Rome vernield

Soms trap ik er gewoon met beide benen in: misleidende koppen. Neem deze van van de week: Feyenoord-relschoppers die Rome vernielden veroordeeld tot celstraf. Is Rome onlangs vernield dan? vroeg ik me af. Dat was toch Washington? Of preciezer gezegd het Capitool? 

Nou ja, dat was niet echt vernield, eerder op walgelijke wijze onteerd. En de vernieling van Rome was toch door de Vandalen, zo'n 1.500 jaar geleden? Of worden die Vandalen met terugwerkende kracht Feyenoord-relschoppers genoemd? Eerder andersom lijkt me toch?

Maar nee, bij lezing van het stuk bleek het om de vernieling van een kostbaar trapje en fonteintje van vijf jaar geleden door de hooligans te gaan. Zeg dat dan.

Hij heeft echt gebeld!

Ik zat vanmorgen gebogen over een of ander beleidsstuk, toen de telefoon ging. 'Met Mohammed'. Ik wist natuurlijk meteen om welke Mohammed het ging: Mohammed Benzakour, schrijver en columnist bij de NRC, wiens lezing ik dit weekend gevolgd had bij het DRONGO-talenfestival en die ons luisteraars als huiswerk opgegeven had om een kort verhaal naar hem op te sturen, dat door hem beoordeeld zou worden en waarover hij terug zou bellen.

Hoewel ik het ergens dus toch een beetje verwachtte, verkeerde ik toch een kort moment in verwarring. Als eenvoudige burger gebeurt dat je namelijk niet elke dag, dat je opgebeld wordt door een schrijver. En ik had me ook best kunnen voorstellen dat Benzakour helemaal geen zin had om al die amateurschrijvertjes te gaan zitten nabellen; daar was ik eigenlijk gewoon van uitgegaan.

Maar hij had het dus tóch gedaan: een man een man, een woord een woord. 

En natuurlijk had hij - volgens eigen zeggen - naast leuke inzendingen ook een hoop rommel binnengekregen. Met mijn verhaal had hij zich in elk geval wel geamuseerd; wat een opluchting om dat te horen! Het behoorde zelfs tot de categorie 'goed tot heel goed'. Volgens hem was het een prima opgebouwd verhaal, had het een komische twist aan het eind, en bevatte het zelfspot. Zaken die hem persoonlijk zeer bevallen. 

Wel zou hij zelf termen en woorden als 'tips en tricks' en 'nope' vervangen door gewone Nederlandse woorden, waardoor het geheel wat tijdlozer zou worden. 

En passant vertelde hij dat hij zelf ook bezig was met een volkstuintje en dat er op zo'n complex - dat herkende hij ook wel in mijn verhaal - altijd een bijzonder soort sfeer heerst. 

En hij nam het ook nog even (hoe lief!) op voor de mol. 'Heb je zo'n beestje wel eens van dichtbij gezien en geaaid?' Ik moest bekennen van niet en dat ik ze alleen van foto's kende. Hij zelf ook, maar hij vond dat mollen in ieder geval nuttige beesten waren, waar ik eerder slingers voor op zou moeten ophangen in mijn tuin dan dat ik hun bouwseltjes moest vernietigen. Ze vingen immers slakken en maakten de grond lekker los met hun gangen. Dat laatste beaamde ik volmondig, maar ik zei dat daar in het verhaal geen ruimte voor was, iets wat hij als schrijver best snapte.

'Hebben jullie in Marokko eigenlijk ook last van mollen?', vroeg ik hem. 'Eh, nee, eigenlijk niet, want daar is onze grond te droog voor en er zijn (dus) ook geen slakken die ze kunnen opeten. Het Marokkaanse woord voor mol zou ik zo een, twee, drie ook niet weten; volgens mij hebben we daar niet eens een woord voor'.

Navraag bij mijn man leerde mij dat er ook in Iran geen woord voor bestaat; 'Europese blinde muis', wordt het beestje daar genoemd. Wie weet in Marokko ook.

Er zouden vaker schrijvers moeten bellen; daar leer je nog eens iets van! 

Het oog van de basilisk

Altijd leuk, cadeautjes in december. Dus ik nam het cadeau van de NRC met beide handen aan: gratis de e-bookversie van Het oog van de basilisk van Jan van Aken. Het enige wat ik hoefde te doen is m'n e-mailadres te geven en aan te vinken dat ik de nieuwsbrief van de NRC voortaan wil ontvangen.

Mooie deal toch? Want als je een nieuwsbrief hebt ontvangen, kun je 'm meteen weer opzeggen; een afmeldmogelijkheid is immers verplicht. En als je 'm toch wilt laten komen, ontvang je gratis nieuws met links naar gratis NRC-artikelen. Daar is niets mis mee, behalve dat ik via Facebook ook al lid ben van de NRC.

Of ik me nu toch geen slachtoffer voel van vrijwillige spam?

Nee, want ik heb dit zelf overwogen en erin toegestemd. En dat is tegenwoordig al heel wat. Waar het boek over gaat? Hieronder de samenvatting:

In de nadagen van het Romeinse Rijk onderneemt soldaat Epiphanius Rusticus, gewezen Meester der Oorlogswerktuigen en berucht dronkenlap, gedesillusioneerd de terugreis naar Rome. Hij heeft de grootste veldslag aller tijden meegemaakt, maar de strijd tegen de Hunnen bracht hem niet de roem die hij verwachtte. Dwalend door zijn geteisterde geboortestad denkt hij terug aan zijn jonge jaren, toen hij met zijn vrienden legendarische drinkgelagen aanrichtte in de Ezelswijk.

Het puttertje moet maar even wachten.

Het familieportret en de leesvragen

Altijd leuk als je iets gratis kunt krijgen, zeker een boek, dus toen de lezers van de NRC (en alle andere mensen, bleek al snel) voor nop een boek mochten downloaden bij de iBookstore, heb ik dat meteen gedaan. En afgelopen week heb ik het familieportret, het best verkochte boek van 2011, met interesse gelezen. Ik vond het niet per se een heel goed boek, want ondanks het zware onderwerp en de schokkende gebeurtenissen raakte het me niet echt zo diep als het zou moeten. Ik kan er niet precies de vinger opleggen waarom niet.

Toen ik het uithad, dacht ik - nu ik toch bezig was - nog even het nawoord te lezen om daar misschien het antwoord te vinden, maar het laatste gedeelte bestond niet alleen uit een nawoord; er waren ook nog leesvragen aan toegevoegd. Ik weet niet of dat in het oorspronkelijke boek ook zo is, maar het maakte op mij toch een wat vreemde indruk, alsof ik een middelbare scholier was. Ik vond het nogal....bevoogdend.

Wat moet ik met vragen als:

1. In welk genre zou je Het familieportret indelen, bij de oorlogsromans, de liefdesromans of beschouw je het meer als een moeder-dochterroman? Waarom? Waarin verschilt het van andere romans die kwesties rond de Holocaust aankaarten? Welke nieuwe perspectieven biedt het?

14. Aan het eind van Het familieportret is het lot van de hoofdpersonen onduidelijk. Zo bevindt Trudy zich in een ‘vacuüm tussen het deel van haar leven dat eindigt en het deel dat daarvoor in de plaats komt’. Waarom doet Blum dit? Welk punt, als daar al sprake van is, probeert ze hiermee te maken? Heb jij het idee dat het eind van de roman een gelukkig eind is voor Trudy? En voor Anna? Waarom? En wat denk je dat er met de Obersturmführer is gebeurd?

Letterfrikken

Classici kunnen strijdlustige mensen zijn, met name als het om taal gaat. Daar zijn ze namelijk voor opgeleid. Om alle taalnuances op te merken, of het nu stijl, zinnen, zinsbouw, woorden, letters of lettertekens betreft.

Momenteel woedt er een discussie over de vraag of de vakken Latijn en Grieks in de huidige vorm nog wel op het gymnasium gegeven moeten worden. Voorlopig is het advies van de speciaal daarvoor ingestelde commissie dat het zelfstandig kunnen vertalen van een Griekse of Latijnse tekst voortaan als eis voor de vermoeide pubers maar achterwege gelaten moet worden. Ik heb daar al eerder over geschreven.

In de NRC is er nu ook een stuk over het tussenrapport van de Commissie verschenen. Uiteraard hebben daar meteen ook classici op gereageerd; het gaat namelijk om (het eventueel versoberen van) hun vak.

De eerste reactie van een classicus is meteen al raak:

En wat te denken van het Nederlands van de schrijver van dit stuk, die niet eens de vrouwelijke vormen latiniste en graeca gebruikt voor de beide genoemde dames…

De redactie van de NRC antwoordt hier als volgt op:

Het is beleid van de krant om zo min mogelijk vrouwelijke varianten te gebruiken van beroepsnamen. Een ‘woordvoerder’ kan bij ons ook een vrouw zijn. Vandaar mijn keuze voor ‘latinist’ en ‘graecus’.

Een tiental andere reacties verder reageert dezelfde classicus weer:

Nog even over sexe-neutrale omschrijvingen: hoe ver gaat het redactiebeleid hier in? Mogen we binnenkort lezen over de zanger Aafje Heijnis, de schaatser Yvonne van Gennip of de acteur Ellen Vogel?

De reactie van de NRC-redactie hierop:

Ik citeer onze hoofdredacteur Birgit Donker, uit NRC Handelsblad van 13 juni vorig jaar: ‘Het vervrouwelijken van beroepen is niet onze stijl. We spreken niet van een woordvoerster, vormgeefster, première of hoofdredactrice. Juist als uiting van gelijkheid.’ Maar daaraan kan ik toevoegen dat er uitzonderingen zijn, zoals de door u genoemde beroepen van zanger en acteur. Vrouwen blijven in onze krant (en dus ook op de site) ‘zangeres’ of ‘actrice’. Waarom? Een gevoelskwestie, vermoed ik.

Maar voor de rest leverde het stuk natuurlijk vooral inhoudelijke reacties (een stuk of 100) op het stuk op; vooral ook van oudgymnasiasten die uit de doeken doen hoezeer ze genoten hebben van hun opleiding en met name de vakken Latijn en Grieks. En over het al dan niet elitair zijn van gymnasia. Et cetera.

Bij NRC-next werd dat nog eens dunnetjes overgedaan. Met als welluidende titel: Quod non est reddendum latine.

En vandaag reageren de dames voorzitter zelf in de NRC. Ben benieuwd waar het op uitdraait.

Update: vanmorgen (9 januari) was één van de voorzitters (Ineke Sluiter) te gast bij de Tros Nieuwsshow op radio 1.
En gisteren bij NOVA; in dat laatste programma ook bezoekjes aan het Barlaeus Gymnasium te Amsterdam en het Christelijk Gymnasium te Utrecht.