentoonstellingen in deze dagen. Ook die van ons over het doorleven van heldinnen uit de klassieke oudheid. Deze leeft nog steeds voort, maar in stilte ondanks haar verleiding en dynamische tijdlijnen.

En de vrouw strijdt nog steeds, maar nu even niet tegen maatschappelijke ongelijkheid, nee, schouder aan schouder met (de) man (en macht) tegen het coronavirus.

Ik ben blij en dankbaar dat we de tentoonstelling vorige week nog wel groots hebben kunnen openen, met professor Bé Breij die als wapen scherpe, maar ook hartelijke en humoristische retorische taal had meegenomen, en verder publiek (wetenschappers en studenten) van de opleidingen Algemene Cultuurwetenschappen en Griekse en Latijnse Taal en Cultuur plus enkele geïnteresseerde UB-collega's en toevallige passanten.

Het was een mooie bijeenkomst, zonder dat we het wisten een van de laatste op de campus voorlopig en daardoor extra dierbaar. Maar nu staat de tentoonstelling dus een beetje voor niemand mooi te zijn. Hoewel, voor niemand? De UB was tot 24 maart 'gewoon' open voor maximaal 99 personen per zaal/ locatie, dus wie weet zijn er nog bezoekers langsgelopen.

Het vervolgevenement dat in de Week van de Klassieken zou plaatsvinden hebben we evenwel moeten cancelen. En daar hadden we nou juist zo'n zin in! Verteller Paul zou ons op 2 april het verhaal van koningin Dido, sterke vrouw uit de oudheid, komen vertellen in Theaterzaal C, gelardeerd met epische werken uit onze collectie oude drukken. Zó jammer!

Maar gelukkig biedt hij bij wijze van troost morgen tóch deze vertelling aan. Niet live voor een groot publiek natuurlijk, maar wel van 16.00 uur tot 17.00 uur via zijn YouTubekanaal. Waarom? Omdat het morgen wereldverteldag is, en we tijdens deze crisis meer dan ooit verhalen nodig hebben.

Opening van het digitale gedeelte van de tentoonstelling

Ook wij hadden bij onze expositie trouwens een digitaal gedeelte, samengesteld door de drie studenten Algemene Cultuurwetenschappen, die ook de fysieke tentoonstelling gemaakt hadden. Bij deze digitale tentoonstelling waren ze echter bijgestaan door een UB-studentmedewerker en een van onze onvolprezen functioneel beheerders. En dat gedeelte van de tentoonstelling gaat zeker doorleven, want een van de docenten van ACW vroeg ons meteen of het ook beschikbaar was voor haar om tijdens haar colleges te gebruiken. Lijkt me persoonlijk een mooie spin-off van onze tentoonstelling, en wie weet wat er allemaal nog meer voor moois uit voortgekomen zou zijn, als deze crisis er niet tussendoor was gekomen! Enfin, gelukkig hebben we de foto's nog...

fragment digitale tentoonstelling: voortleven in de muziek

de drie terecht trotse studentassistenten ACW...

...waarvan een met toepasselijk t-shirt!

De strijd van de vrouw - het doorleven van heldinnen uit de klassieke oudheid

Afgelopen weken heb je niet veel van me gehoord. Ik was namelijk druk mee aan het organiseren aan een tentoonstelling over controversiële mannen voor de Week van de klassieken. Dat laatste was tenminste oorspronkelijk de bedoeling. Maar toen we het onderwerp aan het uitwerken waren, veranderde dat gaandeweg van (controversiële) helden naar (controversiële) heldinnen uit de oudheid: oneindig veel interessanter. Saillant detail is dat dat idee nota bene van een man kwam!

En met deze themawijziging paste het eigenlijk ook wel in het plaatje van de internationale vrouwendag. Mooi zo, twee vliegen in één klap en dan maar een wat langere duur van de tentoonstelling (de week van de klassieken begint pas eind maart).

Als je zin hebt om deze twee vliegen verenigd te zien, kom dan op maandag 9 maart om 16.30 uur naar de opening van de tentoonstelling door prof. dr. Bé Breij, voorvechtster van de (antieke) retorica.

Mannenhonk

In Nijmegen hebben ze voor mannen met shopaholische vrouwen een oplossing bedacht: het mannenhonk. Mannen kunnen in deze mancave een uurtje gedropt worden terwijl hun vrouwen lekker aan het shoppen zijn. Geen geruzie, getrek en gestress bij de pashokjes, want terwijl de vrouwen hun kleren bij elkaar scharrelen, kunnen de mannen zich heerlijk ontspannen in de cave: er staat een tafel met stoelen eromheen voor het leggen van een kaartje of het lezen van een krantje en tevens is er een zithoek met een televisie waarop herhalingen van voetbalwedstrijden getoond worden.

Is dat even boffen voor die mannen!

Maar voor de vrouwen met een man die van winkelen houdt dan, is daar ook een vrouwenhonk voor? Nope, natuurlijk niet! De vrouw gaat gewoon niet mee, of beter nog, die gaat een kopje koffie drinken in de nieuwe Coffeeloversvestiging in de Openbare Bibliotheek.

Het schijnt dat mannen die niet van voetbal houden daar ook gewoon welkom zijn.

Pfew!

Foute goden

Iedereen kent ze wel: foute mannen. Je hebt ze in allerlei categorieën: de zakenfreak, de perverseling, de geldwolf, de agressieveling, de moederlover, de patser, de computernerd, de gangmaker, de slapjanus, de bezitterige, de verzamelman, het warhoofd, de crimineel (vooral die natuurlijk), de ladykiller, de betweter, de onberekenbare, de gesloten oester en de machtswellusteling.
Allemaal garanties voor ongelukkige relaties.

En vrouwen blijven daar om onverklaarbare reden toch maar op vallen.

In de Griekse godenwereld was dat niet anders. De zeven foutste goden op een rij:

1. Zeus (ladykiller en machtswellusteling)
2. Poseidon (glibberige patser)
3. Ares (agressieveling)
4. Pan (perverseling)
5. Hephaestus (technieknerd)
6. Dionysus (dronkenlap)
7. Hades (killing guy)

En foute vrouwen dan? Geen paniek, die bestaan ook. Maar in veel minder groten getale.

via NKV

Vrouwen van Rome

Seks, macht en politiek; zo luidt de ondertitel van het boek. Mijn kinderen hebben me al streng toegesproken. Dit soort boeken hoort hun moeder niet te lezen. Maar ik heb ze gerustgesteld: het woord sex staat weliswaar als eerste genoemd en in een veel groter lettertype dan macht en politiek, maar het boek gaat eigenlijk vooral over die laatste twee; de (politieke) macht van de Romeinse 'first ladies', de plek in de schaduw van hun machtige mannen, die ze al dan niet op slinkse (en soms moordlustige) wijze wisten te vergroten.

Livia, de eerste 'first lady' van een Romeinse keizer, namelijk Augustus, had de eer om de toon te zetten. Zij werd model voor de rest van de rest van de keizersvrouwen, al dan niet omdat zij met een modelkeizer was getrouwd, die zijn best deed om het beeld van een modelgezin naar buiten te brengen. Maar sommige geschiedschrijvers geven een wat minder rooskleurig beeld van deze modelvrouw door haar wat moorden in de schoenen te schuiven. En welk beeld juist is - daar kunnen we slechts naar gissen. Freisenbruch, de schrijfster van het boek, doet dat heel beheerst en gedegen.

Maar dat Agrippina Minor (de moeder van Nero) een superbitch was die nergens voor terugdeinsde, dat staat wel vast; daar zijn alle schrijvers het wel over eens, al verschillen de details natuurlijk, maar ja, wat is een moord meer of minder in haar geval.

Een bijzonder boek, dat de Romeinse geschiedenis eens van een andere, zeker niet minder interessante kant belicht. Prachtig hoe alle netwerken die de vrouwen van de keizers hadden, bijvoorbeel in Griekenland, Judea en Syrië, van invloed bleken op de politiek. En dat ons soms een aardig kijkje is gebracht in de intriges tussen de vrouwen (moeders, schoonmoeders, zussen, losbandige dochters) aan het hof. En hoe de latere keizerinnen (ja, die hebben we ook gehad in de Romeinse tijd!) hun christelijkheid en maagdelijk bestaan inzetten als machtsmiddel.

Een mooi hoofdstuk vond ik dat over Julia Domna, de vrouw van keizer Septimius Severus. Wat ik me nooit gerealiseerd had, is de Septimius Severus de eerste zwarte keizer van het Romeinse Rijk was, een soort Obama avant la lettre dus. En nog wel getrouwd met een Syrische!
En ongelooflijk hoe twee van zulke getalenteerde ouders een gedrocht als Caracalla konden voortbrengen, die later zijn jongere broer Geta zou vermoorden in bijzijn van zijn verfijnde moeder, althans zo vermelden de bronnen.

Heel toevallig was gisteren - ik had het boek net uit - bij OVT op de radio een gesprek over de verhouding tussen juist deze twee broers, Caracalla en Geta. En niet met de minsten, maar met de in Nederland toonaangevende oudhistorici Fik Meijer en Olivier Hekster. Absoluut de moeite waard om even te beluisteren. En daarna natuurlijk het boek lezen!

Vrouwen die lezen zijn gevaarlijk

Vrouwen die lezen zijn gevaarlijk: dat is de titel van een boek dat enorme populairiteit kent in Duitsland. En of de titel klopt? Vast wel, want lezen kost heel veel tijd en kan niet besteed worden aan strijken, boodschappen doen en koken. En kan vrouwen maar op slechte ideeën brengen, bijvoorbeeld als er in die boeken over overspel wordt gesproken (vraag maar aan Emma Bovary!). Of niet, want dan is de vrouw daar niet meer nieuwsgierig naar, omdat ze er via het lezen al kennis mee heeft gemaakt en het zelf niet meer hoeft uit te proberen.
Maar als vrouwen niet lezen, wat gaan ze dan doen? Televisie kijken (heel gevaarlijk), shoppen (nog veel gevaarlijker) of werken (het allergevaarlijkst). Eigenlijk redelijk onschuldig dus, dat lezen.....

In het voorwoord van het boek, dat door Kristien Hemmerechts is geschreven en vrij op pdf beschikbaar is, wordt de vraag gesteld waarom er toch zoveel afbeeldingen zijn met lezende vrouwen: is dat erotiserend, een excuus om een vrouw af te beelden, of vervelen de vrouwen zich gewoon en lezen ze een boekje tijdens het poseren dat er dan maar bij wordt geschilderd?

Het verdient aanbeveling om het hele stuk van Hemmerechts te lezen, maar hier alvast een paar aardige uitspraken uit het voorwoord:

'Over de vrouw die leest, weten we één ding met zekerheid: ze is niet waar ze is; ze is 'hier'en ze is 'elders''.

'En dat we meer tijd nodig hebben om een leven te leven dan om erover te lezen. Was dat niet het geval, dan zouden wij nooit over het leven van iemand anders kunnen lezen. En hoe eenzaam zouden we dan niet zijn.'

'Leven, lezen, leren: is het een toeval dat die woorden zo sterk op elkaar lijken?'

Het boek staat vol met mooie illustraties (schilderijen, tekeningen en foto's) van lezende vrouwen. Het lijkt me een prachtig boek en absoluut ongevaarlijk.

Maar hoe zit dat nou met schrijvende vrouwen? Zijn die wel gevaarlijk? Het toeval wil dat daar ook een boek over bestaat. Daar is geen stukje van openbaar. Dat kan ik me wel voorstellen. Schrijvende vrouwen zijn natuurlijk stukken gevaarlijker dan lezende vrouwen....

recensie uit de Volkskrant

Vrouwen aan de top: warme kachels

Juist, dominee, meer vrouwen aan de top! En meer leuke succesvolle allochtone vrouwen op de tv! Ook meer succesvolle allochtone mannen in de publiciteit! Maar alsjeblieft niet iemand Marokkaan noemen als-ie dat niet is! Niet dat u dat doet, hoor, maar HP/De tijd wel!