Lekkere zomernacht met Ellen ten Damme

Ik weet niet of je er iets van gemerkt hebt, maar vandaag is de zomer begonnen.

En het Soeterbeeck Programma zou het Soeterbeeck Programma niet zijn als ze niet een festival aan de nacht ervóór gekoppeld hadden: de scheidsnacht tussen lente en zomer.

Het thema van de nacht was: helden en heiligen.

Diverse wetenschappers belichtten dit thema: historicus Peter Raedts vertelde over de enorme verschillen tussen christelijke heiligen door de eeuwen heen en religiewetenschapper Paul van der Velde en theoloog Thomas Quartier gingen een vermakelijk (WK-gekleurd) duel aan over de verschillen tussen oosterse en westerse heiligen.

Bedrijfscommunicatiedeskundige en vicedecaan Margot van Mulken kwam eerst met een coming out (namelijk dat ze al vanaf haar zestiende een hardcore fan van Edit Piaff is; ze staafde dit met verschillende selfies van haarzelf voor haar kasten met Piaffmemorabilia, al was het maar om Heleen van Rooyen af te troeven) en pleitte vervolgens voor meer volgzaamheid, of eigenlijk beter gezegd een minder cynische houding ten opzichte van leiders. Ondertussen was er ook muziek en werden er verhalen verteld in een oude Amerikaanse bus.

Dat alles leidde naar het hoogtepunt van de avond: Ellen ten Damme.

Eerst vond er een gesprek met haar plaats, waarin onder andere gevraagd werd wie haar held was ('Pippi Langkous natuurlijk!') en daarna gaf ze een miniconcert, dat eigenlijk maar drie liedjes zou duren, maar ze vond de zaal (en met name theoloog Thomas Quartier, met wie ze openlijk flirtte) zo leuk, dat ze er ondanks het tegensputteren van haar manager nog een liedje of drie, vier tegenaan gooide.

Heldin.

Het was een fantastische avond. Laat maar komen die zomer!

P.S. Ben jij eigenlijk een held? Doe de heldenquiz

Lezingencarnaval

'Bij welke leesclub zit jij?'
'Geen een, waarom?'

De mond van de vrouw naast mij viel open. Hoe kan dat nou, ze zit niet bij een leesclub en bezoekt toch een lezing van Nelleke Noordervliet. Ja mevrouw, dat kan, je kunt een lezing bezoeken zonder dat je bij een leesclub zit, ja zelfs zonder ooit een boek van de schrijver gelezen te hebben, zoals in mijn geval. Je kunt iemand bijvoorbeeld gewoon een interessant persoon vinden. En dan tussen 60-, 70- en 80-jarigen naar die persoon zitten luisteren. Niets mis mee, toch?

Je kunt haar verhaal bijvoorbeeld vergelijken met dat van de schrijver wiens lezing je de dag daarvoor hebt bezocht, in mijn geval A.F.Th. van der Heijden.

Of met het college van de sympathieke historicus Peter Raedts, dat je een paar dagen later zal gaan volgen.

En dan na gaan denken over wat al deze mensen te melden hebben over de relatie tussen feit en fictie, waarheid en speculatie.

Dat kan soms nog leuker zijn dan het lidmaatschap van een leesclub.
En zeker zo boeiend en vermoeiend.

Fijn, die wintertuin!

De Wintertuin is een jaarlijks terugkerend literair festival dat heerlijk, bruisend en interessant is. En toch was ik er nog nooit geweest. Dat heb ik dit jaar goedgemaakt, althans gedeeltelijk. Want ik ben eergisteren naar maar liefst twee lezingen uit het rijke aanbod geweest.

De eerste lezing ging over de invloed van het licht op lezen en de tweede was een hilarisch college van Herman Brusselmans.

Het motto van de wintertuin van dit jaar is: het leven is al zwaar, laat de literatuur licht zijn; een motto naar mijn hart. Bij het Soeterbeeck Programma, een van de mede-organisatoren van dit festival, had men dit thema letterlijk opgevat en er een lezing over lezen met licht, oftewel digitaal lezen aan gekoppeld: maakt het verschil voor je beleving van het verhaal of je een boek vanaf papier of scherm tot je neemt?

Om dit thema te behandelen had men (visueel) cultuurwetenschapper Martijn Stevens uitgenodigd; na zijn lezing ging deze in debat met filosoof Cees Leijenhorst en het publiek over het thema literatuur en licht en met name de invloed van de digitale cultuur op het papieren boek en andersom.

En gelukkig is Stevens geen cultuurpessimist; hij ziet een toename van het verlangen naar (epische) verhalen in de (digitale) cultuur en vraagt zich af of we literatuur tot nu toe niet te 'eng' hebben opgevat. Tevens stelde hij, volgens mij terecht, dat met het toenemen van de mogelijkheden om digitaal te lezen, de belangstelling voor de materialiteit van het boek toeneemt, omdat men bang is dit te gaan verliezen; mensen uit de zaal verwezen ook naar de sfeer van en lichamelijke verbondenheid met het boek; die ontkende Stevens allerminst.

Interessant was ook zijn natuurwetenschappelijke benadering aan het begin van zijn lezing: als je papier terugbrengt tot z'n oervorm, kom je uit bij een atoom; als je datzelfde doet met een digitaal boek, kom je uit bij een foton, oftewel licht, oftewel energie.

Mooi toch, dat teruggaan naar de basis? Stof tot nadenken in ieder geval.

uitgebreid verslag door Soeterbeeck

Soeterbeeckprogramma en de locaties

Wat is het Soeterbeeckprogramma toch altijd in staat een mooie locatie te vinden bij een lezing(encyclus). Van de week ook weer bij het Hildegardevenement: de Titus Brandsma Memorial Kerk. Hoe toepasselijk! Echt een sfeervolle en toepasselijke locatie voor een programma rondom de praktische mystica Hildegard van Bingen.

In het begin vreesde ik een beetje dat de lezingen op preken zouden uitdraaien, omdat er heel prominent een katheder stond opgesteld, maar dat veranderde allengs. Zeker toen er na de eerste lezing ook muziek en dans bijkwam. Wat een inhoud en wat een spektakel. Hildegard zou er van genoten hebben!

En zo ook oudcollega Mieke, die zelf een prachtige lezing hield over de stijl en het Latijn van de kerklerares. Fantastisch, hoe ze zich net als Hildegard staande hield tussen al die mannelijke lectoren.

Ja, het was weer genieten!

Hildegard (en Mieke) event

De inkt van mijn vorige blogpost was nog niet opgedroogd, of ik zag dat er op woensdag 18 september door het Soeterbeeckprogramma een Hildegardevenement wordt georganiseerd waarbij Mieke een van de sprekers zal zijn.

Uit de aankondiging blijkt dat het een gevarieerd programma zal worden:

Mystica, schrijfster, componiste, geneeskundige, politica - abdis Hildegard van Bingen (1098-1179) was een veelzijdige vrouw maar ook iemand die alle aspecten van het leven met elkaar wist te verbinden. Haar mystieke teksten, haar poëzie, haar geneeskundige werk én haar politieke activiteiten ademen alle dezelfde holistische en praktische geest. Daarin schuilt haar zeggingskracht voor de huidige tijd.

In een gevarieerd programma wordt ingegaan op de denkwereld van een van de meest fascinerende geesten uit de Europese geschiedenis.

Sprekers
Inigo Bocken is filosoof en directeur van het Titus Brandsma Instituut voor spiritualiteit in Nijmegen.
Bernice Fransen is danseres.
Dirk Hanssens osb is prior van de benedictijnerabdij Keizersberg bij Leuven.
Mieke Kock-Rademakers is classicus en filosoof en vertaalster van het werk Scivias van Hildegard van Bingen.
Thomas Quartier is theoloog en onderzoeker op het gebied van Rituele en Liturgische Studies aan de Radboud Universiteit Nijmegen.
Joos van Vugt is historicus en programmamaker bij het Soeterbeeck Programma.
Hans Wilbrink is neerlandicus en sociaal wetenschapper en deskundige op het gebied van de mystiek van Hadewijch en Hildegard van Bingen.

En dat voor 9,50 euro. See you there!

Nussbaum bij Soeterbeeck

'Is het niet vreemd dat u aan de ene kant pleit voor onderwijs (in de humaniora) voor meer personen, maar aan de andere kant voor kleinere klassen om het onderwijs niet te massaal te maken?'
'Nee hoor, dat kan best samengaan. Als ik een college geef voor meer mensen, dan maak ik er een theatershow van - ik ben immers ook gediplomeerd actrice - en dan zorg ik er bijvoorbeeld voor dat er een competitie ontstaat tussen de ene kant van de zaal en de andere of dat de deelnemers na afloop van het college onderverdeeld worden in aparte secties (geleid door ouderjaars of iets dergelijks, daar leert iedereen veel van, de nieuwelingen en de ouderejaars).'

Het antwoord typeert Martha Nussbaum: veelzijdig, strijdbaar en niet voor één gat te vangen. Een pracht van een vrouw, ook in haar voorkomen: heel charmant, zie haar jurk, maar tegelijk ook met stoere, zeg maar gerust mannelijk trekken. Dat laatste zie je bijvoorbeeld aan haar mannelijke zwarte horloge, dat niet echt bij de rest van haar kleding past, maar ook in haar stemgebruik, dat meestal heel vrouwelijk klinkt, maar in het heetst van haar betoog ineens ook heel zwaar kan worden.

En haar betoog voor meer onderwijs in de humaniora was fel. De ergste crisis is volgens haar niet de financiële, maar de ondermijning van het onderwijs in de geesteswetenschappen; dat wordt maar wegbezuinigd of het niets is - het draagt volgens de politici namelijk niets bij aan de economische groei (en het is nog gevaarlijk ook om kritische mensen op te leiden, lijkt men te denken).

Maar wat is economische groei waard zonder dat het geld wordt ingezet voor hulp aan de zwakkeren in de samenleving, maar voornamelijk om de rijken nog rijker te maken, zoals je bijvoorbeeld in India ziet? Of in China, waar het de burgers niet wordt toegestaan een kritische noot te kraken? Nee, liever alle mensen opleiden in de (in zekere zin beperkte) technische vakken, zodat ze bij kunnen dragen aan de groei van het Bruto Nationaal Product (en verder liefst hun mond houden).

Wat dat onderwijs in de humaniora dan in moet houden? In ieder geval drie dingen: ten eerste het vermogen om kritisch te durven zijn en te debatteren, ten tweede het besef dat de wereld waarin je leeft niet de enige is (door minstens één andere religie en taal te bestuderen) en ten derde empathie in de breedste zin van het woord (inleven in een ander door middel van literatuur, theater en dans).

Voor het leren van tenminste één andere taal was het voor deze zaal overigens niet noodzakelijk een betoog te houden, grapte de Amerikaanse.

Ja, het was een prachtige avond met een enthousiast publiek, waar maar liefst twee zalen voor nodig waren om het te herbergen, één waar Nussbaum live aanwezig was en één die live de videobeelden kon volgen. En op het laatst nog twee vragen aan haar mocht stellen. Live. Want ze zal altijd blijven opkomen voor de minder bedeelden in de samenleving, dus ze liet aan het eind van de avond haar gezicht nog even aan de 'videozaal' zien.

Een mooi gebaar van een mooie vrouw.

Camerons lezing

Afgelopen dinsdag was het dan zo ver: de lezing over Open Access van Cameron Neylon op de RU in samenwerking met het Soeterbeeckprogramma.

Het idee om als UB iets met het Soeterbeeckprogramma te gaan doen stamt al uit februari; we zochten toen een gemeenschappelijk en actueel thema dat tevens als scholing voor het personeel zou kunnen dienen. En voila, die opzet slaagde: we kwamen uit op het thema Open Access.

Voor de lezing zochten we een aansprekende figuur, liefst een beetje swingend, een die ook jongere mensen zou aanspreken, net zoiets als Rob Wijnberg die een half jaar eerder door het Soeterbeeckprogramma was uitgenodigd, wat een groot succes werd. We kwamen uit op Alexander Klöpping. Die bleek echter niet zo enthousiast en bovendien te duur. Dat viel ons even vies tegen.

Maar niet getreurd; een stukje verder op de zoektocht kwam de Britse biofysicus Cameron Neylon op ons pad. Misschien niet zo hip als Alexander, maar wel een internationaal befaamd spreker als het om Open Access gaat; de eis dat we per se iemand in het Nederlands wilden hebben, hebben we for his sake maar laten varen.

Nu we de lecturer hadden, was het programma eromheen niet meer zo moeilijk: om de lezing meer cachet te geven, hebben we een lid van het College van Bestuur en de bibliothecaris uitgenodigd en voor de vrolijke en feestelijke noot hebben we de première en de prijsuitreiking van de studentenfilmpjes rondom het thema Open Access laten plaatsvinden. Tevens hebben we twee van de 'ru4openaccess' ambassadeurs bereid gevonden in een forumdiscussie plaats te nemen, wat de zaak nog verder verlevendigde. En de jongens van de tekeningen uit Delft uitgenodigd voor een ter plekke gemaakte visuele presentatie. En natuurlijk was er een borrel achteraf en gingen we met een klein groepje achteraf wat eten.

Al met al was het een groot succes, al hadden we wel iets meer publiek verwacht voor zo'n belangrijk onderwerp. Maar ja, je weet het hè, de wetenschappers van tegenwoordig hebben het vooral DRUK!
De samenwerking met het Soeterbeeckprogramma is in ieder geval heel goed bevallen. Zelfs foto's en verslag hebben we niet zelf hoeven te maken; die staan gewoon (open access) op hun site!

*leunt achterover*

Zomerfeesten 2012

Na onze heerlijke vakantie waren we uitgerust genoeg om aan de zomerfeesten deel te nemen. En we zijn rustig begonnen met een lezing in de transparante kerk over het boeddhisme door RU-hoogleraar Paul van der Velde.

Daarna hebben we ons ter compensatie door Jezus laten omhelzen (en meer) en hebben daar nog even rustig met wat mensen over nagepraat; een wedergeboorte moet gevierd worden, nietwaar?

De woensdagavond was gereserveerd voor Twabana, de Nijmeegs/Lentse tweetmeet van het jaar op het Habana strandfestijn. Het bier vloeide rijkelijk en iedereen heeft weer flink wat nieuwe (IRL) contacten opgedaan. Ik heb bijvoorbeeld voor het eerst Michel Kao ontmoet (en die ken ik al behoorlijk lang via twitter; in het echt is-ie nóg leuker). En natuurlijk ontbrak ook mede-organisator en chipskenner Nico Nijenhuis niet....

En donderdag was het (hoewel het voorafgaande absoluut niet onderschat moet worden) echte hoogtepunt: het optreden van Ellen ten Damme op Habana: in onze achtertuin dus. En het was een prachtig, intiem en wervelend concert. Ten Damme was alleen, maar ze wist de zaal te betoveren, te verleiden, te vermaken, aan het lachen te maken; ze was engelachtig en vamp tegelijkertijd en kon er duidelijk zelf ook geen genoeg van krijgen, vooral niet toen Sven Ratzke haar kwam vergezellen voor een paar uitzinnige duets. En daarna wilde ze - om in Duitse sferen te blijven - nog best een Nina Hagenstuk en het ongecensureerde platgefickt ten gehore brengen. Wat mij betreft mag ze volgend jaar weer komen!

Fotoverslag van het concert bij 3 voor 12

Soeterbeeckprogramma: een verademing!

Een week geleden werd het wat mij betreft door het interview van Ilja Leonard Pfeiffer weer eens bevestigd: het Soeterbeeckprogramma van de Radboud Universiteit is echt een verademing: ze bieden kwaliteit, ze durven diepgang aan, ze zijn toegankelijk en ..... ze zijn snel.

Het verslag en de foto's van het interview met Ilja (we zijn vrienden, dus ik mag Ilja zeggen) staan bijvoorbeeld al online. (En ik sta er ook op, dank daarvoor).

En aankomende donderdag is er alweer - naast alle activiteiten rondom de maand van de filosofie - een voor iedereen toegankelijk actualiteitencollege over de val van het kabinet door een van Nijmeegs tophoogleraren Carla van Baalen.

Wat mij betreft mogen ze blijven!

Ilja en de bezieling

Toen @heleen70 enkele maanden geleden twitterde dat er op de uni op 19 april een evenement zou zijn met Ilja Leonard Pfeiffer en ze vroeg of er iemand zin had om mee te gaan, hoefde ik geen seconde na te denken. Ik ging mee. En het werd de eerste keer dat ik Heleen en Ilja live zou ontmoeten.

Heleen bleek een uitstekende tafeldame (we hadden afgesproken in de refter); het was of we elkaar al heel lang kenden, wat in zekere zin ook zo was. Onze gezichten kwamen elkaar tenminste behoorlijk bekend voor en we hebben ooit dezelfde alma mater bezocht en wilden dezelfde studies doen, hoewel de een uiteindelijk koos voor Frans en de ander voor klassieke talen.

En toen we voor het interview met Ilja Leonard iets gingen drinken in het Cultuurcafé, hoefden we ook geen moment na te denken om als twee giechelende pubers op de schrijver af te stappen toen we hem eenmaal buiten met een biertje en sigaretje gespot hadden; dat ging als het ware vanzelf. Want we vonden het een beetje ongezellig dat hij daar zo alleen stond te genieten van de stilte voor de lezing. En gelukkig was hij sportief: een beetje 'participating with the audience' vond hij wel amusant. En er voegden zich al snel meer mensen bij ons.

Ook het interview was interessant en bij vlagen hilarisch. Heleen en ik hebben beiden een vraag durven stellen en smolten weg bij zijn ontwapenende lachje.

En natuurlijk hebben we na afloop beiden een boek gekocht en het laten signeren. Dat maakte de avond af en daar hebben we op gedronken. É thaumata polla.

IRL en ILP: beide geslaagd.