Tom Holland over z´n liefde voor Herodotus

Hoe ik erbij kwam om een lezing van Tom Holland over Herodotus op YouTube te bekijken, weet ik ook niet, maar ik vermoed dat het iets te maken heeft met de voorbereiding op het Cambridge Examen morgen en overmorgen: veel Engels luisteren, maar dan het liefst iets leuks en/of iets interessants.

Enfin, het voelde alsof ik naar een geestverwant aan het luisteren was. Ook ik was - o.k., een paar jaar later dan hij - ooit meteen gegrepen door Herodotus. Niet vanuit de Engelse vertaling, zoals hij, maar tijdens mijn eerste schreden op het gebied van Grieks.

De lesmethode die wij gebruikten, Peri Aristoon van Joseph Ysebaert, schotelde ons namelijk vanaf het begin teksten uit Herodotus' Historiën voor. Eerst zeer gesimplificeerd, later de échte. En ik was werkelijk gefascineerd door de prachtige verhalen over de Grieken, Skythen, Indiërs, Egyptenaren en Perzen. Vooral de Perzen. Of het door Herodotus komt dat ik uiteindelijk met een Pers getrouwd ben, weet ik niet, maar ik hield van ze, van hun voorliefde voor beschaving en gastvrijheid, hun stoere broeken (de Grieken vonden het overigens maar verwijfd van ze, dat ze broeken droegen, maar dat was makkelijk bij het paardrijden) en hun bourgondisch verfijnde leefwijze.

In zijn lezing benadrukt Holland ook mooi hoe Herodotus de niet-Griekse volkeren, waaronder dus de Perzen, de grootste vijanden van de Grieken, vol eerbied en interesse beschrijft; hij probeert als het ware in hun huid te kruipen. Sowieso was hij een soort Wikipedia van zijn tijd; als je iets van een bepaald volk wilde weten, dan zocht je het niet op internet op, maar bij Herodotus.

Wat een geschenk uit Halicarnassus, die Herodotus. Maar ook zijn vertaler en collega, Tom Holland. Geniet mee met zijn vertelkunst:

Hildegard en Mieke

Hoewel je vandaag geloof ik eigenlijk aandacht zou moeten besteden aan 'I have a dream', besteed ik toch liever aandacht aan 'I have a vision'.

De aanleiding is een radioprogramma, waar mijn oud-collega Mieke Kock gisteren te gast was vanwege haar vertaling van de Scivias (ken de wegen) van Hildegard von Bingen, die op jonge leeftijd al visioenen had en vorig jaar eindelijk heilig verklaard is.

Het leuke is dat Mieke zo prachtig zichzelf blijft in dit radioprogramma (de gids.fm), waarin ze geïnterviewd wordt door Felix Meurders. Alsof ze nog steeds mijn collega is die haar leerlingen onderwijst en fijntjes wijst op diepere betekenissen en het belang van de grammatica in de Latijnse tekst. Maar ze is allang met pensioen. Vandaar dat ze ook tijd heeft voor de vertaling.



Ja, het was me er een. Hildegard natuurlijk, maar ook Mieke. We hebben veel gelachen en meegemaakt, want we moesten ons samen staande houden in de sectie klassieke talen van het Titus Brandsma Lyceum, die verder uit twee heren bestond. Niet dat die vervelend waren, integendeel, maar wel heel erudiet en gevat. Onze sectievergaderingen waren dan ook altijd hilarisch.

Vandaar dat we elkaar dus nog steeds minstens een keer per jaar zien. Samen met de heren. Nee, ik denk niet dat Mieke zelf ooit kloosterlinge zal worden.

Maar begaafd is ze wel.

Beroemde collega

In sommige organisaties heb je een SuperGrover, in onze organisatie hebben wij SuperGoran. Want onze Goran, die vertaalt de Nederlandse literatuur in het Bosnisch dat het een lieve lust is. En dat allemaal 'gewoon' naast zijn baan bij ons op de UB.

Met zijn nieuwste vertaling, die van In Europa van Geert Mak, won hij zo maar weer even een belangrijke vertaalprijs in Bosnië.

Niet mis!

Boeken en Schrijvers

Had ik hier al een keer reclame gemaakt voor Piet Schrijvers (nee, niet die keeper) of Lucretius' De rerum natura? Zonee, dan moet dat nodig eens gebeuren!

Vanochtend was Piet Schrijvers namelijk bij het programma Boeken van de VPRO op bezoek om met Wim Brands te praten over zijn vertaling van De rerum natura, een boek uit de eerste eeuw voor Christus over het ontstaan en de verschijningsvormen van de natuur, atomen, levenskunst en de onzin van angst voor de dood. Het boek was geliefd bij onder andere Einstein, Voltaire en Montaigne.

Wat kan die man daar heerlijk, vlot, eigentijds en erudiet over vertellen!

Zie ook hier. Dus toch.

Google vertalen: nu ook Latijn

Ik las het bij Opinor (Mijns Inziens) en kreeg de tip daarna ook van andere mensen: Google vertalen is nu uitgebreid met de taal Latijn. En ik ben meteen even een kijkje gaan nemen natuurlijk! Heb ik mijn studie helemaal voor niets gedaan? Vooralsnog niet, gelukkig.....

Natuurlijk begon ik mijn testsessie met het intypen van festina lente; de vertaling hiervan luidt bij Google Vertalen langzaam haast maken: hij herkent de imperativusvorm duidelijk niet.

De vertaling van Quod licet Iovi non licet bovi levert ook een rommeltje op: waarin het geoorloofd is om Jupiter is niet geoorloofd een os.

En andersom dan? Daar lijkt het beter te gaan; als ik haast je langzaam intyp, komt daar netjes festina lente te staan. Bovendien in een soort marmeren blok, alsof het een opschrift betreft. Met Festina Lente mag dat natuurlijk. Maar om nou een opschrift te maken van difficiles omnium principium, dat de Grote Vertaler als vertaling van alle begin is moeilijk geeft (het eigenlijke spreekwoord is omne initium grave), dat gaat mij wat ver gezien de knoeperd van grammaticale fout.

En hoe zit het dan met eigentijdse woorden, woorden die in de Romeinse tijd nog niet voorkwamen, zoals fietsen? Intypen van de Nederlandse zin ik ga fietsen levert de 'Latijnse' zin vado biking op. En ik ga boodschappen doen wordt vado shopping.

Kom op Google, oefening baart kunst (studiorum volgens jou).

Het is maar goed dat de knop 'betere vertaling bijdragen' is bijgevoegd. In de hoop dat dat helpt....

Nieuwe, dwarse vertaling van Tacitus' Historiën

Dwarse vertalingen, daar houd ik van (net als van dwarse mensen). Zeker als ze gemaakt zijn door betrouwbare vertalers als Vincent Hunink.

Deze laatste heeft een nieuwe, dwarse vertaling van Tacitus' Historiën gemaakt. Tot nu toe moesten we het doen met de degelijke vertaling van Meijer uit 1958, maar anno 2010 hebben we dus de vertaling van Vincent, die in een interview zegt dat hij de vertalingen nakijkt in het vliegtuig, in de sauna, 's ochtends vroeg aan de keukentafel, of aan het strand om afstand van de oorspronkelijke tekst te creëren. Alleen dat klinkt al spannend en relaxed!

Het boek gaat overigens over een crisistijd, grofweg het jaar 69 na Christus, waarin 4 Romeinse keizers vermoord werden en er een opstand van de Bataafse leider Civilis plaatsvond in onze contreien. Vrij herkenbaar en bijna actueel dus (nou ja, wij hadden de afgelopen tijd maar 2 politieke moorden). Daarna heeft hij nog verder geschreven over de relatief rustige jaren die volgden onder de Flavische keizers daarna en de roerige tijden die daar weer op volgden onder Domitianus, maar da's niet meer over helaas.

De rechten, Simin, de rechten!

Nu had de dolenthousiaste Simin Ratafi Jip en Janneke fijn in het Perzisch vertaald, is ze de rechten vergeten te (laten) regelen met de uitgever in Teheran. Of liever gezegd, er was een misverstand over ontstaan. En nu zijn Jip en Janneke illegaal in Iran.
En Takkie en Siepie natuurlijk ook!
Querido moet er maar eens een flinke query op loslaten om het allemaal op te lossen!

Foei, Simin, foei!

Jip en Janneke in het Perzisch vertaald

Ongelooflijk dat het nog niet eerder is gebeurd, maar Jip en Janneke is in het Perzisch vertaald. Ik had eigenlijk gedacht dat Kader Abdolah dat wel op zich zou nemen (die is altijd zo enthousiast over de beroemde schepping van Annie M.G. Schmidt).

Aangezien boeken die in Iran verschijnen eerst door het ministerie van Islamitische Begeleiding goedgekeurd moeten worden, heeft het op de markt brengen van de vertaling enige vertraging opgelopen. Het grootste probleem bleek de hond Takkie te zijn: honden zijn namelijk verschrikkelijk onrein in de Perzische islam. Maar men heeft blijkbaar over z'n hart gestreken.

Een leuk detail is dat de namen van de personages hetzelfde zijn gebleven. Leuke aanwinst voor wie ooit Perzisch wil leren. Waarom je dat zou willen? Omdat het een prachtige taal is!